I SA/Ol 545/15

PostanowienieWSA w Olsztynie2016-01-05

Skład orzekający: Małgorzata Klimek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o ustanowienie adwokata w ramach prawa pomocy może zostać uwzględniony, gdy strona nie uzupełniła wymaganych dokumentów i oświadczeń mimo prawidłowego doręczenia wezwania w trybie zastępczym?
Ratio decidendi
Sąd umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, uznając je za zbędne z uwagi na brak obowiązku ich uiszczenia w danej sprawie. W zakresie wniosku o ustanowienie adwokata, sąd odmówił jego uwzględnienia, ponieważ strona skarżąca nie wykazała swojej niezdolności do ponoszenia kosztów postępowania, nie uzupełniając wymaganych dokumentów i oświadczeń mimo prawidłowego doręczenia wezwania w trybie zastępczym. Brak uzupełnienia tych informacji uniemożliwił ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej wnioskodawcy.
Stan faktyczny
Skarżący J. P. złożył skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Po oddaleniu skargi przez WSA w Olsztynie, skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Mimo wezwania do uzupełnienia informacji o swojej sytuacji materialnej, skarżący nie przedłożył wymaganych dokumentów. Wezwanie zostało mu doręczone w trybie zastępczym.
Rozstrzygnięcie
1) umorzono postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2) odmówiono ustanowienia adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek postanawia: 1) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych 2) odmówić ustanowienia adwokata WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wyrokiem z dnia 12 listopada 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę J. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]". w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek Wnioskiem z dnia 13 listopada 2015r. skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Z oświadczenia wnioskodawcy wynikało, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem. Jest właścicielem domu o powierzchni 110m2, jak wskazał, do remontu, o szacunkowej wartości 200.000,00 zł, samochodu "[...]" o wartości szacunkowej 20.000,00 zł zakupionego na raty. Wskazał że 50% wartości samochodu zostało już spłacone. Posiada również samochód "[...]" jak podał do kasacji o wartości 1.000,00 zł W wyposażeniu domu posiada standardowy używany sprzęt gospodarstwa domowego nie przedstawiający większej wartości. Innego majątku nie posiada. Wnioskodawca wyjaśnił, iż jest osobą bezrobotną bez dochodu i bez prawa do zasiłku, jego żona również jest osobą bezrobotną bez dochodu i prawa do zasiłku. Syn "[...]" prowadzi od września 2015r. działalność gospodarczą, z której uzyskał dochód w miesiącu wrześniu 2015r. 147,00 zł netto. Skarżący wyjaśnił, iż kredyt samochodowy jest niespłacany. Wskazał, iż opłaty za prąd, wodę, gaz, telefony opłacane są po terminach. Wyjaśnił, iż ponosi koszty leczenia w wysokości 100,00 zł oraz koszty ubezpieczenia majątku 250 zł na rok. Argumentując wniosek wskazał, iż 15 sierpnia 2015r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Zarówno skarżący jak i jego żona są osobami bezrobotnymi, nie uzyskują dochodów, nie posiadają innych źródeł finansowych. Rodzina korzysta z pomocy Caritas w zakresie żywności oraz odzieży oraz pomocy rodziny w zakresie opłat za media. Wnioskodawca podniósł, iż nie może znaleźć pracy z uwagi na brak kwalifikacji, wiek oraz stan zdrowia. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego, wnioskodawca wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (w zakresie dotyczącym wszystkich ponoszonych wydatków i ich udokumentowania, udokumentowania uzyskiwanej pomocy ze strony osób trzecich, w zakresie posiadania trzech samochodów przez wnioskodawcę lub jego syna, przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy przez wszystkie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, kopii dokumentów z których wynika wysokość przychodów, straty oraz dochodów z tytułu prowadzonej przez syna działalności gospodarczej za okres 18.08.2015r. do 31.10.2015r., kopii dokumentów z których wynika wartość i rodzaj składników majątku wykorzystywanego do prowadzonej przez syna działalności gospodarczej). Termin uzupełnienia wniosku o wskazane w wezwaniu dokumenty i oświadczenia został zakreślony na 7 dni od daty doręczenia wezwania. Przesyłka zawierająca to wezwanie, została wysłana na adres wskazany przez skarżącego. Do dnia posiedzenia niejawnego do tutejszego sądu nie wpłynęły żądane w wezwaniu dokumenty i oświadczenia skarżącego. Rozpoznając niniejszy wniosek w pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż wobec tego, iż z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. "e" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., skarżący nie ma w niniejszej sprawie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jako zbędne podlega umorzeniu stosownie do art. 249a p.p.s.a. Tym samym w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostaje kwestia ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 262 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie do art. 245 § 1 i 3 wskazanej wyżej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie adwokata. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Składając formularz wniosku, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Informacje zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu nie były wystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego. Nie było zatem możliwe ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy ani jego możliwości płatniczych. Należy odnotować, że doręczenie wezwania, o którym mowa wyżej nastąpiło na zasadach określonych w art. 73 §1 - 4 p.p.s.a., to jest w trybie tzw. doręczenia zastępczego. Zgodnie z treścią przywołanego unormowania, w razie niemożności doręczenia pisma adresatowi będącemu osobą fizyczną w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym wraz z informacją o możliwości odbioru w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa wyżej, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia wspomnianego czternastodniowego okresu. Wezwanie do uzupełnienia wniosku wysłane na wskazany w formularzu "PPF" adres ( "[...]") awizowano w dniu 27 listopada 2015 r. oraz powtórnie w dniu 7 grudnia 2015r. (adnotacje umieszczone na zwróconej przesyłce). Przesyłka nie została jednak podjęta. Taki stan rzeczy skutkować musiał przyjęciem, że doręczenie przesyłki nastąpiło w dniu 11 grudnia 2015r., w trybie tzw. doręczenia zastępczego wynikającego z art. 73 p.p.s.a., zaś wyznaczony w jego treści siedmiodniowy termin upłynął odpowiednio w dniu 18 grudnia 2014r. W terminie tym skarżący nie uzupełnił danych dotyczących jego sytuacji materialnej, w konsekwencji czego niemożliwe było rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 3, art. 249a i art. 239 pkt 1 lit. "e" p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło