I SA/Ol 567/07
PostanowienieWSA w Olsztynie2008-05-06
Skład orzekający: Anna Ambroziak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka prawa handlowego, która znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, przygotowuje się do ogłoszenia upadłości i ma zajęte rachunki bankowe, spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego?Ratio decidendi
Spółka prawa handlowego nie wykazała, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Mimo trudnej sytuacji finansowej, przygotowań do upadłości i zajęcia rachunków bankowych, spółka nie udowodniła obiektywnie niemożliwej sytuacji do wygospodarowania środków na koszty sądowe, w tym poprzez ewentualne dopłaty od wspólników. Ponadto, spółka nie przedłożyła wszystkich wymaganych dokumentów, co uniemożliwiło pełną ocenę jej sytuacji finansowej.Stan faktyczny
Spółka A złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w związku z zamiarem złożenia skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Olsztynie oddalającego jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej dotyczącą podatku akcyzowego. Spółka argumentowała swoją trudną sytuację finansową, przygotowania do upadłości, brak środków na rachunkach bankowych i nieskuteczne egzekucje wobec dłużników. Organ wezwał spółkę do uzupełnienia wniosku o szereg dokumentów i oświadczeń, jednak spółka nie przedłożyła wszystkich wymaganych dowodów, w tym wyciągów bankowych.Rozstrzygnięcie
Odmówiono przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za wrzesień 2004r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy
Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę spółki A na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za wrzesień 2004r. W związku z zamiarem złożenia skargi kasacyjnej, skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie doradcy podatkowego.
Skarżąca spółka A złożyła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie całkowitym. Argumentując wniosek spółka oświadczyła, że firma nie jest w stanie uregulować należności sądowych. Wskazała, że od października ubiegłego roku spółka przygotowuje się do ogłoszenia upadłości. Od około czterech miesięcy spółka nie działa w zakresie obrotu paliwem oraz nie zakupuje towaru od swoich dostawców. Dodała również, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych na rachunkach bankowych. Wobec spółki prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne w celu wyegzekwowania należności za dostarczone paliwo, za które spółka nie była w stanie zapłacić. Przyznała również, że posiada wierzytelności wobec szeregu osób trzecich, jednak egzekucja wobec tych dłużników okazała się bezskuteczna. Podała, że nie posiada nieruchomości które mogą zostać sprzedane, ponieważ nieruchomość, w której spółka prowadziła działalność gospodarczą jest dzierżawiona. Podniosła także, że środki trwałe spółki są przedmiotem zabezpieczeń, ustanowionych przez Dyrektora Izby Celnej, z tytułu zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2004r.
Ponadto spółka określiła wartość kapitału zakładowego jako wartość ujemną: - 423.952,20 zł (na koniec grudnia 2006r.), podobnie wartość środków trwałych: - 128.196,23 zł ( na dzień 31 października 2007r.) i stratę za ubiegły rok obrotowy ( na dzień 31 października 2007r.) w wysokości 477,580,89 zł .
Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy może zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano i wystosowano do strony skarżącej wezwanie z dnia 4 kwietnia 2008r. W wezwaniu tym zwrócono się w terminie siedmiu dni o uzupełnienie braków formalnych wniosku oraz o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak:
- wyciągi bankowe z wszystkich posiadanych kont za ostatnie trzy miesiące, wraz z potwierdzeniem czy z kont tych jest prowadzona egzekucja,
- oświadczenia, czy z umowy spółki wynika obowiązek dokonywania przez wspólników dopłat, w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, lub w celu jej dokapitalizowania; bądź czy umowa spółki była w tym celu zmieniana, w przypadku odpowiedzi pozytywnej należało podać w jakich granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału zostały ustalone dopłaty i przedstawienia uchwał wzywających do dopłat,
- przedłożenia sprawozdań finansowych (bilans, rachunek zysków i strat, informacja dodatkowa) za lata 2006, 2007,
- sprawozdania z działalności zarządu za lata 2006, 2007
- przedłożenia zeznań podatkowych CIT-8 za lata 2006, 2007
-przedłożenia odpisów tytułów wykonawczych oraz dokumentów potwierdzających zastosowanie środków egzekucyjnych.
- oświadczenia jakie kroki faktyczne i prawne powzięte zostały w celu ogłoszenia upadłości spółki,
- oświadczenia, w związku z wykazywaną stratą, jakie uchwały zostały podjęte stosownie do obowiązku wynikającego z art. 233§1 K.s.h.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona złożyła oświadczenie, że w umowie spółki brak jest informacji na temat obowiązku dokapitalizowania spółki przez udziałowców w związku z trudnościami finansowymi podmiotu. W 2006r. nastąpiło dokapitalizowanie spółki z podjętego kredytu w kwocie około 200.000,00 zł, nie poprawiło to jednak kondycji finansowej spółki. Kwotę tę przeznaczono na częściowe pokrycie zobowiązań wierzycieli. Odnośnie wniosku o zgłoszenie upadłości spółka wskazała, że decyzję o ogłoszeniu upadłości podjęto po zaistnieniu warunków, o których mowa w ustawie prawo upadłościowe i naprawcze. Wniosek taki został złożony do Sądu Okręgowego w grudniu 2007r., jednakże z uwagi na braki formalne, m.in. w postaci uzupełnienia listy dłużników, został zwrócony celem uzupełnienia. Skarżąca oświadczyła, iż obecnie jest w fazie końcowej uzupełniania załączników do wniosku o ogłoszenie upadłości. Wyjaśniła ponadto, iż nie jest w posiadaniu wyciągów bankowych oraz kopii wyciągów z prowadzonych egzekucji na danych kontach. Uzyskanie tych materiałów w tak krótkim czasie zdaniem spółki okazało się niemożliwe, jak i nierealne, albowiem uzyskała informację od pracowników banku, iż nie wydają dokumentów w postaci potwierdzenia o prowadzonych egzekucjach z kont. Skarżąca oświadczyła w związku z powyższym, iż wszystkie posiadane przez firmę rachunki bankowe zostały zajęte w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi m.in. ZUS, komorników działających w imieniu wierzycieli, Urzędu Skarbowego. Ponadto spółka oświadczyła, że nie jest w posiadaniu sprawozdań finansowych za 2007r. albowiem do dnia dzisiejszego nie odbyło się walne zgromadzenie za ten okres. W wykonaniu wezwania z dnia 4 kwietnia 2008 r. spółka przedłożyła pozostałe dokumenty źródłowe, do których złożenia została zobowiązana.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Zgodnie jednak z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek środków postępowania czy dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków.
Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 u.p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 u.p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku Sąd rozpatruje w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy również mieć na uwadze, że to na skarżącej spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych okoliczności.
Oceniając sytuację finansową na podstawie złożonych przez wnioskodawczynię oświadczeń i dokumentów źródłowych, należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawione dokumenty jak i złożone oświadczenia nie wskazują bowiem w sposób jednoznaczny, pozbawiony wątpliwości, iż skarżąca nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających poniesienie kosztów sądowych w niniejszych sprawach tj. na obecnym etapie uiszczenia wpisów od skarg kasacyjnych w pięciu sprawach zawisłych przed tut. sądem (sygn akt. I SA/Ol 565/07 – I SA/Ol 569/07 ) w łącznej kwocie 500 zł.
Na wstępie przyznać należy, że sytuacja finansowa spółki na co wskazują przedstawione odpisy dokumentów księgowych ulega z roku na rok pogorszeniu. Od roku 2005r. spółka generuje straty przy czym z zestawienia rachunków zysków i strat za poszczególne lata tj. od 2005 do końca 2007 wynika, że wysokość ponoszonych strat z działalności gospodarczej znacznie wzrosła . I tak za rok 2005 wnioskodawca wykazywał stratę netto w kwocie 77.010,52 zł natomiast w roku następnym już w kwocie 477.580,89 zł. W ostatnim roku wykazywana strata uległa pomniejszeniu tj. 168.271,29 zł przy czym należy stwierdzić, że było to głównie spowodowane rozmiarami prowadzonej działalności. Z zestawienia bowiem rachunku zysków i strat za rok 2006 i rok 2007 wynika , że znacznie zmalały przychody spółki ze sprzedaży z kwoty 8.431.437, 81 zł za 2006r. do kwoty 2.573.736,93 zł. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że sytuacja gospodarcza Spółki uległa pogorszeniu. Przy czy sam fakt generowania strat przez podmiot gospodarczy bez dokładnego zbadania innych czynników kształtujących sytuacje finansową podmiotu gospodarczego nie stanowi uzasadnionej przesłanki do przyznania zwolnienia od kosztów sądowych czy też ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Do takich czynników zaliczyć należy m.in. wszelkie działania podjęte i wykazane przez zarząd i wspólników w celu poprawy kondycji finansowej spółki a co się z tym wiąże również podjęcie próby samodzielnego opłacenia należnych kosztów sądowych.
Na ocenę czy w konkretnej sprawie strona może skorzystać z uprawnienia wynikającego z art. 246 § 2 p.p.s.a. ma wpływ również okoliczność skorzystania przez wnioskodawcę z instytucji dopłat, czyli każdorazowego konkretyzującego się w uchwale wspólników obowiązku uiszczenia przez nich proporcjonalnie do posiadanych udziałów określonych świadczeń na rzecz spółki w ściśle oznaczonej wysokości (art. 177 K.s.h.). Celem dopłat jest najczęściej przeznaczenie ich na pokrycie strat wykazanych w sprawozdaniu finansowym , jednakże wspólnicy mogą zdecydować o przeznaczeniu dopłat także na inne cele w tym na niezbędne koszty sądowe. Już w orzeczeniu z dnia 13.09.1937r., C.II.618/37 Sąd Najwyższy stwierdził, że w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka ta nie może się powoływać na brak środków finansowych, gdyż może ona pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników (opubl. Zb. Urz. 1938, poz. 293). Skarżąca winna zatem była wykazać niemożność uzyskania ww. dopłat od wspólników, czego jednak w sprawie nie uczyniono. Sam fakt braku odpowiedniego zapisu w umowie Spółki dotyczącego obowiązku dokapitalizowania Spółki czy też wcześniej podjęta już uchwała o częściowym dokapitalizowaniu spółki z podjętego kredytu w kwocie 200.000 zł ( w roku 2006r.) nie zmienia oceny możliwości sfinansowania koniecznych kosztów sądowych z tego źródła. Nie sposób bowiem przyjąć, iż rola wspólnika sprowadza się jedynie do czerpania profitów z działalności spółki, nie obejmuje zaś możliwości pomocy finansowej w razie trudności w prowadzonej działalności gospodarczej i obciążania kosztami sądowymi wyłącznie Skarbu Państwa, a w konsekwencji całego społeczeństwa.
Również podnoszony we wniosku o przyznanie prawa pomocy fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej jak i złożenia wniosku o upadłość w ocenie Referendarza sądowego nie przemawia za uznaniem , że w związku z powyższym stronie przysługuje automatycznie uprawnienie do skorzystania z prawa pomocy w żądanym zakresie. Wyjaśnić przy tym należy, że prawo do sądu nie jest prawem absolutnym. Nakładane ograniczenia nie mogą bowiem prowadzić do naruszenia istoty tego prawa, muszą służyć usprawiedliwionemu celowi i być proporcjonalne do niego. Ważne jest, aby przy ocenie tych ograniczeń brać pod uwagę okoliczności danej sprawy, tj. wysokość opłaty, zdolność skarżącego do jej wniesienia oraz fazę postępowania. Oceniając zatem podniesione przez skarżącą okoliczności stwierdzić należy, że jak wynika ze przedstawionego Protokołu nr 2/2007 ze Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników spółki z o.o. obradującego 30 października 2007r., udziałowcy podjęli uchwałę o postawieniu Spółki w stan likwidacji, wniosek zaś o ogłoszenie upadłości został złożony w grudniu 2007r. przy czym z uwagi na jego braki został zwrócony celem jego uzupełnienia. Przedstawione przez stronę okoliczności wskazują zatem, że podmiot pomimo ciążącego na min obowiązku określonego w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. 2003,Nr 60, poz.535), do niezwłocznego tj. nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości ( taką podstawą jest uchwała wspólników), złożenia w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości w przedmiotowej sprawie wniosek taki spółka złożyła dopiero po upływie miesiąca, dodatkowo wniosek ten został zwrócony przez właściwy sąd jako niepełny. Takie działanie podmiotu gospodarczego w ocenie Referendarza świadczy o niestaranności spółki w dążeniu m.in do uregulowania swojej działalności. Niewątpliwie zaś od osoby prawnej zorganizowanej w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a więc z założenia prowadzącej działalność w większym rozmiarze, należałoby oczekiwać profesjonalizmu w dążeniu do wywiązania się z zaciągniętych zobowiązań a w przypadku braku możliwości samodzielnego wykonania ciążących na nim zobowiązań dopełnia wszelkiej niezbędnej staranności do maksymalnego zaspokojenia wierzycieli jak również opłacenia innych zobowiązań ( w tym kosztów sądowych) albo poprzez likwidację swojego majątku albo poprzez przeprowadzenie restrukturyzacji zobowiązań na ściśle określonych zasadach. Takie działanie podmiotu zwłaszcza w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności tj. zarówno terminu złożenia wniosku o upadłość, jego braków powodujących nieskuteczność w podjęciu postępowania upadłościowego przez Sąd Okręgowy a nadto od roku 2005r. pogłębiające się straty z prowadzonej działalności świadczą o braku chęci do najszybszego rozwiązania problemów finansowych Spółki a zatem nie mogą stanowić uzasadnionej przesłanki do przyznania stronie prawa pomocy w żądanym zakresie.
Ponadto należy zauważyć, iż skarżąca nie przedłożyła zgodnie z wezwaniem wyciągów z rachunków bankowych z żadnego z posiadanych rachunków. W świetle praktyki i doświadczenia życiowego wątpliwości budzi niemożność uzyskania wyciągów z posiadanych rachunków w zakreślonym dla spółki terminie - 7 dni. Spółka oświadczyła co prawda, iż wszystkie rachunki zostały zajęte w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi przez ZUS, komorników wierzycieli i Urząd Skarbowy. W sytuacji zatem nie przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych, spółka winna uwiarygodnić fakt zajęcia tych rachunków poprzez przedłożenie odpowiednich odpisów tytułów wykonawczych potwierdzających tę okoliczność. Dla oceny sytuacji finansowej spółki, nie jest bez znaczenia okoliczność, iż wnioskodawczyni nie ujawniła wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, jak również nie wykazała ich zajęcia poprzez przedstawienie właściwych tytułów wykonawczych, zwłaszcza w świetle innych dokumentów, a mianowicie bilansu spółki wg stanu na dzień 31.12.2007r., według którego skarżąca posiada środki pieniężne w kasie i na rachunkach w wysokości 13.780 zł. W sytuacji nie przedstawienia odpowiednich dokumentów, nie sposób stwierdzić czy środki te zostały zajęte czy też nie i czy znajdowały się na którymś z rachunków posiadanych przez skarżącą. Nie wyjaśnienie powyższej kwestii uniemożliwia zatem rzetelną ocenę możliwości finansowych skarżącej.
Ponadto należy wskazać, iż spółka pomimo wezwania nie wywiązała się z obowiązku przedstawienia odpisów tytułów wykonawczych wydanych przez te organy jak również zawiadomień o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego. Dokumenty te spółka powinna posiadać, albowiem wszczęcie egzekucji następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych lub zawiadomień o zajęciu wierzytelności. Wnioskodawczyni przedłożyła jedynie obwieszczenie komornika sądowego o licytacji ruchomości oraz wezwanie do wydania przewłaszczonych środków trwałych i wezwanie do zapłaty wystawione przez Bank. Nie wyjaśnienie tej sytuacji również wpływa na brak możliwości prawidłowej oceny sytuacji skarżącej spółki.
Powyższe okoliczności, jak również fakt, iż w postępowaniu w I instancji tj. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie spółka była w stanie uiścić koszty sądowe - tej samej wysokości tj. w łącznej kwocie 500 zł, nie przemawiają za tym, że spółka spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy, zwłaszcza że jej sytuacja nie zmieniła się od czasu uiszczenia poprzednich kosztów w sposób szczególny, za wyjątkiem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Jednakże jak wskazano wyżej zgłoszenie takiego wniosku nie skutkuje automatycznie o przyznaniu prawa pomocy, zwłaszcza, że podobnie jak i innych okoliczności spółka nie uprawdopodobniła, chociażby poprzez nadesłanie odpisu złożonego i zwróconego celem usunięcia braków wniosku o ogłoszenie upadłości.
Dodatkowo o możliwości wygospodarowania środków na uiszczenie niezbędnych kosztów sądowych przemawia również fakt, iż spółka ustanowiła już doradcę podatkowego i wniosła sporządzone przez niego skargi kasacyjne do sądu I instancji, żądając jednocześnie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Przy czym wskazać należy, iż z treści udzielonego przez skarżącą pełnomocnictwa z dnia 10.03.2008r., nie wynika aby umocowanie ograniczało się jedynie do sporządzenia skarg kasacyjnych. Przeciwnie pełnomocnik został upoważniony do występowania w imieniu spółki w zakresie sądowej kontroli decyzji administracyjnych. W tej sytuacji trudno przyjąć, biorąc pod uwagę oświadczenie skarżącej, iż nie zatrudnia ani nie pozostaje w innym stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, iż usługa ta wykonana była nieodpłatnie i skarżąca nie poniosła z tego tytułu żadnych kosztów. Fakt ten oczywiście nie jest naganny, wskazuje jednak, że spółka jest w stanie, w swej ciężkiej sytuacji finansowej, wygospodarować takie środki pieniężne które umożliwiają nadawanie dalszego biegu skarżonym orzeczeniom. Równocześnie jednak nie pozwalają jednoznacznie stwierdzić, że spółka nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z wniesieniem skarg kasacyjnych. Tym bardziej, że jedynymi kosztami jakie skarżąca musi ponieść, aby sprawy zostały rozpatrzone przez sąd II instancji są wpisy od sporządzonych już skarg kasacyjnych w łącznej wysokości 500 zł.
Na marginesie bowiem należy wskazać, iż przymus adwokacki (art. 175 p.p.s.a.) odnosi się jedynie do "sporządzenia skargi kasacyjnej", zatem podmioty uprawnione do sporządzenia skargi nie muszą reprezentować strony w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W ustawie prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak bowiem unormowania, które wprowadzałoby ten obowiązek. Jeżeli zatem skargę kasacyjną sporządził uprawniony podmiot, to w postępowaniu kasacyjnym strona może występować sama lub być reprezentowaną przez inną osobę.
W tym miejscu wyjaśnić również należy, że należna (wymagalna ) opłata kancelaryjna od doręczonego odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, doręczonego na skutek żądania zgłoszonego w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia stanowi wymagalną należność, podlegającą egzekucji sądowej na podstawie art. 234 § 2 w związku z art. 228 p.p.s.a.. Zatem wymagalna na tym etapie postępowania sądowego opłata kancelaryjna nie podlegała rozpoznaniu w ramach instytucji prawa pomocy przewidzianej w art. 246 p.p.s.a.. Zgodnie z art. 229 § 1 p.p.s.a. należności z tytułu nieopłaconych kosztów sądowych (...) mogą być umorzone lub zapłata tej należności może być odroczona albo rozłożona na raty pod warunkiem, że jej ściągnięcie byłoby połączone z niewspółmiernymi trudnościami lub groziłoby dłużnikowi zbyt ciężkimi skutkami. Dlatego też tylko w trybie art. 229 p.p.s.a. strona może wnosić o udzielenie pomocy w opłaceniu (czy też umorzenia) wymagalnego już kosztu sądowego w postaci opłaty kancelaryjnej.
Reasumując powyższe rozważania w zakresie oceny sytuacji finansowej majątkowej skarżącej należy stwierdzić, że o przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykaże", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, nakłada obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego, co oznacza, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującą Spółkę dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na względzie poczynione wcześniej uwagi należało stwierdzić, że taki stan pewności nie został w tej sprawie osiągnięty.
Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności, skoro nie są spełnione przesłanki przewidziane w art. 246§2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło