I SA/Ol 55/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosków D. T. i W.T. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: podatku od towarów i usług za marzec 1999r. postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od wpisu sądowego ponad kwotę 500 zł Przedmiotowa sprawa została wszczęta wskutek skargi Spółki A, reprezentowanego przez radcę prawnego Z. B. Strona skarżąca złożyła dwa wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych (w tym wpisu od skargi w wysokości 975 zł) - każdy z nich został podpisany przez jednego ze wspólników. Wnioskiem z dnia 6 lutego 2011r. D. T. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez wnioskodawcę formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż zarówno on jak i jego żona nie pracują. We wspólnym gospodarstwie domowym D. T. pozostaje z żoną oraz trojgiem dzieci. Nie posiada żadnego majątku: nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych powyżej 3.000 euro. Argumentując złożony wniosek wskazał, iż nie pracuje, pozostaje na utrzymaniu rodziców. Wyjaśnił, iż wcześniej pracował dorywczo, ale złamał nogę, obecnie jest bez żadnych środków do życia. Do złożonego wniosku wnioskodawca dołączył PIT 36, PIT B potwierdzające brak dochodów i prowadzenia działalności gospodarczej oraz zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w "[...]" w przedmiocie zarejestrowania żony wnioskodawcy w tym urzędzie jako osoby bezrobotnej od dnia 30.11.2009r i nie posiadania prawa do zasiłku. Pismem z dnia 21.02.2011r., D. T. został wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie w piśmie z dnia 15 marca 2011r. złożył oświadczenie, iż zamieszkuje w domu brata M. T. nieodpłatnie. Samodzielnie opłaca rachunki za energię elektryczną i wodę, na tę okoliczność przedstawił odpowiednie faktury (k. 51-54). Korzysta z pomocy finansowej rodziców na utrzymaniu, których pozostaje wraz z rodziną. Rodzice uzyskują dochody z tytułu emerytury matka M. T. w kwocie 937 zł, ojciec J. T. w wysokości 1.145 zł. Wnioskodawca wskazał, iż w zamian za pomoc w gospodarstwie rolnym rodziców otrzymuje wyżywienie, a odzież otrzymuje od rodziny. Oświadczył, że ani on, ani jego żona nie posiadają rachunków bankowych (kont, lokat dewizowych), nie posiadają również polisy ubezpieczeniowej, nie korzystają z pomocy społecznej, za wyjątkiem zasiłku rodzinnego na troje małoletnich dzieci w wysokości 350 zł miesięcznie. Drugi ze wspólników – W. T. pracuje i z tego tytułu uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 3.400 zł brutto, żona wnioskodawcy otrzymuje pomoc z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" w wysokości 560 zł. Łączny dochód rodziny wynosi 3.960 zł brutto. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną oraz dwojgiem małoletnich dzieci. W. T. jest właścicielem mieszkania o powierzchni 120 m2, nieruchomości rolnej o powierzchni 7,74 ha w "[...]" oraz dwóch działek o łącznej powierzchni około 1200 m2 w "[...]". Wnioskodawca nie posiada zasobów pieniężnych jak również rzeczy wartościowych o wartości powyżej 3000 euro. Do złożonego wniosku skarżący dołączył odpisy z ksiąg wieczystych według stanu na dzień 07.02.2011r., z których wynika, iż na wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę nieruchomościach ustanowione zostały hipoteki przymusowe - na rzecz wierzycieli hipotecznych reprezentujących Skarb Państwa tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz Prokuratora Okręgowego w "[...]". W ramach złożonego wniosku W. T. nadesłał również zaświadczenie z Urzędu Miejskiego w "[...]" w przedmiocie pobierania przez żonę zasiłków rodzinnych oraz dodatków do zasiłków rodzinnych. Z informacji tej wynika również, iż żona wspólnika w okresie od 01.01.2010r. do 31.12.2010r. otrzymała świadczenia w łącznej kwocie 6.541,40 zł. Pismem z dnia 21.02.2011r., W. T. został również wezwany w trybie art. 255 p.p.s.a. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie oświadczył, iż łączna suma kosztów miesięcznego utrzymania jego rodziny wynosi 2.707,28. W skład tych wydatków wchodzi: czynsz za mieszkanie 378,44 zł, rachunki za gaz 780,20 zł, energia elektryczna 91,14 zł, rachunki za telefon i Internet 97,50 zł, środki czystości i higieny 150 zł, koszty ubrania 200 zł, wydatki związane ze szkołą i zajęciami dodatkowymi 180 zł, koszty wyżywienia 800 zł, koszty leczenia 30zł. W. T. oświadczył również, iż nie posiada konta bankowego i polis ubezpieczeniowych. Ziemię, którą posiada oddał bezpłatnie swoim rodzicom w dzierżawę ponieważ nie stać go na jej uprawę. Wnioskodawcy przedłożyli również faktury za usługi radcy prawnego, z których wynika, iż Spółka A, za sporządzenie odwołania od decyzji zapłaciło 244,00 zł ( faktura VAT nr 0216/08/10 z dnia 05.08.2010r., k. nr 45), natomiast za sporządzenie skargi do WSA w Olsztynie spółka zapłaciła 610 zł ( faktura VAT nr 0315/12/10 z dnia 09.12.2010r. k. nr 48). Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Odnosząc się do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, złożonego w niniejszej sprawie trzeba zaznaczyć w pierwszej kolejności, że co prawda stroną skarżącą jest sama spółka cywilna, jednakże ocena, czy przyznanie prawa pomocy jest uzasadnione, musi dotyczyć finansowych i majątkowych możliwości każdego z jej wspólników. Spółka taka nie posiada ani osobowości, ani podmiotowości prawnej, odrębnego majątku, a za zobowiązania, zaciągnięte w jej ramach, odpowiadają solidarnie wspólnicy (art. 864 k.c.). Oznacza to, że w odniesieniu do spółki cywilnej jako podatnika i strony skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym podstawa do zwolnienia od kosztów sądowych istnieje wówczas, kiedy żaden ze wspólników nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Powołane wyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Rozpoznając wnioski złożone przez wspólników spółki stwierdzić należy, iż w sprawie nie zachodzą podstawy do przyznania Spółce A prawa pomocy we wnioskowanym przez nich zakresie. Wniosek strony skarżącej zasługuje jedynie na częściowe uwzględnienie, tj. na zwolnienie od części wymaganego na chwilę obecną wpisu sądowego - ponad kwotę 500 zł. Analizując sytuację materialną pierwszego ze wspólników bez wątpienia przyznać należy, iż stan majątkowy D. T. nie pozwala na uiszczenie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca nie pracuje, jego żona również nie pracuje. Mają na wychowaniu troje małoletnich dzieci. Jedynym dochodem rodziny jest zasiłek rodzinny w wysokości 350 zł. Cała rodzina pozostaje na utrzymaniu rodziców D. T., korzysta również z możliwości zamieszkiwania nieodpłatnie u brata. Z kolei, sytuacja materialna drugiego wspólnika nie jest na tyle wyjątkowa i trudna, aby konieczna była pomoc Państwa w zakresie całkowitego zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych. W. T. podjął pracę i uzyskuje z tego tytułu stałe miesięczne dochody w wysokości 3.400 zł brutto, dodatkowo jego żona otrzymuje świadczenia socjalne, łączny dochód rodziny wynosi zatem 3.960 zł brutto. Uzyskiwane dochody w zupełności wystarczają na pokrycie wykazanych miesięcznych kosztów utrzymania rodziny. Wnioskodawca nie wykazał przy tym żadnych szczególnych i nadzwyczajnych wydatków obciążających uzyskiwane dochody. Ponadto zauważenia wymaga, iż pomimo ustanowienia hipoteki na jego nieruchomościach posiada on stabilną sytuację bytową. Ustanowione hipoteki nie uniemożliwiają mu zamieszkiwania w mieszkaniu, jak również osiągania ewentualnych korzyści (dochodów czy pożytków) z pozostałych nieruchomości tj. nieruchomości rolnej i działek w miejscowości "[...]". Dodatkowo wskazać należy, iż podmiot jakim jest niniejsza spółka był w stanie wygospodarować środki finansowe (nawet w okresie poprzedzającym podjęcie pracy przez jednego ze wspólników) na opłacenie kosztów profesjonalnego pełnomocnika. Koszty sporządzenia skargi do Sądu wyniosły wspólników 610 zł, tj. więcej niż koszty sądowe jakie będą oni zobowiązani ponieść na tym etapie postępowania sądowego. Zauważenia wymaga, iż to właśnie od uiszczenia tych kosztów zależy dalszy byt sprawy. Mając na uwadze powyższe uznano, iż uiszczenie wpisu w wysokości 500 zł nie będzie nadmiernym obciążeniem spółki i jej wspólników. W związku z tym, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.