I SA/Ol 553/12
WyrokWSA w Olsztynie2012-11-07
Skład orzekający: Ryszard Maliszewski, Tadeusz Piskozub, Wojciech Czajkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, pomimo istnienia postanowień komorników sądowych o umorzeniu egzekucji z uwagi na brak majątku dłużnika?Ratio decidendi
Organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia składek, ponieważ egzekucja administracyjna prowadzona przez Naczelnika Urzędu Skarbowego była w toku i organ ten nie stwierdził braku majątku dłużnika. Postanowienia komorników o umorzeniu egzekucji na rzecz innych wierzycieli nie przesądzają o całkowitej nieściągalności należności na rzecz ZUS, zwłaszcza gdy postępowanie egzekucyjne w trybie administracyjnym nie zostało zakończone. Ponadto, skarżący osiągał dochody i posiadał zdolność do pracy, co wykluczało przesłanki umorzenia.Stan faktyczny
Skarżący C.R. wnioskował o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych z uwagi na zaprzestanie działalności gospodarczej i brak majątku. Organ rentowy odmówił umorzenia, wskazując, że postępowanie egzekucyjne administracyjne jest w toku, a naczelnik urzędu skarbowego nie stwierdził braku majątku. Skarżący zarzucał organowi błędy w ustaleniach faktycznych, w tym dotyczące zbycia samochodu i umorzenia egzekucji przez komorników. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając decyzję organu za prawidłową.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Piskozub ( sprawozdawca ), sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Protokolant Referent stażysta Jakub Gosk, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 7 listopada 2012r. sprawy ze skargi C. R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oddala skargę
I SA/Ol 553/12
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]", Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy C.R. utrzymał w mocy decyzję z dnia "[...]" Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Biuro Terenowe w M. odmawiającą umorzenia należnych składek.
Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia 2 września 2009 r. C.R. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Biuro Terenowe w M. o umorzenie w całości składek, należnych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. We wniosku strona poinformowała, iż nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa.
Wnosząc o umorzenie składek strona zakwestionowała jednocześnie okres podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom, w konsekwencji czego, Zakład w dniu "[...]" wydał decyzję stwierdzającą okres podlegania przez wnioskodawcę obowiązkowym ubezpieczeniom z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Od decyzji tej, w dniu 30.11.2009r. strona odwołała się. Po uprawomocnieniu się wyroku sądu w sprawie podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom, Zakład w dniu "[...]" wydał decyzję stwierdzającą wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych przez stronę składek.
Do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu w sprawie odwołania od decyzji Zakładu stwierdzającej wysokość zadłużenia, postępowanie z wniosku o umorzenie składek zostało zawieszone. Po podjęciu zawieszonego postępowania, Zakład zwrócił się do strony o uaktualnienie dokumentacji w sprawie.
Z przedłożonej przez wnioskodawcę dokumentacji wynikało, iż jest on 38-letnim kawalerem, który prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, w mieszkaniu użyczonym przez matkę, utrzymująca się z emerytury w wysokości ok. 1500 zł. Wnioskodawca jest zatrudniony w dwóch firmach. W jednej z nich na stanowisku prawnika, w wymiarze 1/4 etatu, przy minimalnym wynagrodzeniu za pracę, stanowiącym kwotę brutto 375zł. Natomiast w drugiej firmie strona pracuje na stanowisku doradcy prawnego, w wymiarze 1/10 czasu pracy, z podstawą z minimalnego wynagrodzenia tj.150zł brutto. Innych dochodów strona nie wskazała. Z dochodu tego wnioskodawca opłaca alimenty na 10-letniego syna, w kwocie po 350 zł miesięcznie. Wg oświadczenia, strona posiada zobowiązania na kwotę około 100.000 zł. Postępowania egzekucyjne na rzecz innych wierzycieli, prowadzone przez komorników sądowych zostały w latach 2008r., 2009r., 2011r. umorzone z tytułu nie ustalenia majątku podlegającego egzekucji. Od 2002r. zdiagnozowano u wnioskodawcy zespół uzależnienia spowodowany używaniem alkoholu.
W toku postępowania organ ustalił, że strona prowadziła działalność w okresach: 01.06.2000r. - 31.12.2001r., 0612003r., 01.07.2005r. - 31.08.2005r. W m-cu 06/2003r. zatrudniała pracownika. Decyzją Burmistrza Miasta M., w dniu "[...]" strona została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej. Z tytułu prowadzonej działalności zobowiązana była do opłacania składek na ubezpieczenia społecznie, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za siebie oraz za zatrudnionego pracownika. Na dzień złożenia wniosku, na koncie strony występowały zaległości dotyczące całego okresu prowadzenia działalności gospodarczej. Z uwagi na istniejące zadłużenie, w dniu "[...]" Dyrektor Zakładu ZUS wszczął postępowanie egzekucyjne z majątku strony. Od dnia 26.03.2012 r. dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego przejął Naczelnik Urzędu Skarbowego w K.
Z przeprowadzonego w dniu 07.03.2012 r. wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. wynikało, że oprócz alimentów w kwocie 350 zł, strona ponosi również w części koszty opłat stałych za mieszkanie w wys. 150 zł. Po przebytej terapii, od około 7 lat wnioskodawca utrzymuje abstynencję od alkoholu. Wg informacji Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 07.03.2012r. strona nie figuruje w centralnym rejestrze Ksiąg Wieczystych. Na podstawie danych otrzymanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów, w dniu 02.12. 2010 r. strona zbyła samochód osobowy RENAULT "[...]", rok prod.2001.
Powołując się na art. 28 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz.1585 ze zm.) organ odmówił umorzenia należnych składek w łącznej wysokości 11 876,37 zł, w tym:
- z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres: 06/2000r.-12/200 1 r., 06/2003r., 07/2005r.-08/2005r. w kwocie 9 066,32zł
- z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres: 06/2000r.-12/200 1 r., 06/2003r., 07/2005r.-08/2005r. w kwocie 2 158,16zł
- z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres: 06/2000r.-12/2001r., 06/2003r., 07/2005r.-08/2005r. w kwocie 651,89 zł.
Zakład stwierdził, że w przypadku strony nie wystąpiły przesłanki zawarte w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a tym samym brak było podstaw dla uznania całkowitej nieściągalności zadłużenia, na którą powołał się strona. Organ podkreślił, że nadal trwa postępowanie egzekucyjne z majątku strony. Naczelnik Urzędu Skarbowego nie stwierdził bowiem jego braku, co dopiero wówczas mogłoby bezsprzecznie potwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Organ zaznaczył, że wnioskodawca jest osobą młodą, posiadającą wykształcenie umożliwiające uzyskiwanie dobrych dochodów. Jest w dobrym stanie zdrowia. Po przebytej terapii, od około 7 lat utrzymuje abstynencję od alkoholu a w związku z tym, nie ma przeszkód podejmowania przez stronę pracy na pełnym etacie.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona zarzuciła, że organ orzekający dokonując wadliwych ustaleń w zakresie stanu faktycznego uchybił obowiązkom wynikających z treści art.7, art.77, art. 80 oraz art. 107 §3 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Strona podniosła, że:
1) w aktach sprawy znajdują się 3 postanowienia Komorników Sądowych z okresu od 2008r. do grudnia 2011 r. potwierdzających bezskuteczność egzekucji, co potwierdza spełnienie przesłanki całkowitej nieściągalności określonej w art. 28 ust, 3 pkt 5;
2) błędnie ustalono, iż w dniu 02.12.201Or. zobowiązany zbył samochód osobowy Renault "[...]" z 2001 r., podczas gdyż w rzeczywistości zbyty został udział wynoszący 5/100 części tego pojazdu za cenę 800,00zł
3) błędnie ustalono, że zobowiązany jest osoba młodą pomimo wieku 38 lat.
Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona dołączyła kopię umowy sprzedaży udziału w samochodzie osobowym Renault "[...]" za cenę 800,00zł.
Po rozpatrzeniu wniosku, zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję z dnia "[...]". Organ wskazał, iż zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład może umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Stosownie do ust. 3 całkowita nieściągalność zachodzi, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tj. z 2005r. Nr 8, poz. 60, ze zm.);
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Oceniając całokształt materiału dowodowego organ uznał, że nie zaistniały przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6. Przede wszystkim wysokość należnych składek znacznie przekracza koszty upomnienia. Ponadto od 19.06.2009 r. Dyrektor Zakładu ZUS wszczął postępowanie egzekucyjne z majątku strony, a od 26.03.2012 r. dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego przejął Naczelnik Urzędu Skarbowego, które w dniu złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zostało zakończone. Naczelnik Urzędu Skarbowego nie stwierdził również braku majątku, z którego można prowadzić postępowanie egzekucyjne. Jak wynikało z informacji Urzędu Skarbowego w K. z dnia 25.05.2012r., nadal toczy się postępowanie egzekucyjne na rzecz ZUS. W dniu 31.03.2009r. strona wraz z matką otrzymała darowiznę w postaci samochodu osobowego marki Fiat Seicento "[...]" z - 1999r.
Odnosząc się do zarzutu błędnego uznania przez ZUS, iż strona zbyła samochód osobowy Renault "[...]’ z 2001r., podczas gdy w rzeczywistości zbyła udział wynoszący 5/100 części tego pojazdu za cenę 800,00 zł ( na podstawie umowy sprzedaży tego udziału zawartą w dniu 02.12.201Or. w M. pomiędzy stroną a J.K..) Organ zaznaczył, że w tej kwestii oparto się na danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców z dnia 07.01.2011r.
Odnosząc się z kolei do podnoszonej przez stronę przesłanki całkowitej nieściągalności określonej w art. 28 ust. 3 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, organ zwrócił uwagę, że komornik sądowy z powodu bezskuteczności egzekucji w trybie art. 824 § 1 pkt 3 kpc umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na wniosek wierzycieli innych niż ZUS. Zatem, wierzyciele ci nadal mogą się o swoje należności upomnieć. Natomiast egzekucja na rzecz Zakładu nie była prowadzona w trybie egzekucji sadowej, prowadzona jest nadal w trybie egzekucji administracyjnej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., który nie stwierdził braku majątku z którego można prowadzić egzekucję. Postępowanie to jest w toku i wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności.
Organ zaznaczył przy tym, że strona nadal pracuje w ¼ wymiaru w firmie A. z podstawą wymiaru składki w wysokości 375,00 zł. Strona w latach poprzedzających 2012 i 2011r. osiągnęła dodatkowe dochody z prac zleconych w szczególności w okresie maj -październik., ale nie podała wysokości tych dochodów. Z rozliczenia rocznego za 2009r. wynikało, że osiągnęła dochód w wysokości 1914,15 zł., w 2010r. 5.793,69 zł, w 2011r. 4823,00 zł. Jako wydatki strona wskazała alimenty w wysokości 350,00 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji finansowej strona wskazała, że nie ponosi żadnych wydatków z tytułu miesięcznych opłat i innych oraz kosztów leczenia. Jednocześnie organ podkreślił, że strona oświadczyła pracownikowi socjalnemu MOPS w M. w wywiadzie z dnia 07.03.2012r. tj, że dokłada się do stałych opłat za mieszkanie ok. 150,00zł oraz płaci alimenty na rzecz syna. Ponadto strona podała w piśmie z dnia 30.05.2012 r. że wydatki w roku 2011r. wynosiły co najmniej bez kosztów utrzymania 6.000,00zł, natomiast dochody ujawnione 4823,00 zł. W ocenie organu, dodatkowe dochody musiały być znacznie wyższe. Pomimo łącznego dochodu strony wynoszącego wg ustaleń MOPS 390,00zł, strona nie występowała o żadne świadczenie z Ośrodka, chociaż kryterium dochodowe wynosiło 477,00zł.
Ponadto organ zaznaczył, że stan zdrowia strony jest dobry, a w związku z tym, nie ma przeciwwskazań do podjęcia przez nią pracy w pełnym wymiarze czasu pracy. Strona w wieku 38-lat jest zatem zdolna do pracy w wieku produkcyjnym.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozstrzygając w niniejszej sprawie uwzględnił zasadę tzw. interesu społecznego oraz słusznego interesu obywatela. Organ uznał, iż w przeciwieństwie do wierzyciela prywatnego występującego w stosunkach zobowiązaniowych o charakterze cywilnoprawnym, nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnością publicznoprawną. Zdaniem organu, dokonano w oparciu o zebrany materiał dowodowy jasnej i precyzyjnej oceny przesłanek umożliwiających umorzenie. Zatem podjęte w ramach uznania administracyjnego - negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie - nie może być uznane za dowolne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi ustawowa przesłanka umorzenia należności z tytułu składek z art. 28 ust.3 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Zdaniem skarżącego, przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ administracji
powinien na zasadzie art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesić postępowanie, do czasu rozstrzygnięcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, czy dłużnik (skarżący) posiada majątek stosownie do przepisów w/w ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Organ nie uzasadnił również dlaczego wskazane przez skarżącego i znajdujące się w aktach sprawy postanowienia komorników sądowych o umorzeniu egzekucji nie stanowią ustawowej przesłanki dla stwierdzenia, że dłużnik nie posiada majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Ponadto organ administracji nie podał na jakiej podstawie uważa, że postępowanie egzekucyjne prowadzone od 19.06.2009 r. w trybie administracyjnym wyklucza możliwość całkowitej nieściągalności, podczas gdy w ciągu ponad trzech lat w wyniku tej egzekucji nie doszło do ściągnięcia żadnej kwoty.
Ponadto skarżący wskazał, iż zanim złożył w roku 2009 wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, wcześniej złożył wniosek o rozłożenie spłaty tych należności na raty. Uzyskał jednak negatywną odpowiedź z uwagi na brak dochodów, które gwarantowałyby spłatę należności na raty. Zaznaczył jednocześnie, że składając wniosek o rozłożenie na raty należności z tytułu składek jego sytuacja materialna nie była lepsza od obecnej.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy).
Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. 2012 r., poz. 270), zwane dalej p.p.s.a.
Zaistniały w rozpoznanej sprawie spór pomiędzy Skarżącym a organem dotyczył zakresu uprawnień do kształtowania pozycji prawnej Skarżącego, jakie organom przyznaje przepis art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z tym przepisem, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Natomiast w ust. 3 powołanego artykułu ściśle określono przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa wart. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze,
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tj. z 2005r. Nr 8, poz. 60, ze zm.),
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym,
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym,
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Zgodnie natomiast z art. 32 powołanej ustawy, do składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w zakresie umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenie społeczne.
Następnie należy podnieść, że użycie przez ustawodawcę zwrotu "może umorzyć" oznacza, że w sytuacji gdy nawet w rozpoznanej sprawie wystąpią przewidziane w tym przepisie przesłanki, to organ ma prawo do odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Z tego względu, decyzje wydawane na podstawie powołanego przepisu określane są mianem decyzji uznaniowych, co oznacza, że sądowa kontrola tego rodzaju decyzji sprowadza się do stwierdzenia, czy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających uzasadniać umorzenie należności z tytułu składek w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Istotne staje się więc zbadanie, czy postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z przepisami proceduralnymi i czy rozważono w sposób przekonujący wszystkie zgłoszone przez Skarżącego okoliczności.
Organy prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie są bowiem zobowiązane do podejmowania w toku postępowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy; zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego; dokonania na podstawie zebranego materiału dowodowego oceny, czy dana okoliczność została faktycznie udowodniona oraz ujawnienia w uzasadnieniu decyzji przesłanek jakimi kierował się organ wydając rozstrzygnięcie, a w szczególności wskazania faktów uznanych za udowodnione, przyczyn dla których innym dowodom odmówiono wiarygodności oraz przepisów prawa zastosowanych w sprawie.
W ocenie Sądu, treść decyzji z dnia "[...]" wyraźnie wskazuje, że organ w pełni zastosował się do wyżej wymienionych obowiązków. W pierwszej kolejności, podjął czynności mające na celu ustalenie, czy w przypadku Skarżącego zachodzi całkowita nieściągalność składek i tym samym, czy istnieją podstawy prawne do umorzenia należności. Jak wynika z akt sprawy, od 19.06.2009 r. Dyrektor Zakładu ZUS wszczął postępowanie egzekucyjne z majątku Skarżącego, a od 26.03.2012 r. dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego przejął Naczelnik Urzędu Skarbowego. Organ ten, nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić postępowanie egzekucyjne. Zatem, na dzień wydania zaskarżonej decyzji nadal toczyło się postępowanie egzekucyjne na rzecz ZUS.
W związku z powyższym, za bezpodstawne uznać należało twierdzenia Skarżącego, iż obowiązkiem organu było zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 par.1 pkt 4 k.p.a. do czasu rozstrzygnięcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, czy dłużnik posiada majątek stosownie do ww. przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Obowiązek organu sprowadzał się bowiem do ustalenia, czy w dniu wydania decyzji w stosunku do Skarżącego zachodziła przesłanka całkowitej nieściągalności określona w art. 28 ust. 3 pkt 5.
W ocenie Sądu, organ w uzasadnieniu decyzji ustosunkował się do znajdujących się w aktach sprawy postanowień Komorników Sądowych z okresu od 2008 r. do grudnia 2011 r. potwierdzających bezskuteczność egzekucji. Organ w sposób zasadny wyjaśnił, dlaczego powyższe akty nie stanowią podstawy do uznania, iż wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności. W szczególności wskazał, iż egzekucja na rzecz Zakładu nie była prowadzona w trybie egzekucji sądowej lecz jest prowadzona w trybie egzekucji administracyjnej, przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, który nie stwierdził braku majątku.
Również osiąganie przez Skarżącego dochodu ( Skarżący pracuje w ¼ wymiaru w firmie A) oraz osiąganie dodatkowych dochodów z prac zleconych w latach 2011 i 2012 oraz zdolność Skarżącego do podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu stanowiły podstawę do stwierdzenia braku przesłanek zawartych w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpiecz społecznych. Przeprowadzona analiza zebranego materiału dowodowego doprowadziła również organ do wniosku, iż za umorzeniem należnych składek nie przemawiał interes społeczny ani słuszny interes obywatela.
W związku z powyższym Sąd uznał, iż organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uwzględnił wszystkie okoliczności faktyczne mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, wskazał potwierdzające je dowody, a także przytoczył przepisy prawa stanowiące podstawę rozstrzygania w niniejszej sprawie. Natomiast dokonana przez organ ocena dowodów nie była oceną dowolną.
Trzeba również zwrócić uwagę, iż Skarżący powinien liczyć się z ryzykiem jakie niesie ze sobą prowadzenie działalności gospodarczej i zabezpieczyć kwoty pieniężne na opłacenie składek w wymaganym przez ustawodawcę terminie, niezależnie od przyczyn uniemożliwiających wykonanie takiego obowiązku. Organ nie może bowiem ponosić ujemnych następstw nieterminowego regulowania zobowiązań z tytułu składek. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby do konieczności umorzenia należności każdemu podmiotowi, który złoży stosowny wniosek uzasadniony trudną sytuacją finansową podatnika. Z kolei taka sytuacja wypaczyłaby zasadę równości podmiotów wobec prawa oraz uniemożliwiałaby prowadzenie rozsądnej polityki fiskalnej Państwa.
Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski, Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepis art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Nie można było również dopatrzyć się naruszenia przez organy przepisów proceduralnych. W związku z tym, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło