I SA/Ol 583/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Pierechod po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2003 r. postanawia: I. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, II. odmówić ustanowienia adwokata. M.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2003 r. Wnioskiem z dnia 29 października 2012 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wyjaśniła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Oboje utrzymują się ze świadczenia rentowego uzyskiwanego przez S.S. w wysokości 1.000 zł brutto. Oświadczyła, że nie posiada majątku. Nadto wyjaśniła, że posiadłość w miejscowości Z. stanowi własność męża, przy czym obecnie prowadzona jest z niej egzekucja komornicza. W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że od 2009 r. jest bezrobotna, obecnie bez prawa do zasiłku. Utrzymuje się z renty męża, w wysokości 600 zł netto. Wskazała, że jej majątek został sprzedany "na poczet długów" dla firmy współpracującej z firmą skarżącej. Prowadzone zaś postępowania przez organ celny spowodowały bankructwo firmy. Nadto blokada konta firmowego wiązała się z utratą kredytu kupieckiego, a to skutkowało pojawieniem się zaległości. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a"., strona w dniu 8 listopada 2012 r. została wezwana, w terminie 7 dni, do przedłożenia wyjaśnień i potwierdzających je dokumentów źródłowych w zakresie okoliczności dotyczących jej stanu majątkowego oraz jej męża, które mogą mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca złożyła oświadczenie, w którym wyjaśniła, że od 2009 r. jest bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Mieszka w domu stanowiącym w całości własność męża, na podstawie umowy o ustanowieniu rozdzielności majątkowej. Nie ponosi opłat związanych z utrzymaniem domu, wszelkie opłaty ponosi mąż. Nieruchomość jest obciążona hipoteką na rzecz banku A., w związku z zaciągnięciem pożyczki na kwotę 157.201,37 zł. Obecnie z powodu nie spłacania rat pożyczki zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego. Do pisma załączyła: wyciągi z rachunku bankowego S.S. za okres 1 - 30 kwietnia 2012 r., 1 czerwca – 31 lipca 2012 r. i za okres od 1 sierpnia - do 31 października 2012 r., odpis aktu notarialnego z dnia 1 lutego 2007 r. – umowa darowizny zabudowanej nieruchomości położonej w miejscowości R. gm. H. na rzecz S.S., odpis aktu notarialnego z dnia 30 stycznia 2007 r. – umowa ustanowienia rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonkami M. i S. S., odpis przelewu z dnia 18 września 2012 r. na rzecz Urzędu Gminy H. – podatek w kwocie 118 zł, odpis przelewu na rzecz Spółki B. w wysokości 40 zł, potwierdzenie zapłaty za gaz z dnia 19 września 2012 r. na kwotę 2.150 zł. oraz odpis decyzji ZUS w sprawie wysokości renty od 1 marca 2012 r. przysługującej S. S., z której wynika, że przysługuje mu renta w kwocie 1053 zł brutto, po potrąceniu z tytułu egzekucji sądowej (263,20 zł) do wypłaty 632,98 zł netto. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2012 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Od powyższego postanowienia strona skarżąca złożyła sprzeciw, w którym podniosła, że przedstawiła na wezwanie Sądu rachunki za okres od lipca do października 2012 r., bowiem do przedstawienia za taki okres była wzywana. Dodała, że nie ponosi opłat za wodę, gdyż korzysta z mężem ze studni. Przy domu ma szambo, w związku z czym za wywóz nieczystości płaci raz w roku. Ponieważ żadna z tych płatności nie była dokonywana w okresie, za który żądano rachunków, nie przedstawiła ich. W odniesieniu do kosztów utrzymania podkreśliła, że wraz z mężem korzystają z warzyw z własnego ogrodu. Mąż hoduje drób. Wobec tego koszty wyżywienia nie są wysokie. Odnosząc się do kwestii nieruchomości strona wskazała, że faktycznie stanowią jedno gospodarstwo. Wraz z mężem posiadają tylko dwie nieruchomości, nie ma trzeciej. Nie posiadają innej nieruchomości zabudowanej. Niezbudowana nieruchomość znajduje się koło domu i stanowi ogród oraz sad. Podkreśliła, że egzekucja toczy się wobec obu nieruchomości, tj. nieruchomości zabudowanej domem i nieruchomości niezabudowanej. Bank prowadzi egzekucję, ponieważ wnioskodawczyni wraz z mężem nie mieli wystarczających środków na spłatę rat za zakup tej nieruchomości. Nie posiadają innego majątku, poza tym będącym w egzekucji. Podkreśliła, iż kredyt obciąża tylko nieruchomość zabudowaną, ale egzekucja jest prowadzona z obu. Do sprzeciwu strona dołączyła kserokopię: rachunków za energię elektryczną na kwotę 199,72 zł, za odpady na kwotę 35,40 zł oraz potwierdzenie uiszczenia podatku na kwotę 118 zł. Ponadto przedstawiła kserokopię zaświadczenia z Urzędu Pracy z dnia 30.09.2011r. o zarejestrowaniu jej, jako osoby bezrobotnej, oraz kserokopię postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 19 maja 2009 r. , sygn. akt "[...]" o zatwierdzeniu projektu planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji nieruchomości ( lokalu mieszkalnego). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 p.p.s.a., postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc. Zatem wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata podlega ponownemu rozpoznaniu. Zgodnie z treścią art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt. 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a.). W tym miejscu należy podkreślić, że w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a., w którego treści używa się określenia "gdy wykaże", iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. W związku z tym to sam wnioskodawca powinien należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt FZ 360/04; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, komentarz do art. 246 p.p.s.a.). Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną strony skarżącej stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Wskazać należy, iż skarżąca wykazała, z czego się utrzymuje oraz wyjaśniła swoją sytuację majątkową i rodzinną. Po dokonaniu analizy dokumentów oraz oświadczeń wnioskodawczyni obrazujących jej sytuację majątkową i rodzinną stwierdzić należy, iż skarżąca wraz z mężem utrzymuje się z ograniczonych środków finansowych, a posiadany przez jej męża majątek podlega egzekucji. Trudno zatem uznać, aby ze środków finansowych jakimi dysponuje miesięcznie wnioskodawczyni wraz z mężem (632,98 zł) była w stanie zgromadzić środki pieniężne na pokrycie kosztów postępowania sądowego, które na obecnym etapie, z tytułu wpisu wyniosłyby 4.869 zł. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał że w niniejszej sprawie zachodzi podstawa do zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Natomiast ustanowienie adwokata nie mieści się w pojęciu " kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw" w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji. Sąd ten rozstrzyga sprawę na podstawie akt, nie będąc związanym wnioskami i zarzutami skargi ani powołaną podstawą prawną., niezależnie też od stawiennictwa strony czy jej pełnomocnika na rozprawie. O ile zajdzie potrzeba sporządzenia skargi kasacyjnej, o czym nie można przesądzać na obecnym etapie postępowania, skarżąca będzie mogła ponownie ubiegać się o prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.