I SA/Ol 577/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu dniu 8 lutego 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. oraz odsetek za zwłokę od niezapłaconych zaliczek postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia B.O. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na wymienioną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W uzasadnieniu podniósł, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką. Nie posiada majątku. Jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku od 2011r.. Rodzina wnioskodawcy utrzymuje się z emerytury małżonki. Wysokość tego świadczenia po potrąceniu komorniczym, to 980,22 zł netto. Skarżący ponosi miesięczne koszty utrzymania z tytułu opłat za energię elektryczną w kwocie 150 zł, internet - 70 zł, telefony - 70 zł, telewizję 200 zł, lekarstwa 150 zł oraz mieszkanie 1.560 zł. Jak podał, był zmuszony wyrejestrować działalność gospodarczą, a rachunki bankowe zostały zajęte przez Urząd Skarbowy i komornika. W 2014 r. nie osiągnął żadnego dochodu i taka sytuacja ma miejsce do chwili obecnej. Postanowieniem z dnia 25 listopada 2015 r. Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając, że wobec niewyjaśnienia aktualnej sytuacji materialnej i finansowej pomimo wezwania Sądu, nie jest możliwe stwierdzenie, iż nie może ona ponieść kosztów sądowych. Zarzucając temu postanowieniu naruszenie przepisów art. 246, art. 255, art. 256 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w złożonym sprzeciwie skarżący zwrócił uwagę, że w wezwaniu z dnia 28 października 2015 r. nie wskazano, który z punktów złożonego przez niego oświadczenia na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wymaga uzupełnienia lub budzi wątpliwości. Zdaniem wnioskodawcy, w świetle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 sierpnia 2015r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r. poz. 257), obowiązek dokumentowania nie dotyczy danych zawartych w oświadczeniu majątkowym. Nieuprawnione zatem było pytanie w wezwaniu Sądu z dnia 28 października 2015 r. o stan zadłużenia czynszowego. Skarżący zakwestionował również pytanie o zdolność finansową osoby udzielającej mu pomocy. Wskazał ponadto na wcześniejsze orzeczenia, którymi przyznano mu prawo pomocy. Pismem z dnia 4 stycznia 2016 r. Sąd wezwał skarżącego w trybie art. 255 p.p.s.a. do przedłożenia w terminie 7 dni, dodatkowego oświadczenia na uzupełnionym bądź ponownie wypełnionym urzędowym formularzu PPF i wyjaśnienia źródeł pokrycia całości wykazanych we wniosku wydatków, skoro łączna wysokość miesięcznych wydatków podana w rubryce 11 wniosku (2.200 zł) znacznie przekracza kwotę miesięcznego dochodu wskazaną w rubryce 10 (980,22 zł). W odpowiedzi, wraz z pismem z dnia 27 stycznia 2016 r. skarżący przedłożył formularz PPF, w którym podał, że od marca 2014 r. zaprzestał płacenia czynszu za mieszkanie. Skutkiem tego był wniosek o eksmisję, a przed Sądem Rejonowym toczy się sprawa o czynsz. W związku z tym faktyczne, miesięczne wydatki wynoszą 600 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zauważenia na wstępie wymaga - w związku z wniesieniem skargi i wszczęciem postępowania sądowego w niniejszej sprawie w dniu 13 sierpnia br. - że stosownie do treści przepisu art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 sierpnia 2015r., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Artykuł 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., stanowi natomiast, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja przyznania prawa pomocy ma wyjątkowy charakter i jest stosowana w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, to jest, gdy wnioskodawca nie posiada wystarczających możliwości finansowych pokrycia kosztów postępowania związanych z jego udziałem w postępowaniu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, nie będącym w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem (p. postanowienie NSA z 26 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 201/14, opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozpoznając niniejszy wniosek Sąd miał na uwadze, że w świetle ustaleń opartych na danych przedstawionych przez skarżącego w sporządzonym na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy, jego sytuacja osobista i majątkowa jest niewątpliwie trudna. Według oświadczenia wnioskodawcy, które stosownie do treści art. 252 § 1a p.p.s.a. złożone zostało pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, nie posiada on żadnego majątku, pozostaje bez pracy i prawa do zasiłku od 2011r.. Dochód miesięczny netto wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, to emerytura małżonki w kwocie 980,22 zł. Z uwagi na to, że od marca 2014 r. skarżący zaprzestał płacenia czynszu za mieszkanie, miesięczne wydatki z tytułu opłat za energię elektryczną, internet, telefony, telewizję i leki wynoszą aktualnie 600 zł. Wobec powyższej sytuacji bytowej i finansowej, twierdzenia skarżącego, że obecnie nie posiada on wolnych środków pozwalających na zapłatę kosztów sądowych, zdaniem Sądu, zasługują na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W świetle przedstawionych w związku z wnioskiem strony danych, zwolnienie jej z obowiązku poniesienia kosztów sądowych, jest uzasadnione. Dlatego też, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.