I SA/Ol 557/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Piskozub (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędzia WSA Wojciech Czajkowski Protokolant Anna Fic po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 19 grudnia 2007r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oddala skargę I SA/Ol 557/07 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" roku Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" w sprawie obciążenia wierzyciela – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. kwotą 108,79 zł, tytułem kosztów egzekucyjnych. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, co następuje: Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku zobowiązanego A. C. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach "[...]", wystawionych przez wierzyciela – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł, obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w przedmiotowej sprawie w dniu "[...]’ roku poprzez doręczenie zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych wraz zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego. Okoliczność doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych i przedmiotowych zajęć, za pośrednictwem poczty, potwierdza podpis A. C., złożony na potwierdzeniu odbioru przesyłki. Zawiadomienie organu egzekucyjnego z dnia "[...]" o zajęciu egzekucyjnym wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego, dokonane w Banku w B. zostało zwrócone Naczelnikowi Urzędu Skarbowego pismem z dnia "[...]" wraz z informacją Banku, że osoba A. C., nie figuruje w ewidencji klientów Banku. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia "[...]" umorzył prowadzone postępowanie egzekucyjne przeciwko A. C, wobec bezskuteczności egzekucji. Następnie organ egzekucyjny I instancji, postanowieniem z dnia "[...]" obciążył wierzyciela ZUS Oddział w Ł. opłatą manipulacyjną w wysokości 108,79 zł. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że jeżeli koszty egzekucyjne nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego, to obciążają one wierzyciela. ZUS Oddział w Ł. pismem z dnia "[...]", złożył zażalenie na postanowienie z dnia "[...]", w którym podniósł, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Naczelnik Urzędu Skarbowego nie dokonał żadnych czynności poza ustaleniem, że zobowiązany nie zamieszkuje pod wskazanym w tytułach adresem. Wierzyciel podniósł, że w tytułach wykonawczych znajdują się adnotacje o wysłaniu do zobowiązanego odpisów tytułów, to w aktach sprawy brak jest potwierdzenia ich odbioru. Ponadto wierzyciel podkreślił, że zgodnie z art.64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny jest uprawniony do pobierania opłaty manipulacyjnej z tytułu zwrotu wydatków, jedynie za czynności związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia "[...]"utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu skarbowego z dnia "[...]". W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, że stanowisko zajęte przez organ egzekucyjny I instancji w postanowieniu z dnia "[...]" w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi z tytułu opłaty manipulacyjnej, jest poprawne i zgodne z art.64 § 6 i § 10, art. 64 c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej w dalszej części uzasadnienia "upea". W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej wysokość opłaty manipulacyjnej, jako kosztów egzekucyjnych jest prawidłowa. Ponadto organ odwoławczy podniósł, że w aktach sprawy znajdują się dowody doręczenia A. C. odpisów tytułów wykonawczych, co potwierdził własnoręcznym podpisem na dowodzie odbioru przesyłki w dniu 27.12.2006 roku, zatem zarzut wierzyciela w tym przedmiocie nie znajduje uzasadnienia. Organ II instancji uznał za nieprawidłowe stanowisko ZUS, że organ egzekucyjny nie może domagać się opłaty manipulacyjnej, gdyż nie zastosował żadnych środków egzekucyjnych. Dyrektor Izby podniósł, że istotą opłaty manipulacyjnej jest to , że jest ona pobierana przez organy egzekucyjnych niezależnie od zastosowanych czynności egzekucyjnych lub zastosowanych środków egzekucyjnych. Organ egzekucyjny oprócz opłaty manipulacyjnej pobiera także inne opłaty związane z faktycznie zastosowanymi środkami egzekucyjnymi, np. opłata za zastosowanie egzekucji z pieniędzy, opłata za zajęcie świadczenia z ubezpieczenia społecznego, opłata za zajęcie wierzytelności pieniężnych, których sposób obliczania reguluje art. 64 § 1 upea. Oznacza to, że opłata manipulacyjna jest obok opłat za czynności egzekucyjne i obok wydatków egzekucyjnych, jednym z elementów kosztów egzekucyjnych naliczana jest niezależnie od pozostałych opłat. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej z treści przepisu art. 64 § 6 upea wynika, że z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych pobiera się opłatę manipulacyjną. Ponadto podkreślił organ, że w art.64 § 10 upea, ustawodawca wyraźnie określił moment wymagalności opłaty manipulacyjnej, a mianowicie, że obowiązek jej uiszczenia powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, a przepis ten nie kreuje obowiązku zastosowania środków egzekucyjnych. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej "[...]", wnosząc o jego uchylenie. W skardze, ZUS jako wierzyciel, zarzucił organowi egzekucyjnemu naruszenie przepisów ustawy z dnia 17.06.1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez błędną interpretację art.64 § 6 tej ustawy. W uzasadnieniu skargi Skarżący powtórzył zarzuty zażalenia na postanowienie organu I instancji, a w szczególności podniósł, że niezasadnym było pobieranie przez organ egzekucyjny opłaty manipulacyjnej, jeżeli nie doszło do zastosowania żadnego środka egzekucyjnego. Skarżący stwierdził, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym z majątku A. C, organ egzekucyjny nie zastosował żadnego środka egzekucyjnego, a tym samym nie dokonał żadnych czynności egzekucyjnych wymienionych w art. 1 a pkt 2 upea. Zdaniem Skarżącego opłatę manipulacyjną można pobrać jedynie za czynności manipulacyjne związane z zastosowaniem środka egzekucyjnego, a nie zastosowanie środka egzekucyjnego skutkuje brakiem możliwości żądania od wierzyciela wydatków, w postaci opłaty manipulacyjnej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł., wystawił tytuły wykonawcze na zobowiązanego A. C, które zostały skierowane do Urzędu Skarbowego , jako właściwego organu egzekucyjnego. Te tytuły wykonawcze wraz zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego zobowiązanego z dnia 11 grudnia 2006 roku, zostały doręczne prawidłowo A. C w dniu 27 grudnia 2006 roku, co potwierdził własnoręcznym podpisem na potwierdzeniu odbioru. Zgodnie z art.64 § 4 i § 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w momencie doręczenia odpisów tytułów wykonawczych powstały zatem koszty egzekucyjne w wysokości 1% egzekwowanej kwoty. Organ przesłał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku w Banku w B. Zawiadomienie to zostało zwrócone organowi egzekucyjnemu przy piśmie Banku z dnia 14 grudnia 2006 roku, z adnotacją, że wskazana osoba A. C. nie figuruje w ewidencji klientów Banku. Po ustaleniu, że u zobowiązanego brak środków pieniężnych do zajęcia, Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie z dnia "[...]", w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Następnie organ egzekucyjny I instancji, postanowieniem z dnia "[...]", obciążył wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł, kosztami egzekucyjnymi w wysokości 108,79 zł, jako opłaty manipulacyjnej za doręczenie zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych, powołując w podstawie prawnej art.64 c upea. W ocenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych doszło do niezasadnego obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnym, ponieważ wobec zobowiązanego organ egzekucyjny nie zastosował żadnego środka egzekucyjnego, to brak było podstaw prawnych do pobrania opłaty manipulacyjnej. Zdaniem Sądu, stanowisko Skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zgodnie z art. 64 § 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata manipulacyjna wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. Powyższa regulacja oznacza, że zasadą jest pobieranie opłaty manipulacyjnej niezależnie od tego, czy kwota została wyegzekwowana, czy też nie. Opłata wynosi bowiem 1% kwoty "egzekwowanych należności", a nie "wyegzekwowanych należności". Podobnie rzecz się ma, gdy wprawdzie zostały podjęte czynności egzekucyjne, ale nie doprowadziły one bezpośrednio do ściągnięcia należności, natomiast zobowiązany wpłacił egzekwowaną należność bezpośrednio wierzycielowi (por. P. Przybysz: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2006, s. 204). Opłata manipulacyjna zatem nosi szczególny charakter, ponieważ pobiera się ją z tytułu wszystkich wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, na podstawie art.64 § 10 upea. Nie ma zatem racji Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który uważa, iż obciążenie opłatą manipulacyjną było niezasadne, bowiem organ egzekucyjny nie zastosował żadnego ze środków egzekucyjnych. W przepisie tym bowiem nie chodzi o zastosowanie środka egzekucyjnego, ale o czynności związane ze "stosowaniem środków egzekucyjnych". Niewątpliwie do czynności związanych ze stosowaniem środka egzekucyjnego należy czynność doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Powyższego rozumowania nie wyklucza także zdanie drugie art. 64 § 10 u.p.e.a. W zdaniu drugim jest mowa o obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej wraz z obowiązkiem uiszczenia opłaty za zajęcie w przypadku zajęcia wierzytelności pieniężnej. W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej prawidłowo także organ II instancji wyjaśnił stronie skarżącej, że w dniu 11 grudnia 2006 roku przesłano zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego w Banku, ale powyższe zajęcie było nieskuteczne. Zdaniem Sądu, organy egzekucyjne obu instancji zasadnie przyjęły w rozpatrywanej sprawie, zgodnie z dyspozycją art.64 c § 4 upea, że skoro koszty postępowania egzekucyjnego nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego, to kosztami tymi obciążono wierzyciela. Sąd jednocześnie wskazuje, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego , jak też zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej są zgodne z wymogami procedury art. 123 -126 Kodeksu postępowania administracyjnego i wymienionych przepisów art.64 § 6 i § 10 oraz art.64 c § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdzie wymieniono szczegółowo, w stosunku do każdego z wystawionych przez ZUS tytułów wykonawczych, podstawy wyliczenia spornej opłaty manipulacyjnej. Mając na względzie powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.