I SA/Ol 556/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. P. od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 28 września 2017 r., o sygn. akt I SA/Ol 556/17, którym odmówiono zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" ., Nr "[...]" w przedmiocie: podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010r. postanawia zmienić zaskarżone postanowienie i przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 2.000 (dwa tysiące) złotych. M. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" , w przedmiocie: podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010r.. Wnioskiem z dnia 12 września 2017r., skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 7.052 zł, określonego zgodnie z § 1 pkt 4 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm.). Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) wynika, że skarżąca oraz pozostający z nią we wspólnym gospodarstwie domowym mąż S. P. otrzymują emerytury w wysokości odpowiednio, 943,50 i 2.179,30 zł. Łączny dochód małżonków wynosi zaś 3.122,80 zł netto. Skarżąca wyjaśniła, iż wspólnie z mężem są właścicielami domu o powierzchni 160 m2 o nieznanej wartości z uwagi na brak operatu szacunkowego, nieruchomości rolnej o powierzchni około 10 ha położonej w K. oraz nieruchomości rolnej w B. o powierzchni około 8 ha. Jak wskazała wartość szacunkowa majątku nieruchomego nie jest znana z uwagi na brak operatu szacunkowego. Dodała, iż nieruchomości objęte są hipoteką na rzecz Urzędu Skarbowego. Skarżąca wykazała następujące zobowiązania i stałe miesięczne wydatki: energia elektryczna 500 zł, woda około 200 zł, telefon, TV – 100 zł, ubezpieczenie domu 600 zł rocznie, opał około 3.000 zł rocznie, wydatki na specjalna dietę około 1.000 zł miesięcznie. Argumentując wniosek skarżąca podniosła, iż nie jest w stanie ponieść opłaty sądowej bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu jej oraz jej rodziny. Starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie postanowieniem z dnia 28 września 2017 r. odmówiła stronie skarżącej przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem skarżąca złożyła sprzeciw, w którym podniosła, że była w przeświadczeniu, iż sprzedając działki rolne osobom, które miały utworzyć gospodarstwo rolne nie ma obowiązku zapłaty podatku dochodowego, szczególne, iż pieniądze ze sprzedaży zostały wydatkowane na zakup kolejnej nieruchomości rolnej. Dodała, że skorzystali z mężem z ulgi mieszkaniowej. Wskazała, iż nie wiedziała o konieczności gromadzenia środków na koszty sądowe, czy na zapłacenie ogromnego, niezgodnie z prawem naliczonego podatku. Strona podniosła, że nie posiada żądnych oszczędności. Nie zgodziła się z twierdzeniami referendarza, iż może sprzedać, czy wydzierżawić nieruchomość zajętą i obciążoną hipoteką, by uzyskać środki. W związku z wezwaniem Sądu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej, skarżąca złożyła trzy decyzje w przedmiocie podatku od nieruchomości i łącznego zobowiązania podatkowego, rachunek za prąd oraz wodę i ścieki, zawiadomienia o zajęciu świadczenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego z dnia 12 i 26 września 2017 r. Podkreśliła, że wraz z mężem są starszymi schorowanymi ludźmi (86 i 82 lata), na skraju wytrzymałości fizycznej i psychicznej. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 22 listopada 2017 r. skarżąca przedłożyła wyciąg z konta. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ocena, czy w sprawie zachodzi konieczność zwolnienia strony od kosztów sądowych podejmowana jest przede wszystkim na podstawie oświadczenia o stanie majątkowym strony. Powinno ono być tak sporządzone, aby odzwierciedlało całą sytuację majątkową i życiową ubiegającego się o zwolnienie. Pozwala ono na ocenę, czy strona ubiegająca się o zwolnienie od kosztów nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek w niniejszej sprawie dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Prawo pomocy jest jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu i zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jednak to rzeczą wnioskodawcy jest dokładne i zgodne z prawdą przedstawienie własnej sytuacji majątkowej oraz wykazanie, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem Sądu, przedstawione przez skarżącą okoliczności dotyczące jej sytuacji finansowej i osobistej pozwalają stwierdzić, iż złożony przezeń wniosek zasługuje na uwzględnienie w części. Sąd miał na uwadze fakt, że w okolicznościach niniejszej sprawy wysokość należnego wpisu sądowego od skargi wynosi 7.052 zł. Strona jest osobą starszą i schorowaną. Niemniej jednak nie bez znaczenia dla oceny zasadności złożonego wniosku pozostaje to, że skarżąca wraz z mężem w latach 2007-2012 sprzedali 55 działek za łączną kwotę 7.455.000 zł. Pomimo tego, iż ostatnia sprzedaż miała miejsce w 2012 r., tj. 5 lat temu, nie może umknąć uwadze, iż na przestrzeni ostatnich 10 lat skarżąca wraz z mężem z tytułu zbycia działek dysponowali kwotą - 7.455.000 zł. W ocenie Sądu, w świetle danych ujętych we wniosku oraz przedłożonych dokumentów brak jest podstaw do przyjęcia, iż skarżąca nie ma żadnej możliwości sfinansowania przynajmniej części kosztów sądowych. Z analizy przedstawionych w związku z wnioskiem danych dotyczących sytuacji finansowej skarżącej, nie wynika aby zasadnym było całkowite zwolnienie jej z obowiązku poniesienia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. W przedstawionym wyżej stanie faktycznym skarżąca, która pozostaje właścicielem majątku nieruchomego, nie wykazała zdaniem Sądu w sposób przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy stanowi szczególną instytucję postępowania przed sądami administracyjnymi, której celem jest zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom nie będącym w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W opisanej wyżej sytuacji, przyznanie skarżącej która dostatecznie nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych, prawa pomocy w ustalonym zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów ponad kwotę 2.000 zł, nie stanowi zdaniem Sądu przeszkody w realizacji przysługującego jej prawa do sądu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.