I SA/Ol 567/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2016 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "O." Sp. z o.o. w R. od postanowienia Referendarza Sądowego Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 8 września 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 567/16 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi "O.Sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]"r. Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier na automatach o niskich wygranych za miesiące od lipca do listopada 2010 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. "O." Sp. z o.o. z siedzibą w R.(dalej: skarżąca, Spółka, strona) wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, sporządzonym na urzędowym formularzu PPPr. Oświadczyła, że kapitał zakładowy wynosi 1.000.000,00 zł, środki trwałe przedstawiają wartość 2.402.377,77 zł, zgodnie zaś z bilansem za ostatni rok obrotowy skarżąca poniosła stratę w wysokości 1.443.682,95 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wyjaśniła, że nie posiada środków finansowych, które pozwoliłyby na opłacenie kosztów sądowych bez narażenia się na utratę płynności finansowej. Podniosła, że prowadzona działalność przynosi stratę, co skutkuje brakiem środków na bieżące regulowanie zobowiązań związanych z prowadzoną działalnością. Podkreśliła, że nie posiada środków na rachunkach bankowych, a dodatkowo na koncie posiada debet w wysokości 95.839,09 zł (stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku). Oświadczyła, że w celu umożliwienia dalszego prowadzenia działalności gospodarczej musi koncentrować się na zapłacie tych zobowiązań, a przede wszystkim na bieżącej wypłacie wynagrodzeń pracownikom. W ocenie skarżącej, nie do przyjęcia jest stwierdzenie, że ma ona obowiązek przeznaczenia środków w pierwszej kolejności na zapłatę kosztów sądowych i narażenie się tym samym na niewywiązywanie się z obowiązku zapłaty ww. zobowiązań niezbędnych do dalszego funkcjonowania Spółki, a w szczególności z obowiązku regulowania bieżących zobowiązań wobec jej pracowników. Postawienie Spółki przed wyborem czy posiadane środki przeznaczyć na spłatę ww. zobowiązań, czy też na uregulowanie kosztów sądowych stanowiłoby ograniczenie konstytucyjnego prawa do sądu. Do wniosku załączyła: wyciąg z rachunku bankowego za okres od 28.06.2016 r. do 30.06.2016 r., kopię bilansu na dzień 31.12.2015 r. (wersja pełna), kopię rachunku zysków i strat (wariant porównawczy) narastająco od początku roku 31.12.2015 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie postanowieniem z dnia 8 września 2016 r. odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał m.in., że z przedstawionych przez Spółkę dokumentów księgowych w postaci bilansu i rachunku zysków i strat na dzień 31.12.2015 r. wynika, iż skarżąca stopniowo ogranicza prowadzoną przez siebie działalność gospodarczą. Niemniej jednak, oceniając sytuację finansową w oparciu o przedstawione dokumenty stwierdzono, że Spółka pomimo, jak twierdzi trudności, wciąż uzyskuje znaczne przychody, na koniec roku 2014 była to kwota 54.049.764,43 natomiast na koniec roku 2015 r. przychód zmalał do kwoty 8.711.119,77 zł. Podkreślono, że skarżąca pomimo ograniczenia działalności, posiada znaczny majątek w postaci środków trwałych o wartości 2.402.377,77 zł w tym grunty i budynki o wartości łącznej 1.586.977,86 zł oraz środki transportu o wartości 449.034 zł. (stan aktualny na dzień 31.12.2015 r.). Tylko z tych danych zdaniem referendarza sądowego wynika, że Spółka dysponuje znacznym majątkiem, w oparciu o który jest w stanie sfinansować koszty postępowania sądowego. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła sprzeciw, zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia jej od kosztów sądowych. Podkreślono, że posiadany przez Spółkę majątek w większości automaty do gier nie może zostać spieniężony, z uwagi na zmianę przepisów prawa. Z kolei sprzedaż majątku nieruchomego miałby charakter nieodwracalny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. po. 718 ze zm.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do treści z art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Z treści art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskującym o jego przyznanie. Intencją skarżącej w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy Spółka wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2015 r. wynika, że wartość zgromadzonych przez Spółkę środków trwałych wynosi 2.402.377,54 zł, przychody w 2015 r. Spółka osiągnęła w kwocie 8.711.119,77 zł zaś poniesione kosztach uzyskania przychodów wyniosły 9.486.596,43 zł. W ocenie Sądu, w świetle przychodów jakie uzyskuje Spółka, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Podobnie porównując, kwoty, jakie Spółka uzyskuje w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej i jakie wydatkuje, nie pozwalają przyjąć, że Spółka nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze skalę na jaką Spółka prowadzi działalność gospodarczą nie do zaakceptowania jest wniosek, że uiszczenie kosztów sądowych wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową. Na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego koszty te stanowią wpis od skargi i wynoszą 2000 zł. Spółka również w istocie nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności, gdyż przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę. Wykazanie w danym roku podatkowym niewielkiego dochodu lub nawet straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Strata sama w sobie nie jest odzwierciedleniem braku możliwości finansowych Spółki i co za tym idzie sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Pomimo wykazywanej księgowo straty, istotnym czynnikiem pozwalającym na ocenę kondycji przedsiębiorstwa (również prowadzonego przez osobę fizyczną) jest wysokość uzyskiwanego z tej działalności przychodu. Przy wysokich przychodach strata może być bowiem efektem wydatków inwestycyjnych, zmierzających do rozwoju przedsiębiorstwa, może też wynikać z rozmaitych działań w zakresie tzw. optymalizacji podatkowej, czyli dążenia do zmniejszania obciążeń podatkowych. Wobec powyższego nie da się logicznie przyjąć, że skarżąca jest w bardzo złej sytuacji finansowej. W tej sytuacji nie można zgodzić się, że strata z prowadzonej działalności gospodarczej jest istotnym argumentem za przyznaniem prawa pomocy. Reasumując stwierdzić należy, że jeśli Spółka prowadzi działalność gospodarczą, w której obraca środkami wielokroć większymi od kwoty chociażby wpisu od skargi, to nie sposób przyjąć, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powyższe pozwala stwierdzić, że dokonana przez referendarza sądowego ocena sytuacji Spółki jest prawidłowa. Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 245 § 3 i 4 oraz 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.