I SA/Ol 575/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski po rozpoznaniu w Olsztynie w dniu 18 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w S. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" o Nr "[...]" w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej płatnika z tytułu niepobranego i niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2004 postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Ol 575/08, "A" Sp. z o.o. w likwidacji w złożonym na urzędowym formularzu wniosku z dnia 10 czerwca 2009r. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, iż jej sytuacja materialna jest trudna. Wyjaśniła, że zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej na skutek toczących się postępowań podatkowych w zakresie podatku od towarów i usług, podatku dochodowego od osób prawnych, a także odpowiedzialności podatkowej płatnika z tytułu niepobranego i niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2001 – 2004. Wskazała, że posiadane przez nią rachunki bankowe zostały zajęte w toku postępowania egzekucyjnego, a znajdujące się na nich środki zostały zabezpieczone. Zabezpieczony został również cały majątek ruchomy i nieruchomy Spółki. Ponadto organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności Spółki u jej kontrahentów. Strona podkreśliła, że posiada zobowiązania wobec banku z tytułu niespłaconych kredytów. Oświadczyła, iż w chwili złożenia przedmiotowego wniosku nie dysponowała nie tylko wolnymi środkami pieniężnymi, ale również nie posiadała żadnego majątku obrotowego i trwałego, z którego mogłaby sfinansować należny wpis od skargi kasacyjnej. Podniosła, że wykazany w bilansie majątek trwały jest w dyspozycji Naczelnika Urzędu Skarbowego. Wskazała, że na dzień 31 grudnia 2008 r. posiadała środki pieniężne w wysokości 5.500 zł, które przeznaczyła na wynagrodzenia dla pracowników. Nadto wyjaśniła, że postanowieniem z dnia 28 grudnia 2008 r. sygn. akt "[...]" Sąd Rejonowy Wydział "[...]" Gospodarczy oddalił wniosek Spółki o ogłoszenie upadłości ze względu na fakt, iż jej majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania. Uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Rep. A Nr "[...]" z dnia 3 kwietnia 2008 r. otwarto likwidację Spółki. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca wskazała na kapitał zakładowy o wartości – 1.752.397,31 zł. Podała również, że posiada środki trwałe o wartości 15.382,66 zł. W ostatnim roku obrotowym wykazała stratę w wysokości 98.163,30 zł. Do wniosku Spółka załączyła rachunek zysków i strat za okres od 17 kwietnia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. oraz bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., strony obowiązane są ponosić koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Mając na uwadze powyższe, Sąd pragnie podkreślić, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, o czym stanowi art. 245 p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub też w zakresie częściowym, o ile wykaże, że nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów. Brzmienie przywołanego art. 246 § 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że przesłanką zwolnienia osoby prawnej od kosztów sądowych jest skuteczne wykazanie przez nią braku środków pieniężnych wystarczających na sfinansowanie kosztów. Dodać należy, że osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów, ale także, że nie ma ich mimo podjęcia wszelkich niezbędnych środków, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (vide: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz" J.P.Tarno, Wyd. Prawn. LexisNexis; W-wa 2006 r. wyd. II, str. 504). Przenosząc powyższe rozważania na grunt oceny zasadności żądania skarżącej Spółki, należy zaznaczyć, że przedłożony rachunek zysków i strat wskazuje, że na dzień 31 grudnia 2008 r. wygenerowała ona stratę z działalności gospodarczej w wysokości 98.163,30 zł. Ponadto z załączonej dokumentacji wynika, że wielkość pasywów (1.752.397,31 zł) znacznie przekroczyła aktywa Spółki (15.382,66 zł). Wprawdzie Spółka według bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2008 r. posiadała na rachunku bankowym środki w wysokości 5.579,56 zł, ale według jej oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy kwotę tę przeznaczyła na wypłatę wynagrodzeń. Obecnie nie posiada żadnych środków na rachunkach bankowych. Istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma również fakt, iż jakiekolwiek osiągane przychody, majątek trwały oraz należności z tytułu zobowiązań kontrahentów podlegają zajęciu egzekucyjnemu. Ocenę Sądu o złej sytuacji finansowej i majątkowej strony potwierdza ponadto fakt, iż Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 28 grudnia 2008 r. oddalił wniosek Spółki o ogłoszenie upadłości ze względu na brak majątku wystarczającego na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego. Mając na względzie powołane dane, jak i konieczność poniesienia obecnie wpisu od skarg kasacyjnych w kilku sprawach, należało uznać, że skarżąca wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, stąd zasadnym jest przyznanie jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.