I SA/Ol 548/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych C. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r.. Wnioskiem z dnia 1 czerwca 2014 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną Q. H. i dwójką małoletnich dzieci. Rodzina wnioskodawcy utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych przez małżonków z umów o pracę w wysokości łącznej 4.500 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada majątku. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że po kontroli US sytuacja materialna rodziny jest bardzo trudna. Pismem z dnia 17 lipca 2014 r. skarżący na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r. , poz. 270 ze zm. dalej cyt. jako "p.p.s.a."), wezwany został do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie dokumentów źródłowych w zakresie okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego, które mogą mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący pismem z dnia 28 lipca 2014 r. wyjaśnił, że na utrzymaniu ma trójkę dzieci. Mieszkanie jest własnością siostry żony, które wynajmują w zamian za opłaty w wysokości około 600 zł miesięcznie. Podkreślił, że sytuacja materialna rodziny w związku z kontrolą US jest bardzo trudna. Nadto stwierdził, że nie korzystają z niczyjej pomocy. Do oświadczenia załączył: kopie trzech kart pobytu dzieci, kopie trzech paszportów dzieci, kartę przychodów pracownika – Z. C. za rok 2014 r., kartę przychodów pracownika za rok 2014 r. – żony H. Q.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 453 zł (zgodnie z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16.12.2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U Nr 221, poz. 2193 ze zm]). Zgodnie z art. 245 § p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zauważyć należy, że o przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd (referendarz sądowy) nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący nie udowodnił w sposób przekonujący, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W pierwszej kolejności, należy stwierdzić, że skarżący na druku urzędowego formularza PPF jak i składając dodatkowe oświadczenie na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a. wykazał, że pięcioosobowa (początkowo na formularzu wniosku poinformował, że na utrzymaniu ma tylko dwójkę a nie trójkę dzieci) rodzina utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych przez współmałżonków z tytułu umów o prace w wysokości łącznej 4.500 zł. brutto miesięcznie, co potwierdził przestawiając karty przychodów pracowników za rok 2014. Natomiast skarżący nie odniósł się szczegółowo i kompleksowo do kwestii wysokości ponoszonych wydatków. Poza lakonicznym oświadczeniem, iż ponosi wydatki na utrzymanie mieszkania w wysokości 600 zł miesięcznie nie przedstawił żadnych innych informacji na temat ponoszonych wydatków jak i nie przestawił rachunków potwierdzających zarówno fakt jak i wysokość ponoszonych wydatków, do czego został wezwany pismem z dnia 17 lipca 2014 r. W takiej sytuacji rozpoznający wniosek referendarz sądowy nie miał możliwości ocenić, czy w związku z koniecznością ponoszenia niezbędnych i koniecznych dla utrzymania rodziny wydatków skarżący nie ma środków na opłacenie kosztów sądowych, a tym samym czy spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Jeżeliby oprzeć rozpoznanie wniosku wyłącznie na podstawie przedstawionych przez stronę informacjach to należałoby stwierdzić, że po opłaceniu wydatku w wysokości 600 zł, z pozostałego dochodu wnioskodawca jest w stanie opłacić koszty sądowe, zwłaszcza biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący miał świadomość obowiązku poniesienia tych kosztów już w chwili składania skargi, o czym świadczy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zawarty w skardze. Dodatkowo stwierdzić należy, że wnioskodawca pomimo wezwania nie nadesłał wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, nie złożył również oświadczenia o nie posiadaniu rachunków bankowych. W tym stanie rzeczy brak jest odpowiedniego materiału, który pozwoliłby na dokonanie dokładnej analizy stanu środków finansowych, zgromadzonych przez stronę skarżącą na ewentualnie posiadanym przez nią rachunku bankowym. Analiza tego rodzaju dokumentów umożliwiałaby również ustalenie np. sposobu gospodarowania posiadanymi przez skarżącego środkami finansowymi, co jest ważne dla ustalenia czy strona ewentualnie miała możliwość zaoszczędzić konieczne środki pieniężne na koszty sądowe. Wskazywałaby również na rodzaj i wysokość kosztów, które skarżący i jego rodzina ponoszą. Co więcej, nie przedłożenie takiego dokumentu bankowego, pozbawia możliwości oceny rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącego i to niezależnie od tego, że ostatecznie może okazać się, że na posiadanych rachunkach bankowych nie zgromadził on znacznych środków pieniężnych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 maja 2010 r., II SAB/Ol 20/10, LEX 668164). Podkreślić należy, że nieprzedłożenie wyciągów z rachunków bankowych powoduje wątpliwości, co do wiarygodności składanych oświadczeń, a tym samym uniemożliwia uwzględnienie wniosku. Rozpoznając wniosek skarżącego w kontekście przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy bada się całokształt sytuacji życiowej w jakiej znajduje się strona. W przedmiotowej sprawie rozpoznający wniosek referendarz sądowy nie miał możliwości zbadać pełnej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Skarżący nie przestawił również kopii zeznania podatkowego za rok 2013 r. jak i oświadczenia w kwestii posiadanych wniosków na polisy ubezpieczeniowe. Dokumenty te również stanowią istotne źródło informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego. W tym kontekście należy uznać, że skarżący przedstawił swą sytuację w sposób selektywny i nierzetelny. Pomimo tego, że skarżący uwiarygodnił wysokość uzyskiwanych przez rodzinę dochodów ze stosunku pracy, to jednak w kwestii prezentacji swoich wydatków zachował daleko idącą powściągliwość, podobnie w kwestii przedstawienia rachunków bankowych. Uwzględniając fakt, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe stwierdzono, że strona nie przedstawiając ww. danych nie wykazała tym samym, czy spełnia ustawowe przesłanki skutkujące uwzględnieniem jej wniosku. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności referendarz sądowy, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.