I SA/Ol 562/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowić radcę prawnego WSA/post.1-sentencja postanowienia Postanowieniem z dnia 28 lipca 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie przyznał skarżącemu J.D. prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł, w związku ze złożoną skargą, na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia "[...]", w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych. W dniu 7 sierpnia 2016 r. skarżący wpłacił na rachunek tut. Sądu kwotę 100 zł. Wyrokiem z dnia 19 października 2016 r. sygn. akt I SA/Ol 562/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę J.D. na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie skarżący J.D. przy piśmie z dnia 9 grudnia 2016 r. na urzędowym formularzu PPF wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając swój wniosek skarżący wskazał, że z uwagi na swój wiek i żony oraz osiągane przez nich dochody oraz wysokość ponoszonych wydatków nie są w stanie zaspokajać bieżących potrzeb życiowych. Na sytuację życiową wnioskodawcy wpływają także choroby. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje tylko z żoną, posiada dom o powierzchni 115 m2, który stanowi współwłasność majątkową małżeńską. Poza tym nie dysponuje żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami o wartości powyżej 5.000 zł. Wnioskodawca i jego żona utrzymują się ze świadczeń emerytalnych w łącznej kwocie "[...]". Jako zobowiązania i stałe wydatki strona wymieniła: potrącenie działu egzekucji Urzędu Skarbowego 519,94 zł, miesięczne koszty utrzymania mieszkania (media, opłaty stałe itp.) 1054 zł, miesięczne średnie koszty leczenia i rehabilitacji 462,92 zł oraz koszty zakupu żywności, odzieży i komunikacja 600 zł. Podstawą prawną rozpoznania przedmiotowego wniosku jest regulacja zawarta w art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, a więc w zakresie całkowitym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zaznaczyć trzeba, że co do zasady każdy ma obowiązek ponosić koszty swego udziału w sprawie, co zostało wyrażone w przepisie art. 199 p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Odnosząc się w pierwszej kolejności do żądania zwolnienia od kosztów sądowych, zwrócić należy uwagę, iż w niniejszej sprawie skarżący prawomocnym postanowieniem z dnia 28 lipca 2016 r. został już zwolniony od kosztów sądowych ponad kwotę 100 zł, którą to wpłacił. Tym samym skarżący nie jest już zobowiązany do poniesienia innych kosztów sądowych, w tym związanych m.in. z ewentualnym wniesieniem skargi kasacyjnej od wyroku tut. Sądu z dnia 19 października 2016 r. W związku z powyższym, w tym zakresie postępowanie podlega umorzeniu wobec zbędności rozpoznania wniosku, o której mowa w art. 249a p.p.s.a.. Przechodząc z kolei do żądania strony ustanowienia zawodowego pełnomocnika należy stwierdzić, że skarżący wykazał, że spełnia warunki do przyznania mu prawa pomocy w tym zakresie. Jak bowiem wynika z przedłożonego oświadczenia o sytuacji rodzinnej, majątku i dochodach, wnioskodawca wraz z żoną utrzymują się z dochodów z tytułu świadczeń emerytalnych w kwocie łącznej "[...]", z których to ponoszą stałe miesięczne wydatki w wysokości 2.636,56 zł. Skarżący jak i pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żona nie posiadają innego majątku poza domem, w którym zamieszkują. W takiej sytuacji, wydatkowanie kwoty potrzebnej do pokrycia wynagrodzenia pełnomocnika stanowiłoby nadmierne obciążenie budżetu rodziny wnioskodawcy i prowadziłoby do powstania uszczerbku w zakresie koniecznego utrzymania. Dlatego też przyznano skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie na jego rzecz radcy prawnego. Nadto odnosząc się do wniosku skarżącego przedstawionego w piśmie z dnia 9 grudnia 2016 r. a dotyczącego ustanowienia pełnomocnika w osobie radcy prawnego A.D. ("[...]") należy wyjaśnić, że z brzmienia przepisu art. 253 § 1 p.p.s.a. wynika, iż o wyznaczenie radcy prawnego sąd zwraca się do właściwej okręgowej izby radców prawnych, w tym przypadku właściwą dla tut. Sądu jest Okręgowa Izba Radców Prawnych w Olsztynie. Jeśli radca prawny ustanowiony w ten sposób ma podjąć czynności poza siedzibą sądu orzekającego, właściwa okręgowa izba radców prawnych, na wniosek ustanowionego radcy prawnego, wyznaczy w razie potrzeby radcę prawnego z innej miejscowości. Z powyższego wynika jednoznacznie, że to organ samorządu zawodowego wyznacza imiennie pełnomocnika na podstawie postanowienia referendarza sądowego lub sądu, który przyznał stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawo pomocy w takim zakresie. Referendarz sądowy jak i sąd nie mogą ingerować w te kompetencje organu samorządu zawodowego. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 249a oraz art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.