I SA/Ol 552/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu w dniu 20 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu T. H. od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 22 września 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 552/16 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi T. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: podatku od towarów i usług za miesiące: luty, marzec, od maja do grudnia 2013r. . postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie i przyznać T. H. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący T. H. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w tym wpisu sądowego w wysokości 2.000 zł. Z oświadczenia wnioskodawcy złożonego na formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) wynikało, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie posiada jakiegokolwiek majątku. Nie uzyskuje żadnego dochodu. Nie posiada żadnych zobowiązań i stałych wydatków. Argumentując wniosek skarżący podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji osobistej. Nie posiada żadnego źródła dochodu. Wskazał, że stan zdrowia, jak i stan majątkowy uniemożliwiają mu opłacenie kosztów sądowych. Dodał, że próba zebrania tak dużej kwoty tytułem wpisu pozbawiłaby go środków do życia i egzystencji. Do wniosku załączona została kopia oświadczenia Głównej Księgowej J. A. z dnia 30 września 2014r. w przedmiocie nie pobierania wynagrodzenia za pracę przez Prezesa Zarządu "A." Sp. z o.o. T. H. od stycznia 2012r. do 30.09.2014r. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego, wnioskodawca wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej jego oraz w przypadku pozostawania w związku małżeńskim, jego żony, (w zakresie dotyczącym wysokości wszystkich ponoszonych wydatków, pomocy uzyskiwanej od rodziny lub innych osób tj. jej wysokości i częstotliwości oraz uprawdopodobnienia możliwości jej udzielania skarżącemu, źródeł utrzymania, wyciągów z rachunków bankowych, posiadanego majątku w okresie dwuletnim poprzedzającym złożenie wniosku, wysokości przychodu/straty z prowadzonej działalności gospodarczej, oraz wartości i rodzaju składników majątku wykorzystywanego w ramach działalności). W przedmiotowym wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący podał, że mieszka w lokalu należącym do E. P.. Za wynajęcie pokoju w tym mieszkaniu płaci 200 zł miesięcznie. Wydatki na opłaty mieszkaniowe ponosi właścicielka mieszkania. Wskazał, że nie ponosi kosztów Internetu i samochodu bo ich nie posiada, nie posiada kredytów, pożyczek oraz ubezpieczenia i nie ponosi kosztów z nimi związanych. Podatków nie płaci. W zakresie kosztów związanych z wyżywieniem, ubraniem i środkami czystości korzysta z pomocy społecznej i pomocy kościoła. Nie korzysta z niczyjej pomocy zarówno rzeczowej jak i finansowej. Rachunków bankowych nie posiada. Nie pozostaje w związku małżeńskim, jest rozwiedziony. Wyjaśnił, iż obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej, w związku z czym nie posiada żadnych dokumentów w tym zakresie. Starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie postanowieniem z dnia 22 września 2016r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Opisana we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja majątkowa i osobista skarżącego nie wskazuje, wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, iż nie posiada on środków pieniężnych na opłacenie kosztów postępowania sądowego. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł sprzeciw, w którym podał, że nie ma dostępu do dokumentów. Nie posiada żadnego majątku i nie także środków do życia. Wskazał, że korzysta z pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718., dalej jako: p.p.s.a.), m. in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takowego postanowienia sąd- jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. - wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od rzeczonego postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2 w/w przepisu). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3 tegoż przepisu). Wobec powyższego art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. W komentowanej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny działa jako sąd drugiej instancji stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. W myśl art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 § 1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a.). Zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata z urzędu jest odstępstwem od ogólnej reguły ponoszenia przez strony kosztów postępowania samodzielnie (art. 199 p.p.s.a.), a także zasady powszechnego i równego partycypowania w daninach publicznych, do których zalicza się wszelkie opłaty sądowe, wyrażonej w art. 84 Konstytucji RP. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa w sytuacji wystąpienia uzasadnionych powodów do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli i powinno mieć miejsce tylko w okolicznościach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe ze względu na wyjątkowo trudną sytuację materialną. W ocenie Sądu sytuacja materialna skarżącego przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. T. H. nie posiada żadnego majątku i nie ma także środków do życia. Korzysta z pomocy społecznej. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaistniały podstawy faktyczne i prawne do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, wobec czego zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego zostało zmienione. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.