I SA/Ol 579/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi kasacyjnej A. D. i P. D. na postanowienie z dnia 31 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Ol 579/13 w sprawie ze skargi P. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr Rep. "[...]" w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2013 postanawia: odrzucić skargę kasacyjną WSA/post.1 - sentencja postanowienia I SA/Ol 579/13 Uzasadnienie P. D. (dalej jako "skarżący") wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2013. Postanowieniem z dnia 31 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę na podstawie art. 220 par. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) , zwana dalej p.p.s.a. Pismem z dnia 20 kwietnia 2014 r. przesłanym wyłącznie w formie elektronicznej skarżący i A. D. (uczestnik postępowania) wnieśli skargę kasacyjną na ww. postanowienie sądu. Zarządzeniem z dnia 5 maja 2014 r. ( otrzymanym w dniu 16 maja 2014 r.) A. i P. D. zostali wezwani do nadesłania podpisanego przez nich egzemplarza pisma w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, A. i P. D. w piśmie z dnia 19 maja 2014 r., przesłanym w formie elektronicznej, wnosząc skargę kasacyjną zamieścili skan podpisu "[...]". Zarządzeniem z dnia 29 maja 2014 r. A. i P. D. zostali ponownie wezwani do złożenia własnoręcznie podpisanego egzemplarza pisma z dnia 20 kwietnia 2014 r., w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej ( art. 178 p.p.s.a.). Powyższe wezwania zostały doręczone skarżącemu oraz uczestnikowi postępowania w dniu 16 czerwca 2014 r. Pismem z dnia 17 czerwca 2014 r. przesłanym drogą elektroniczną skarżący poinformował, że w formie tradycyjnej nie jest możliwa korespondencja z Niemiec do Polski w terminie 7 dni. W związku z tym, będzie korespondował w formie elektronicznej. Do pisma skarżący załączył fragment artykułu autorstwa M. Szulikowski i Partnerzy, pt. "Wniesienie środka odwoławczego drogą elektroniczną- uchwała Sądu Najwyższego", w którym powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2012 r., sygn. akt III CZP 9/12 wyjaśniono m.in., że niedopuszczalne pismo wysłane drogą elektroniczną może być uznane za pismo procesowe w rozumieniu tradycyjnym, jeżeli zostanie wydrukowane w sądzie. W kolejnym piśmie z dnia 24 sierpnia 2014 r., przesłanym drogą elektroniczną skarżący wskazał, iż pismo było podpisane przez małżonków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Na gruncie niniejszej sprawy pojawia się problem prawny dotyczący dopuszczalności wnoszenia skargi kasacyjnej drogą elektroniczną. W związku z powyższym, w pierwszej kolejności należy wskazać, że na podstawie art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn.: z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Zgodnie natomiast z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Ogólne warunki formalne jakie powinno odpowiadać każde pismo procesowe strony zostały określone w art. 46 § 1 p.p.s.a. Jednym z tych wymagań jest podpis strony lub jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika ( art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Z powołanych przepisów art. 46 § 1 pkt 4 i art. 176 wymienionej ustawy wynika, że skargę kasacyjną do Sądu należy podpisać i że musi to być oryginalny podpis własnoręczny, a nie np. kserokopia podpisu czy scan podpisu, bowiem podpis na dokumencie jest formą oświadczenia woli lub wiedzy i służy identyfikacji osoby, która to oświadczenie złożyła. W literaturze wskazuje się, że podpisem jest znak ręczny określonej osoby, noszący indywidualne i powtarzalne cechy, pozwalające odróżnić go od innych i umożliwiające identyfikację osoby podpisującego oraz zbadanie autentyczności podpisu (H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, str. 298). W art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. jest więc mowa o podpisie własnoręcznym, z wyjątkiem przypadków niemożności podpisania pisma przez stronę, o których mowa w art. 46 § 4 p.p.s.a. W związku z powyższym, dla skuteczności pisma wnoszonego przez stronę do sądu administracyjnego konieczne jest opatrzenie go własnoręcznym oryginalnym podpisem, bowiem tylko taki podpis spełnia wymagania wynikające z art. 46 § 1 pkt 4 powołanej ustawy. W sytuacji natomiast braku własnoręcznego podpisu, Sąd stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. wzywa stronę do usunięcia braku formalnego pisma poprzez jego podpisanie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Jak wskazuje bowiem art. 178 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał również na uwadze uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 maja 2014 r., sygn. akt I OPS 10/13 (dostępna na https://cbois.nsa.gov.pl), w której przyjęto, że: "W aktualnym stanie prawnym w postępowaniu sądowoadministracyjnym – z uwagi na treść art. 46 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - nie jest dopuszczalne wniesienie do sądu pisma opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz.U. z 2013 r., poz. 262), w tym także za pośrednictwem organu administracji publicznej, za pomocą środków komunikacji elektronicznej". Podejmując powyższą uchwałę Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił, że regulacje dotyczące wymiany informacji drogą elektroniczną, w tym dokumentów elektronicznych, pomiędzy podmiotami publicznymi a podmiotami niebędącymi podmiotami publicznymi wprowadzono ustawą z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2013 r., Nr 235 ze zm.). W art. 2 ust. 1 tej ustawy wymieniono podmioty publiczne, których dotyczy ta ustawa, a w art. 2 ust. 3 wskazano podmioty, do których nie stosuje się przepisów tej ustawy, wśród których początkowo wskazano także sądy administracyjne. Ustawą z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 40, poz. 230) zmieniono art. 2 ust. 3 ustawy o informatyzacji, włączając od dnia 17 czerwca 2010 r. sądy administracyjne i powszechne w system informatyczny kraju. Jednakże ustawą o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne nie dokonano zmian w ustawie, które wprowadzałyby możliwość wnoszenia pism procesowych drogą elektroniczną opatrzonych bezpiecznym podpisem elektronicznym. Umożliwienie stronom dokonywania czynności procesowych drogą elektroniczną i opatrywania pism procesowych podpisem elektronicznym wymaga natomiast przyjęcia szczegółowych regulacji określających m.in. sposób wnoszenia skargi, w tym za pośrednictwem organów administracji, potwierdzenia wpływu pisma do sądu, daty wniesienia pisma, wnoszenia odpisów pism i załączników oraz wprowadzenia w sądach odpowiedniej infrastruktury technicznej. W przypadku postępowania sądowoadministracyjnego oznacza to, że muszą istnieć przede wszystkim ustawowe podstawy do wprowadzenia systemu teleinformatycznego, który zapewniałby możliwość realizacji sądowej procedury przy użyciu techniki informatycznej. Z elektroniczną procedurą w sensie prawnym, będziemy mieli zatem do czynienia dopiero wówczas, gdy zostaną wprowadzone aktami odpowiedniej rangi, regulacje prawne pozwalające, zarówno nadawcy, jak i odbiorcy, na dokonywanie czynności procesowych na tym samym poziomie technologicznym. Podsumowując, nie jest obecnie dopuszczalna sytuacja, w której pismo (dokument elektroniczny) zostanie skierowane do sądu drogą elektroniczną (np. na adres e -mail), następnie będzie drukowane i włączane do papierowych akt sądowych. Tak przetworzony dokument nie będzie już dokumentem elektronicznym, lecz "papierowym", a tych nie można – jak wykazano – podpisać elektronicznie. Wymóg podpisu tradycyjnego w tym zakresie jest zatem nie tylko pożądany, ale przede wszystkim konieczny. Warto podkreślić, że podpis elektroniczny, w tym bezpieczny podpis elektroniczny, jest zawsze integralną częścią dokumentu elektronicznego. Możliwość skutecznego posługiwania się takim podpisem w pismach procesowych sporządzonych w formie elektronicznej (stanowiących zbiór danych w postaci elektronicznej) jest więc uzależniona od prawnej możliwości składania do sądu pism w tej formie, co musi być wyraźnie uregulowane w przepisach ustawy procesowej. Obecnie - z uwagi na treść art. 46 p.p.s.a. i brak w tej ustawie przepisów szczególnych dopuszczających wniesienie pisma procesowego za pomocą środków komunikacji elektronicznej, opatrzonego bezpiecznym podpisem elektronicznym - nie jest dopuszczalne wniesienie takiego pisma do sądu administracyjnego aż do dnia wejścia w życie art. 4 ustawy z dnia 10 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (tj. do dnia 11 lutego 2017 r.). Nie mogło zatem odnieść zamierzonego skutku powołanie się skarżącego na artykuł autorstwa M. Szulikowski i Partnerzy, w którym odniesiono się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2012 r., sygn. akt III CZP 9/12 (OSNC 2012, nr 11, poz. 128, LEX nr 1162620). Warto przy tym podkreślić, że w podjętej na gruncie przepisów postępowania cywilnego uchwale przyjęto m.in., że wniesienie środka odwoławczego drogą elektroniczną jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy przepis szczególny tak stanowi. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały stwierdził również, że wydruk niedopuszczalnego środka odwoławczego wniesionego drogą elektroniczną może być potraktowany jako środek odwoławczy niewniesiony tą drogą, jeżeli usunięty zostanie brak podpisu (art. 130 § 1 w związku z art. 126 § 1 pkt 4 k.p.c.). Brak ten powinien być zatem uzupełniony w trybie wezwania do usunięcia braków formalnych. Powyższe stanowisko Sądu Najwyższego zostało także przedstawione w powołanym przez skarżącego artykule. Wobec przedstawionych wyżej argumentów należało stwierdzić, że skoro A. i P. D. pomimo stosownych wezwań Sądu, nie uzupełnili braków formalnych tj. nie podpisali skargi kasacyjnej w terminie, to skargę taką należało uznać za obarczoną brakiem formalnym, skutkującym jej odrzuceniem. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 178 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji postanowienia.