I SA/Ol 553/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. R. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi C. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...] Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenie należności z tytułu składek postanawia: przyznać prawo pomocy obejmujące ustanowienie radcy prawnego Wyrokiem z dnia 7 listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, oddalił skargę C. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" Wnioskiem z dnia 5 grudnia 2012 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF, C. R. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniał, że w związku z obowiązkiem sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika i chcąc skorzystać z prawa do wniesienia "odwołania" wnosi o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Podkreślił, że nie posiada środków pieniężnych na opłacenie zarówno kosztów sądowych jak i kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Aktualnie zamieszkuje w mieszkaniu matki. Nie posiadają innego majątku. Oboje utrzymują się z dochodów w postaci wynagrodzenia za pracę otrzymywanego przez skarżącego w wysokości 525 zł oraz ze świadczenia emerytalnego matki w wysokości ok. 1.700 zł netto miesięcznie. Miesięczne koszty utrzymania, według oświadczenia wnioskodawcy wynoszą ok. 1117,66 zł. Z tego na opłaty z tytułu alimentów wnioskodawca przeznacza kwotę 350 zł miesięcznie, z tytułu opłaty za czynsz ponosi wydatki w wysokości 350 zł miesięcznie, z tytułu opłaty za telewizję kablową 111 zł miesięcznie, opłaty za energię elektryczną 80 zł miesięcznie, opłaty za gaz 60 zł, opłaty za telefon 50 zł na trzy miesiące, oraz na zakup lekarstw niemniej niż 150 zł. Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż na mocy art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku ogranicza się do kwestii ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 wskazanej ustawy, ustanowienie radcy prawnego na rzecz osoby fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego. Wskazać bowiem należy, że uzyskiwane dochody, ponoszone koszty utrzymania gospodarstwa domowego jak i fakt nie posiadania innego majątku poza mieszkaniem, w którym skarżący zamieszkuje wraz z matką stanowi o spełnieniu przesłanki do przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego. Podkreślić przy tym należy, że po opłaceniu stałych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego skarżącemu i jego matce pozostaje kwota ok. 1100 zł, z której to muszą zakupić jeszcze niezbędną żywność, odzież, obuwie i środki czystości. W tak ustalonym stanie faktycznym należy stwierdzić, że istniały podstawy do przyjęcia, że poniesienie przez skarżącego kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w niniejszej sprawie wiązałoby się z pozbawieniem go środków utrzymania, dlatego też, na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e), art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.