I SA/Ol 551/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Anna Janowska sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 14 listopada 2025 r., nr 2801-IEW.720.23.2025 w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Postanowieniem z 1 października 2025 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. (dalej jako: "NUS", "organ I instancji") na podstawie art. 61 §1 i 61a ustawy z 15 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572) oraz art. 33 §1 i §2 i art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 572), dalej jako: "u.p.e.a.", odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów wniesionych przez D. J. (dalej jako: "strona", "skarżący") w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie kolejnych tytułów wykonawczych z 11 lipca 2025 r., w których wskazano skarżącego jako małżonka zobowiązanej E. J. odpowiedzialnego majątkiem wspólnym. Jak wynika z uzasadnienia decyzji NUS oraz przekazanych tutejszemu sądowi wraz ze skargą akt egzekucyjnych sprawy, kolejne tytuły wykonawcze zostały wystawione przez NUS (organ egzekucyjny) w celu przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości wchodzącej w skład majątku wspólnego skarżącego i zobowiązanej. W dniu 15 września 2025 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia tej nieruchomości. Powyższe zajęcie doręczono skarżącemu w dniu 22 września 2025 r. Jednocześnie z zajęciem nieruchomości organ egzekucyjny wezwał zobowiązaną do zapłaty w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie i kosztami egzekucyjnymi pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości ww. nieruchomości. Pismem z 23 września 2025 r. strona wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 i art. 34 u.p.e.a. wraz z wnioskiem o niezwłoczne zawieszenie postępowania egzekucyjnego. W wymienionym na wstępie postanowieniu organ I instancji wskazał, że w postepowaniu egzekucyjnym skarżący występuje w charakterze małżonka zobowiązanej, odpowiadającego za wskazane w kolejnych tytułach wykonawczych zobowiązania z majątku wspólnego małżonków. Małżonek zobowiązanego uczestniczy na prawach zobowiązanego jedynie w egzekucji z majątku wspólnego, nie zaś w całym postepowaniu egzekucyjnym. Nie jest też uprawniony do wniesienia zarzutów. Po rozpoznaniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej jako: "DIAS", "organ") postanowieniem z 14 listopada 2025 r. rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymał w mocy. W pierwszej kolejności DIAS przytoczył treść art. 61a §1, który zawiera dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną w myśl przepisów ustawy. Wyjaśnił, że w przypadku orzeczenia (postanowienia) odmawiającego wszczęcia postępowania, którego przedmiotem jest ocena istnienia warunków do wszczęcia na żądanie strony określonego postępowania może jedynie rozstrzygać o zasadności lub bezzasadności zaskarżonego orzeczenia, a więc o tym, czy zachodzę przesłanki wyłączające dopuszczalność wszczęcia postępowania. Następnie przypomniał, że w kolejnych tytułach wykonawczych z 11 lipca 2025 r. w części A, w której należy wskazać zobowiązanego bądź zobowiązanych wierzyciel wskazał E. J. Natomiast skarżącego wierzyciel wskazał w części AA, w której należy wskazać małżonka zobowiązanego odpowiedzialnego majątkiem wspólnym. Zatem w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów kolejnych tytułów wykonawczych z 11 lipca 2025 r. (a także tytułów wykonawczych z 15 maja 2025 r.) status zobowiązanej posiada wyłącznie E. J., natomiast strona występuje w charakterze małżonka zobowiązanej odpowiadającego za wskazane w tytułach wykonawczych zobowiązania z majątku wspólnego. DIAS równocześnie przytoczył definicję pojęcia zobowiązanego znajdująca się w art. 1a pkt 20 u.p.e.a, które w postępowaniu egzekucyjnym ma charakter formalny i nie można utożsamiać zobowiązanego z podmiotem ogólnie określonym w normach prawa materialnego praw i obowiązków (interes prawny). Jeśli zatem ustawa posługuje się wyłącznie pojęciem zobowiązanego w zakresie określonego uprawnienia prawnoprocesowego, to nie można pojęcia tego rozszerzać także na jego małżonka, choćby czynności egzekucyjne dotykały jego praw wynikających ze wspólności ustawowej. Skierowanie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym ciążących na jednym z małżonków do majątku wspólnego nie oznacza, że małżonek niebędący zobowiązanym ma takie same uprawnienia w postępowaniu, jak małżonek będący zobowiązanym. Małżonek zobowiązanego nie uzyskuje statusu strony postępowania w toku procedury mającej doprowadzić do wykonania obowiązku egzekucyjnego nałożonego na jego małżonka z tego powodu, że egzekucja dotyczy także majątku wspólnego jego i jego małżonka. Organ wyjaśnił, że o charakterze osób występujących w postępowaniu egzekucyjnym decyduje treść tytułu wykonawczego, na podstawie którego organ egzekucyjny prowadzi postępowanie. DIAS ocenił, że skarżący nie jest zobowiązanym w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i nie przysługują mu uprawnienia zarezerwowane wyłącznie dla zobowiązanego, a co za tym idzie prawo do złożenia zarzutów. Prawo do ich zgłoszenia przysługuje wyłącznie E. J., właśnie jako zobowiązanej. Organ nie zgodził się także z twierdzeniem strony, że jednocześnie z wniesieniem sprzeciwu w dniu 24 września 2025 r. nabyła ona z mocy prawa pełnię uprawnień procesowych przysługujących zobowiązanemu, a tym samym wniesienia zarzutów w oparciu o art. 33 u.p.e.a. Zakres jej uprawnień jest ograniczony tylko do egzekucji z majątku wspólnego, nie zaś do całego postępowania egzekucyjnego. Organ zaznaczył, że środkiem zaskarżenia służącym małżonkowi zobowiązanego do obrony przed egzekucją z majątku wspólnego jest sprzeciw (art. 27f § 1 u.p.e.a.), z którego skarżący skorzystał składając go 24 września 2025 r.). Istota sprzeciwu dotyczy rozstrzygnięcia, czy zgodnie z odrębnymi przepisami odpowiedzialność za określoną należność pieniężną obejmuje również majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na postanowienie DIAS strona wniosła o uchylenie postanowień wydanych w obu instancjach, ewentualnie stwierdzenie, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 27g §1 u.p.e.a. poprzez: - błędne uznanie, że skarżący nie posiada legitymacji do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (nie jest "zobowiązanym" w rozumieniu art. 27 §1 u.p.e.a.), a tym samym bezpodstawną odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów, - polegające na pominięciu faktu, że egzekucja skierowana jest do majątku wspólnego skarżącego i jego małżonki, co na mocy art. 27g §1 u.p.e.a. wprost przyznaje stronie jako małżonkowi zobowiązanego wszelkie prawa zobowiązanego w egzekucji z majątku wspólnego, w tym prawo do wniesienia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a.; 2) naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy art. 7 i art. 77 §1 k.p.a. w zw. z art. 8 Konstytucji RP: - poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i zasady legalizmu, - polegające na prowadzeniu postępowania w sposób formalistyczny i arbitralny z całkowitym zignorowaniem przepisów u.p.e.a. oraz praw skarżącego wynikających z jego sytuacji faktycznej (współwłasność majątkowa); 3) naruszenie przepisów Konstytucji RP: art. 2 (zasada demokratycznego państwa prawnego) oraz art. 32 ust. 1 (zasada równości wobec prawa): - poprzez działanie podważające zaufanie do organów państwa, - polegające na odmawianiu prawa do obrony w postępowaniu, które bezpośrednio dotyka sfery majątkowej skarżącego (zajęcie wspólnej nieruchomości), co stanowi rażąco nierówne traktowanie i naruszenie istoty prawa do własności chronionego art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że organ całkowicie pominął treść art. 27g §1 u.p.e.a., który jednoznacznie stanowi, ze małżonkowi zobowiązanego, przeciwko któremu jest prowadzona egzekucja na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na nazwisko zobowiązanego, przysługują w tej egzekucji prawa zobowiązanego w zakresie czynności egzekucyjnych skierowanych do majątku wspólnego z chwilą wniesienia do organu egzekucyjnego sprzeciwu. Skarżący podał, że wniósł taki sprzeciw. Wskazał, że egzekucja skierowana jest przeciwko majątkowi wspólnemu skarżącego i jego małżonki, w tym zajęciu uległa wspólna nieruchomość. Z kolei w świetle art. 27g §1 u.p.e.a. jako małżonek zobowiązanego posiada pełne prawa zobowiązanego w zakresie czynności skierowanych do majątku wspólnego. Prawa te obejmują niewątpliwie prawo do wniesienia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W ocenie skarżącego odmowa wszczęcia postępowania z powodu rzekomego braku legitymacji jest nie tylko błędna merytorycznie, lecz także stanowi rażące naruszenie prawa proceduralnego pozbawiające go prawa do obrony przed niezasadną egzekucją skierowaną do jego majątku. Wydając zaskarżone postanowienie, organ naruszył fundamentalne zasady postępowania i Konstytucji RP, odmawiając stronie dostępu do podstawowego środka ochrony prawnej w postępowaniu egzekucyjnym, jakim są zarzuty. Odpowiadając na skargę DIAS podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. jego zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Stosownie do art. 3 §2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Zgodnie natomiast z art. 134 §1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z przepisów p.p.s.a. wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Dokonując badania legalności zaskarżonego postanowienia sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądu było postanowienie DIAS wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie kolejnych tytułów wykonawczych z 11 lipca 2025 r. (wskazanych szczegółowo w jego treści). Kwestię sporną natomiast stanowiło to, czy małżonkowi zobowiązanego (stronie) w przypadku prowadzenia egzekucji z ich majątku wspólnego (w tym przypadku zajętej nieruchomości) przysługuje prawo (jak uważa skarżący, w oparciu o art. 27g §1 u.p.e.a.) do złożenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o postępowaniu administracyjnym w administracji. Zgodnie z treścią art. 61a §1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Według art. 1a pkt 20 u.p.e.a. przez zobowiązanego rozumie się przez to osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. W myśl art. 27g §1 u.p.e.a. małżonkowi zobowiązanego przysługują prawa zobowiązanego w egzekucji z majątku wspólnego z chwilą wniesienia do organu egzekucyjnego sprzeciwu albo wniosku, o którym mowa w art. 27e §4 albo doręczenia małżonkowi zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, protokołu zajęcia prawa majątkowego, protokołu zajęcia i odbioru ruchomości lub protokołu odbioru dokumentu. Podkreślić na wstępie należy, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna (art. 33 §1 i 2 u.p.e.a.). Wymaga też zauważenia, że w ramach kontroli legalności zaskarżonego postanowienia sąd nie bada sprawy pod kątem zarzutów skarżącego. Granice sprawy wyznaczone zostały bowiem przez przedmiot zaskarżonego postanowienia, którym była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych przez skarżącego zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W zakresie objętym przedmiotową sprawą skład orzekający podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 30 września 2021 r., sygn. akt III FSK 4135/21 i z 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt III FSK 2965/21 (również wyroku WSA we Wrocławiu z 6 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Wr 361/24 i WSA w Lublinie z 19 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Lu 460/19), w związku z czym posłuży się dalej - w odpowiednim zakresie - argumentacją w nich zaprezentowaną. Rozstrzygając sporne zagadnienie należy zgodzić się z organem, że skoro strona nie jest zobowiązanym w rozumieniu art. 1a §1 pkt 20 u.p.e.a., to nie przysługują jej uprawnienia zarezerwowane wyłącznie dla zobowiązanego, a do takich uprawnień należy prawo do wniesienia zarzutów, w oparciu o art. 33 §1 w zw. z art. 27 §1 pkt 9 ww. ustawy. Zasadnicze znaczenie miało zatem właściwe odczytanie pojęcia "zobowiązany" na gruncie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podmiotem uprawnionym do wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej jest zobowiązany. Jego legitymacja do ich wniesienia wynika wprost z treści art. 33 §1 u.p.e.a. ("Zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej."). Z kolei art. 27 §1 pkt 9 u.p.e.a. jako jeden z elementów tytułu wykonawczego wymienia pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a pośrednio wynika także z art. 35 §1 zdanie pierwsze u.p.e.a. ["Wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (...)."]. Z kolei zgodnie z zawartą w art. 1a pkt 20 u.p.e.a. (a przywołaną już wcześniej) definicją legalną, zobowiązanym jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym - również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skuteczne przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. Jak przyjęto w doktrynie pojęcie zobowiązanego może występować w dwóch znaczeniach. Zobowiązanym jest zatem podmiot, na który został nałożony obowiązek określonego zachowania się (działania lub zaniechania) i który nie wykonał tego obowiązku w terminie (znaczenie materialnoprawne), jak również podmiot wskazany w tytule wykonawczym, czerpiący uprawnienie do brania udziału w postępowaniu egzekucyjnym w administracji właśnie z faktu wskazania go w tym tytule. Jak jednocześnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 września 2021 r., sygn. akt III FSK 4135/21, zamieszczenie przez ustawodawcę w tekście ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji definicji legalnej pojęcia "zobowiązany" determinuje ustalanie jego znaczenia w procesie wykładni ustawy i aktów wykonawczych do niej w ściśle określony przyjęty w tej definicji sposób. Nie jest w związku z tym dopuszczalne nadawanie tym samym wyrazom, czy wyrażeniom w obrębie danego aktu prawnego znaczeń odmiennych (jak próbuje tego dokonać skarżący, odwołując się do treści art. 27g §1 u.p.e.a. w zw. z art. 27f §1 niniejszej ustawy - małżonkowi zobowiązanego przysługują prawa zobowiązanego w egzekucji z majątku wspólnego z chwilą wniesienia do organu egzekucyjnego sprzeciwu (...), co tenże uczynił w dniu 24 września 2025 r.), niż wynikające z definicji legalnej w nim zamieszczonej. Skoro więc art. 1a pkt 20 u.p.e.a wprowadził legalną definicję zobowiązanego, to przepisy ustawy łączą prawo do wniesienia zarzutów właśnie z osobą zobowiązanego w rozumieniu tego przepisu. W konsekwencji w przywołanym już wcześniej art. 27 §1 pkt 9 tej ustawy przewidziano, że tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jeśli zatem ustawa wyraźnie różnicuje zobowiązanego i jego małżonka, traktując tylko jednego z nich za zobowiązanego, wówczas - przynajmniej w zakresie egzekucji należności stanowiących zobowiązania podatkowe - musi to oznaczać, że wymieniony przepis ma zastosowanie właśnie wtedy, gdy tylko jeden z małżonków jest zobowiązanym w rozumieniu ustawy, a drugi takiego statusu nie ma, a jedynie zachodzi podstawa do prowadzenia egzekucji z ich majątku wspólnego. Należy też pamiętać, że legitymacja do wnoszenia środków prawnych przez zobowiązanego ma charakter formalny – wynika z samego faktu wskazania w tytule wykonawczym tego podmiotu jako zobowiązanego. Tym samym podmiot niewskazany w tytule wykonawczym jako zobowiązany nie może wnosić środków prawnych przysługujących zobowiązanemu ani żądać uznania go za zobowiązanego – uczestnika postępowania, nawet jeżeli na podmiocie tym istotnie ciąży egzekwowany obowiązek. Ponadto, prawidłowość wskazania konkretnego podmiotu jako zobowiązanego ma znaczenie na etapie sporządzania tytułu wykonawczego przez wierzyciela oraz w toku postępowania egzekucyjnego – dla oceny zasadności zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego. Jedyne odstępstwo od tej zasady stanowi przyznanie legitymacji do zarzutów podmiotowi błędnie wskazanemu w tytule wykonawczym jako zobowiązany (art. 33 §2 pkt 3 u.p.e.a.). Jest to jednak usprawiedliwione tym, że pozwala temu podmiotowi na kwestionowanie dopuszczalności prowadzenia egzekucji przeciwko niemu. W rozpoznawanej sprawie (jak słusznie przyjął organ) skarżący bez wątpienia nie jest zobowiązanym. Egzekucja, w toku której zajęto mienie stanowiące jego współwłasność dotyczyła bowiem niewykonania obowiązku przez żonę. W świetle zatem literalnej wykładni art. 33 §1 u.p.e.a. w zw. z art. 1a pkt 20 i art. 27 §1 pkt 9 u.p.e.a. nie można przyjąć, że strona była uprawniona do skutecznego wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Uprawnioną do dokonania tej czynności postępowania egzekucyjnego była jedynie jego żona (jako zobowiązana według art. 1a pkt 20 tej ustawy). Wbrew jednoznacznemu brzmieniu wskazanych przepisów, wyprowadzając wniosek o uprawnieniu małżonka zobowiązanego do złożenia zarzutów, strona dokonała zdaniem sądu ich wykładni contra legem. Słusznie też przyjął DIAS, że uczestniczenie w egzekucji na prawach zobowiązanego (zgodnie z art. 27g §1 u.p.e.a., z którego strona wywodzi prawo do wniesienia zarzutów) oznacza, że z chwilą, gdy doręczono stronie zajęcie nieruchomości z 15 września 2025 r. nabyła ona uprawnienia przewidziane dla zobowiązanego. Nie jest to jednak tożsame z nabyciem statusu zobowiązanego (wbrew zaopatrywaniu skarżącego) i możliwością wnoszenia środków ochrony prawnej (np. zarzutów czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego) przysługujących wyłącznie zobowiązanej (w tym wypadku jego żonie). Uprawnienia strony ograniczają się zatem wyłącznie do egzekucji z zajętej nieruchomości i tylko w zakresie tych czynności ma ona możliwość wniesienia środka prawnego. Nie może natomiast kwestionować okoliczności, które dotyczą zobowiązanej, a przy tym odnoszących się do całości postępowania egzekucyjnego. Zakres uprawnień jest bowiem ograniczony tylko do egzekucji z majątku wspólnego, nie zaś do całego postępowania egzekucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym już wyroku z 30 września 2021 r., sygn. akt III FSK 4135/21 wskazał także, że za przyjęciem tego rodzaju oceny przemawia zmiana stanu prawnego mającego miejsce od 30 lipca 2020 r., kiedy weszły w życie przepisy ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070). W ustawie nowelizującej (jak zauważył NSA) dokonano istotnych zmian w zakresie stanu prawnego odnoszącego się do rozpoznawanego zagadnienia spornego. Uchylony został dotychczasowy art. 27c oraz wprowadzono szczegółowe regulacje dotyczące prowadzenia egzekucji z majątku osobistego zobowiązanego i majątku wspólnego (art. 27e), sprzeciwu przysługującego małżonkowi zobowiązanego (art. 27f), praw przysługujących małżonkowi zobowiązanego (art. 27g) oraz skutków prawnych jakie wiążą się z ostatecznym oddaleniem lub uznaniem sprzeciwu małżonka zobowiązanego (art. 27h). Na podstawie tych regulacji to sprzeciw małżonka zobowiązanego jest swoistym środkiem zaskarżenia, służącym małżonkowi zobowiązanego do obrony przed egzekucją z majątku wspólnego (jak słusznie też zauważył DIAS). Nie budzi zatem wątpliwości, że wprowadzając ten szczególny środek prawny chroniący małżonka zobowiązanego jednoznacznie wskazano, ze nie może on być wiązany z zarzutami przysługującymi zobowiązanemu. Przekonuje o tym uzasadnienie rządowego projektu tej nowelizacji (Sejm RP VIII kadencji druk nr 3753), w którym stwierdzono, że przepisy te przyznaje małżonkowi zobowiązanego prawo uczestniczenia w egzekucji z majątku wspólnego z chwilą wniesienia sprzeciwu albo wniosku o udzielenie informacji, o którym mowa w art. 27e §4 u.p.e.a. Zauważono, że w oparciu o wprowadzone regulacje małżonek zobowiązanego będzie więc uprawniony do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, będzie uprawniony do kwestionowania czynności egzekucyjnych podjętych w egzekucji z majątku wspólnego. Będzie jednak uczestniczył na prawach zobowiązanego jedynie w egzekucji z majątku wspólnego, nie zaś w całym postępowaniu egzekucyjnym. Równocześnie podkreślono, że na podstawie tych regulacji małżonek zobowiązanego nie będzie miał prawa podnoszenia braku wymagalności należności pieniężnej czy też błędu co do osoby zobowiązanego, nie będzie uprawniony do wnoszenia zarzutów, wnoszenia o umorzenie postępowania egzekucyjnego itd. Takie uprawnienia w dalszym ciągu zarezerwowane są wyłącznie dla zobowiązanego, który odpowiada za należność pieniężną całym swoim majątkiem. Z tych zapewne względów (jak zauważył NSA) nie wprowadzono regulacji, które odpowiadałyby ocenie (jaka została wyrażona w skardze) o przyznaniu małżonkowi zobowiązanego w przypadku skierowania egzekucji do majątku wspólnego uprawnień przysługujących zobowiązanemu. Jak zasygnalizował też WSA we Wrocławiu w wyroku z 6 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Wr 361/24 w doktrynie prezentowane było stanowisko, w myśl którego zarzut może zostać wniesiony przez małżonka zobowiązanego w przypadku prowadzenia egzekucji administracyjnej do majątku wspólnego (zob. A. Cudak, Podmioty legitymowane do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, "Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego" 2009, nr 4, s. 29). Stanowisko to nie znajduje jednak oparcia w literalnym brzmieniu art. 33 §1 u.p.e.a. (co już wyjaśniono wcześniej), jak również nie uwzględnia, że ustawa przewiduje inne środki ochrony prawnej dla współmałżonka zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jak zasygnalziowano też wcześniej). Sąd podkreśla bowiem, że brak legitymacji do wniesienia zarzutów nie pozbawia skarżącego – jako małżonka zobowiązanej – możliwości skorzystania z innych instytucji przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dla obrony jego praw. Na podstawie bowiem art. 27e §4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, na wniosek małżonka zobowiązanego, zawiadamia go o aktualnej wysokości egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych, jednocześnie pouczając o zakazie rozporządzania uprzednio zajętą rzeczą lub prawem majątkowym wchodzących w skład majątku wspólnego oraz zakazie realizacji tego prawa majątkowego poza częścią wolną od zajęcia. Dalej trzeba wskazać, że na podstawie art. 27f §1 u.p.e.a., w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym małżonkowi zobowiązanego przysługuje wspomniane już prawo sprzeciwu. Podstawą sprzeciwu jest ograniczenie, zniesienie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności całością albo częścią majątku wspólnego. W sprzeciwie określa się istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. Natomiast w myśl art. 27g §1 u.p.e.a., małżonkowi zobowiązanego przysługują prawa zobowiązanego w egzekucji z majątku wspólnego z chwilą wniesienia do organu egzekucyjnego sprzeciwu albo wniosku, o którym mowa w art. 27e §4 u.p.e.a., albo doręczenia małżonkowi zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, protokołu zajęcia prawa majątkowego, protokołu zajęcia i odbioru ruchomości lub protokołu odbioru dokumentu. Mając na uwadze powyższe, należy zauważyć, że na gruncie przepisów u.p.e.a. skarżący, jako małżonek zobowiązanej dysponuje określonymi ustawowymi rozwiązaniami, dającymi mu prawo udziału w postępowaniu egzekucyjnym, z których skorzystanie pozostaje w jego gestii (a jak zauważył organ skorzystał on z prawa do wniesienia wspomnianego już sprzeciwu). Uwzględniając dotychczasowe rozważania, w ocenie sądu treść art. 33 §1 u.p.e.a. w zw. z art. 1a pkt 20 i art. 27 §1 pkt 9 u.p.e.a. pozwala na przyjęcie, że wyłącznie zobowiązanemu przysługuje prawo do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Postępowanie w sprawie zarzutów może więc toczyć się wyłącznie na skutek zarzutów zobowiązanego, poszukującego ochrony swoich interesów. Zatem jedynie zobowiązany ma interes prawny (to jest taki, który ma umocowanie w przepisach prawa) do wniesienia ww. środka prawnego. Wobec powyższego, nie można uznać (jak chciałaby tego strona), że miała ona legitymację do wniesienia zarzutu (opartą o art. 27g §1 u.p.e.a.). Prawidłowo zatem organy obu instancji stwierdziły brak legitymacji skarżącego do wniesienia zarzutów i zastosowały art. 61a k.p.a., z którego jednoznacznie wynika, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte (jak w tej sprawie), organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przy czym, przepisy k.p.a. stosuje się w postępowaniu egzekucyjnym zgodnie z odesłaniem z art. 18 u.p.e.a. Mając na względzie okoliczności przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie znajduje uzasadnienie w art. 61a §1 u.p.e.a. Wniesione w postępowaniu egzekucyjnym zarzuty skarżącego, zgodnie z treścią tego przepisu, należało uznać za niedopuszczalne, gdyż środek ten może wnieść w myśl art. 33 §1 u.p.e.a. wyłącznie zobowiązany, którym skarżący nie był (zgodnie bowiem z treścią tytułów wykonawczych był jest on małżonkiem zobowiązanej). Z tych też względów sąd uznał za bezzasadne wszystkie zarzuty podniesione w skardze. Wobec powyższego sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w ww. trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.