I SA/Ol 599/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 25 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. S. na działanie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie: skarga na działanie organu postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych Postanowieniem z dnia 7 października 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę E. S. na działanie Dyrektora Izby Skarbowej. Wnioskiem z dnia 16 października 2011 r., skarżąca E. S. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwójką dzieci. Posiada mieszkanie o powierzchni 60,40 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 1,36 ha. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.764 zł miesięcznie, nadto otrzymuje alimenty na dzieci w wysokości 950 zł oraz zasiłek rodzinny w kwocie 91 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że od dnia 16.01.2011 r. jest zatrudniona na czas zastępstwa. Otrzymuje najniższe wynagrodzenie, gdyż nadwyżkę ok. 300 zł pobiera komornik. Podniosła, iż posiadany majątek jest zajęty przez komornika. Ponadto otrzymała wezwanie do zapłaty należności w kwocie 355.677 zł, odsetek w wysokości 2.800 zł, kosztów procesu w wysokości 3.600 zł oraz kosztów egzekucyjnych w kwocie 54.000 zł. Posiada zadłużenie wobec ZUS na kwotę 28.000 zł oraz wobec Spółdzielni Mieszkaniowej na kwotę 16.000 zł. Mając na uwadze powyższe zważono co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane wyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Oceniając sytuację materialną i życiową wnioskodawczyni należy stwierdzić, że uzyskiwany dochód miesięczny jak i fakt posiadania zadłużenia nie pozwalają na opłacenie bieżących kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz na jednoczesne opłacenie kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy uznał, iż spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym i zwolnił skarżącą z opłacenia należnych kosztów sądowych. Na marginesie należy stwierdzić, iż rozpoznając wniosek skarżącej referendarz sądowy nie mógł wykroczyć poza zakres żądania strony tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Wyjaśnić przy tym należy, że na obecnym etapie postępowania od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7.10.2011r. przysługuje stronie skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 30 dni od daty doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem, za pośrednictwem tutejszego Sądu. Tak jak została skarżąca pouczona przez tut. Sąd w piśmie z dnia 10.10.2011 r. skarga kasacyjna, pod rygorem odrzucenia, powinna być sporządzona przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, albo doradca podatkowym. Strona zaś może wystąpić do Sądu o przyznanie jej prawa pomocy przez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Wniosek taki powinien zostać złożony na urzędowym formularzu. W związku z tym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.