I SA/Ol 55/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Z. K. o zwolnienie od kosztów sądowych lub o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. Z. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. J. Z. K. zwrócił się z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych lub o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 100 zł, w sprawie ze swojej skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Ze złożonego przez stronę skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną I.K. Skarżący otrzymuje emeryturę w wysokości 1.250 zł miesięcznie, a jego żona emeryturę w wysokości 720 zł miesięcznie. Z prowadzonego gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód w wysokości 7.844,50 zł rocznie szacowanego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym. Skarżący jest współwłaścicielem (w udziale ½ z małżonką) domu jednorodzinnego o powierzchni 145 m2, gruntu rolnego o powierzchni około 30 ha, działki nr 400 o powierzchni 1,6 ha. Argumentując wniosek strona wskazała, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia całego jej majątku nieruchomego, majątek ruchomy został już sprzedany w drodze licytacji. Ponadto nie posiada pieniędzy na opłatę wpisu oraz posiada zadłużenie wobec ww. organu na kwotę 1.238.980,52 zł na dzień 7 stycznia 2015r.. Do wniosku załączono kserokopię wydruku zatytułowanego: "Stan zaległości zobowiązanego na dzień 07.01.2015". Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie postanowieniem z dnia 6 marca 2015r., sygn. akt I SA/Ol 55/15, odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia strona złożyła sprzeciw. Zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w żądanym dotychczas zakresie, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Nie zgodziła się z postanowieniem referendarza sądowego. Skarżący wskazał, że posiada wraz z małżonką majątek nieruchomy, nie jest jednak w stanie opłacić wpis sądowy w całości. Otrzymaną emeryturę przeznacza na bieżące opłaty i wyżywienie, nie wystarcza ona jednak na pokrycie wydatków codziennego utrzymania. Przy czym wzrasta jego zadłużenie wobec jednostek samorządu terytorialnego, jak też innych przedsiębiorstw. Prowadzone postępowanie egzekucyjne przez Naczelnika Urzędu Skarbowego uniemożliwia w ocenie strony sprzedaż jakiegokolwiek majątku nieruchomego, co nie pozwala na pozyskanie większej sumy pieniędzy. Sytuacja wnioskodawcy jest skrajnie trudna. Strona zapewniła, że nie uchyla się od opłaty kosztów sądowych, a jedynie nie ma możliwości finansowych do ich uregulowania w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w wyniku wniesienia sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie. Z tego powodu zawarty w sprzeciwie wniosek o ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, nie jest zasadny. Sąd wyjaśnia w tym zakresie, że rozpoznając sprawę w wyniku złożenia sprzeciwu rozpatruje sprawę na nowo, postanowienie referendarza sądowego nie wywołuje jakichkolwiek skutków, wydane zaś postanowienie sądu, będące wynikiem wniesionego sprzeciwu, stanowi niejako pierwsze i nowe rozstrzygnięcie odnoszące się do uprawnień strony, o których przyznanie się ona ubiega (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2014r. sygn. akt I GZ 155/14, dostępne w Internecie pod adresem Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Na podstawie art. 245 § 1 ww. ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych lub o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym zgodnie z treścią art. 245 § 3 obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak wynika z sytuacji materialnej strony skarżącej, uzyskuje ona stały dochód z tytułu emerytury osiąga również dochód z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, podobnie jak żona, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Małżonkowie dysponują stałymi dochodami z tytułu emerytur w łącznej wysokości 1970 zł miesięcznie oraz uzyskują dodatkowy zadeklarowany dochód w łącznej wysokości 15.689 zł rocznie, czyli 1307 zł miesięcznie. Dochód rodziny nie wymaga interwencji socjalnej, która znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie nie przekracza 456 zł. Mając zatem na uwadze wysokość stałych dochodów rodziny przyjąć należy, że przy rozsądnym gospodarowaniu, umożliwiają one nie tylko zabezpieczenie środków na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb dwuosobowej rodziny, ale również na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie wynoszą 100 zł tytułem wpisu sądowego. Ponadto wnioskodawca określił uzyskiwany z gospodarstwa rolnego dochód łącznie z małżonką na kwotę 15.689 zł. Strona w sprzeciwie podnosi, iż egzekucja Naczelnika Urzędu Skarbowego blokuje możliwość sprzedaży majątku nieruchomego, przez co nie pozwala na pozyskanie większej sumy pieniędzy. Wskazać zatem należy, że sprzedaż nieruchomości nie jest jedyną możliwością polepszenia sfery dochodowej rodziny. Nieruchomości niezależnie od faktu obciążenia ich hipoteką, mogą przynosić pożytki czy to z ich uprawy, czy też pozyskania dopłat rolniczych, lub też być przedmiotem określonych stosunków cywilnoprawnych, np. dzierżawy, odpłatnego użytkowania, bądź sprzedaży (por. postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 25 lutego 2015r., sygn. akt I SA/Bd 542/14, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 27 lutego 2015r., sygn. akt III SA/Gl 1313/14, dostępne w Internecie j.w.). Skarżący posiada wraz z żoną grunt rolny 30 ha i działkę o powierzchni 1,6 ha, co powoduje, że ma potencjalne możliwości uzyskania większego dochodu lub czerpania innych pożytków. Majątek nieruchomy jest znaczny, a jego wartość została określona w toku postępowania egzekucyjnego w administracji przez rzeczoznawcę majątkowego na łączną kwotę około 1.870.260,00 zł (protokół opisu i oszacowania wartości nieruchomości z dnia 12 czerwca 2014r. oraz z dnia 18 grudnia 2013r.). Przy czym zaznaczyć należy, iż dokonane oszacowanie dotyczyło części gruntu o powierzchni około 15,7074 ha, a więc połowy nieruchomości posiadanych przez skarżącego i jego żonę. Ponadto w zakresie wartości posiadanego majątku należy zauważyć, że wnioskodawca zarówno w postępowaniu podatkowym, jak i w złożonej skardze, kwestionuje dokonaną przez rzeczoznawcę wycenę nieruchomości i określoną wartość nieruchomości jako zbyt niską. W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że posiadanie majątku, w szczególności kilku nieruchomości, wyklucza możliwość zwolnienia z kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, kiedy te nie służą w sposób bezpośredni zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych (por. postanowienie NSA z dnia 17 kwietnia 2013r., sygn. akt II GZ 178/13 dostępne w Internecie j.w.). Wobec tego, że strona skarżąca posiada stałe i regularne dochody, które umożliwiają poniesienie kosztów niniejszego postępowania, jak też posiada majątek nieruchomy znacznej wartości, który może także służyć jako źródło dodatkowego dochodu Sąd, rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie znalazł podstaw do jej udzielenia w niniejszej sprawie. Sąd nie kwestionuje również, że wysokość zobowiązań strony wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego jest znaczna i wynosi około 1.238.980,52 zł. Niemniej jednak w dalszym ciągu skarżący posiada znaczny majątek nieruchomy o wskazanej już wyżej wartości. Zatem sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, w postępowaniu przez siebie zainicjowanym. Tej oceny nie zmieniają powołane w sprzeciwie okoliczności. Nie oznacza to, że strona nie ma już możliwości otrzymania pomocy w niniejszym postępowaniu. Ponowny wniosek może być złożony w przypadku zmiany sytuacji wnioskodawcy, mającej wpływ na zdolność ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.