I SA/Ol 579/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w dniu 23 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A.D.od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 23 sierpnia 2016r., sygn. akt I SA/Ol 579/16 zwalniającego skarżącą od kosztów sądowych oraz odmawiającego ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi A. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]"., Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowej postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wnioskiem z dnia 28 lipca 2016r. skarżąca A. D. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 500 zł (stosownie do § 2 ust. 3 pkt 13 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm.]) oraz o ustanowienie adwokata. Z danych zawartych w formularzu wniosku (PPF) wynikało, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Prowadzi działalność gospodarczą, z której osiąga dochód w wysokości od 1.000 zł do 4.000 zł miesięcznie. Wskazała, iż jej mąż osiąga wirtualny dochód z 1 ha przeliczeniowego w wysokości 220 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni wskazała, iż nie posiada jakiegokolwiek majątku nieruchomego, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł, a także oszczędności i innych zasobów pieniężnych. Mąż skarżącej jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 2 ha 60 arów w R. oraz działki o powierzchni 40 arów. Wskazała, że nieruchomości powyższe Sąd przyznał mężowi w drodze podziału majątku wspólnego małżonków. Wnioskodawczyni wykazała następujące zobowiązania i stałe wydatki: rehabilitacja 1.000 zł miesięcznie, energia elektryczna 230 zł miesięcznie wywóz nieczystości 130 zł kwartalnie, wywóz śmieci 24 zł miesięcznie, podatek od nieruchomości 109 zł kwartalnie, opłata za telefon i Internet 220 zł, zadłużenie w Urzędzie Skarbowym – uregulowane w 2016r. 5.828,7 zł. Argumentując wniosek skarżąca podniosła, iż w 2014r. uległa poważnemu wypadkowi komunikacyjnemu w związku z czym została jej przyznana II grupa inwalidzka. Leczy się specjalistycznie, korzysta z rehabilitacji. Nie otrzymuje żadnych świadczeń z ZUS ponieważ posiada zadłużenie zarówno w ZUS jak i Urzędzie Skarbowym. W 2011r. zawarła z mężem małżeńską umowę majątkową w przedmiocie ustanowienia małżeńskiej rozdzielności majątkowej. Dodała, że mąż z przyczyn zdrowotnych nie może pracować w gospodarstwie. W 2000r. uległ wypadkowi, stwierdzono u niego niewydolność krążeniową i oddechową, przyjmuje na stałe leki. Pomaga skarżącej w prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Do złożonego wniosku załączono kopię pisma z KRUS w przedmiocie składek ubezpieczeniowych (k. 24), kopię postanowienia SR w P. z dnia 24 maja 2016r. w przedmiocie podziału majątku wspólnego (k. 25), kserokopię przelewu wpłaty na rzecz US w wysokości 128 zł (k.26), kserokopię pisma w przedmiocie doręczenia odpisu wyroku radcy prawnemu (k. 27), kserokopię wyroku SO w O. z dnia 29 kwietnia 2016r. w przedmiocie oddalenia powództwa o przyznanie prawa do renty (k.28), kserokopię orzeczenia lekarza orzecznika ZUS (k. 29), kserokopię aktu notarialnego w przedmiocie małżeńskiej umowy majątkowej (k. 30-31), kserokopię dokumentów potwierdzających przychód i koszty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za okres styczeń, marzec, kwiecień, maj, czerwiec 2016r. (k. 33-36), kopie trzech przelewów bankowych (nieczytelne), kopię potwierdzenia wywozu nieczystości płynnych (k. 37), kopię przelewu bankowego na rzecz US w wysokości 500 zł, kopię przelewu bankowego na rzecz US w wysokości 1.200 zł, kopię przelewu bankowego na rzecz US w wysokości 1.900 zł, kopię przelewu bankowego (nieczytelny (k. 38), kopię zaświadczenia z Urzędu Miasta i Gminy w R. w przedmiocie rocznego dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego męża wnioskodawczyni (k. 39). Postanowieniem dnia 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 579/16 Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zwolnił skarżącą od kosztów sądowych oraz odmówił ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy uznał m.in., wniosek skarżącej zasługuje na częściowe uwzględnienie tj. w zakresie odnoszącym się do kosztów sądowych. Za powyższym przemawia fakt, iż wysokość uzyskiwanych przez skarżącą z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej środków nie jest stała i waha się w granicach od 1.000 zł do 4000 zł miesięcznie. Tym samym w niektórych miesiącach będą w stanie zaspokoić jedynie podstawowe potrzeby rodziny tj. konieczne wydatki życia codziennego. Zwalniając skarżącą od kosztów sądowych szczególnie wzięto pod uwagę jej stan zdrowia, to że uległa wypadkowi samochodowemu i niezbędna jest jej rehabilitacja. Koszty związane z rehabilitacją stanowią ponadprzeciętne wydatki gospodarstwa domowego. Niemniej jednak uzyskiwane przez skarżącą dochody nie są na tyle niskie, aby nie była ona w stanie poczynić oszczędności w celu ustanowienia dla siebie pełnomocnika. Powyższe stanowisko potwierdza okoliczność, iż wnioskodawczyni była w stanie z osiąganych dochodów spłacić w 2016r. ciążące na niej zobowiązanie wobec Urzędu Skarbowego w wysokości 5.828,7 zł. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem strona wniosła sprzeciw, w którym zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: - błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie nie przeanalizowanie w pełni sytuacji materialnej wnioskodawczyni i uznaniu, że w chwili obecnej jest ona w stanie ustanowić adwokata z wyboru, podczas gdy skarżąca ma liczne zobowiązania wynoszące setki tysięcy złotych, co uniemożliwia jej ponoszenia jakichkolwiek dodatkowych kosztów poza spłatą zobowiązań oraz utrzymaniem siebie i rodziny; - naruszenie przepisów postępowania a mianowicie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) – dalej jako p.p.s.a., poprzez uznanie, że skarżącej nie przysługuje pomoc prawna z urzędu ze względu na fakt, że Sąd I instancji nie jest związany granicami skargi, zobowiązany jest do wzięcia pod rozwagę z urzędu wszelkich ewentualnych naruszeń prawa dokonywanych przez organ administracji, którego akt lub organ zostały naruszone, podczas gdy jedynymi przesłankami warunkującymi udzielenie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym są przesłanki materialne (finansowe); - nie rozpoznanie w całości wszystkich danych znajdujących się w aktach sprawy i stwierdzenie, że mąż wnioskodawczyni powinien wynająć, wydzierżawić lub sprzedać posiadane nieruchomości, podczas gdy liczne ziemie należące do wyżej wymienionego obciążone są hipotekami i innymi obciążeniami uniemożliwiającymi swobodne korzystanie przez skarżącą z prawa własności. Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienie poprzez przyznanie w całości pomocy prawnej oraz wyznaczenie adwokata z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 p.p.s.a., m. in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takowego postanowienia sąd- jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. - wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od rzeczonego postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. ( § 2 w/w przepisu ). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. ( § 3 tegoż przepisu ). Wobec powyższego art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. W komentowanej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny działa jako sąd drugiej instancji stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. W myśl art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art.245 § 2 i 3 p.p.s.a.). Oceniając powyższe postanowienie, Sąd uznał, że referendarz zasadnie zwolnił skarżącą od kosztów sądowych oraz odmówił ustanowienia adwokata. Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata, podzielając w tym zakresie stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Na obecnym etapie postępowania udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest konieczny. Skarżąca w sposób prawidłowy wniosła skargę na decyzję organu odwoławczego, zatem zainicjowane zostało postępowanie sądowe, zaś w jego toku Sąd rozpoznający sprawę, stosownie do treści art. 6 p.p.s.a., powinien udzielać stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego (profesjonalnego pełnomocnika) potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ją o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, co w praktyce oznacza, iż nie zostanie naruszone konstytucyjne prawo strony do obrony. Ponadto podkreślić należy, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, zatem nie ma potrzeby pilnowania terminów oraz formułowania pism procesowych, poza skargą, która już została w sprawie złożona. Sąd stosownie do art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną, niezależnie od stawiennictwa strony, czy jej pełnomocnika na rozprawie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.