I SA/Ol 563/12
PostanowienieWSA w Olsztynie2012-10-30
Skład orzekający: Anna Ambroziak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, powinna zostać zwolniona od kosztów sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym?Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych, powinno zostać przyznane osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że jej sytuacja materialna, dochodowa i rodzinna uniemożliwia jej poniesienie tych kosztów bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania. Obowiązek wykazania tej sytuacji spoczywa na wnioskodawcy.Stan faktyczny
B. W. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, powołując się na trudną sytuację materialną rodziny. Wskazał, że pracuje jedynie żona, a na utrzymaniu mają dwójkę uczących się dzieci i niepełnosprawnego syna, nad którym sprawuje opiekę. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia żony i zasiłku opiekuńczego. W skład majątku wchodzi dom mieszkalny.Rozstrzygnięcie
Przyznano prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 30 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia: przyznawać prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych
Wnioskiem z dnia 12 października 2012 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF, B. W. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniał, że nie pracuje z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. Wskazał, że wyłącznie żona pracuje, a dodatkowo na utrzymaniu mają jeszcze dwójkę uczących się dzieci. Oświadczył, że żona uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.600 zł miesięcznie brutto, dodatkowo skarżący uzyskuje zasiłek z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem w wysokości 1.035 zł miesięcznie. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi nieruchomość – dom o powierzchni 100 m2.
Rozpoznając niniejszy wniosek zważono, co następuje:
Zgodnie z treścią przepisu art. 245 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej cyt. jako p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym zgodnie z treścią art. 245 § 3 obejmuje bowiem zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art. 246 § 1 pkt 2).
Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 §1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.
Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną skarżącego wskazać należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Stwierdzić należy, że w obecnej sytuacji majątkowej i życiowej wnioskodawca, nie posiada środków pieniężnych, jak również możliwości ich zdobycia, czy też majątku na opłacenie należnych kosztów sądowych związanych z wniesieniem skargi.
Za powyższym stanowiskiem przemawia przede wszystkim uzyskiwanie przez rodzinę niskich dochodów oraz brak możliwości podjęcia pracy przez skarżącego. Zauważyć bowiem należy, że pięcioosobowa rodzina utrzymuje się z dochodu 2.635 zł brutto miesięcznie tj. 527 zł brutto na osobę. Powyższe wskazuje, że dochód przypadający na jednego członka rodziny jest nieznacznie tylko wyższy od kryterium dochodowego określonego w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. 456 zł na osobę w rodzinie), uprawniającego do świadczeń z pomocy społecznej. Nie bez znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej i życiowej skarżącego jest choroba syna, która warunkuje pozostanie skarżącego w domu, jak również wymaga dodatkowych nakładów finansowych. Należy zatem stwierdzić, iż skarżący oraz jego rodzina utrzymuje się z bardzo ograniczonych środków finansowych, które z trudem wystarczają na zaspokojenie fundamentalnych potrzeb życiowych. Trudno zatem uznać, aby z uzyskiwanego dochodu, skarżący był w stanie zgromadzić środki pieniężne na pokrycie przedmiotowych kosztów postępowania sądowego. Skarżący nie posiada również majątku umożliwiającego zdobycie środków finansowych, posiadany dom służy bowiem zabezpieczeniu potrzeb mieszkaniowych jego i jego rodziny.
W tej sytuacji, za uzasadnione uznać należy przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło