I SA/Ol 6/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2012 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku S.S.Z. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010 postanawia odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Postanowieniem z dnia 1 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę S.S.Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2010, z uwagi na nieuiszczenie w terminie wpisu sądowego od skargi (k. 14 – 15 akt sąd.). Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 3 lutego 2012 r. (k. 19 akt sąd.). Pismem z dnia 7 lutego 2012 r. skarżący wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu wskazał, że z treści uzasadnienia postanowienia Sądu z dnia 1 lutego 2012 r. w przedmiocie odrzucenia skargi dowiedział się, że w dniu 9 stycznia 2012 r. doręczono mu wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w terminie 7 –dniowym, który upłynął w dniu 16 stycznia 2012 r. Nie zgadzając się z tymi ustaleniami, wskazał, że w okresie 8 – 12 stycznia 2012 r. przebywał u ojca w miejscowości S., co potwierdza dołączone do wniosku oświadczenie ojca skarżącego – I.Z. z dnia 6 lutego 2012 r. W związku z tym, iż jest osobą samotną , a w jego domu w tym czasie nikt nie przebywał, skarżący wskazał, że niemożliwe było doręczenie w tym czasie jakiejkolwiek korespondencji pod adresem zamieszkania w N. Jednocześnie wskazał, że niedochowanie przez niego terminu nastąpiło na skutek okoliczności, na które nie miał żadnego wpływu. Jak podniósł, w sytuacji losowej, w jakiej się znalazł, nie był w stanie uiścić w terminie wpisu sądowego, co uprawdopodabniało brak jego winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. Jednocześnie skarżący uiścił wpis od skargi w wysokości 200 zł (k. 25 akt sąd.). W wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 17 lutego 2012 r. skarżący został wezwany do sprecyzowania, czy powyższe pismo stanowi wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, czy też intencją strony było zakwestionowanie postanowienia Sądu z dnia 1 lutego 2012 r. o odrzuceniu skargi, co powinno było nastąpić w drodze skargi kasacyjnej. Jak wskazano, powyższe wątpliwości powstały, ponieważ w uzasadnieniu wniosku skarżący zakwestionował ustalenie zawarte w postanowieniu z dnia 1 lutego 2012 r. dotyczące prawidłowości doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu, a jednocześnie stwierdził, że doszło do uchybienia terminu. W związku z powyższym wyjaśniono skarżącemu, iż jeśli kwestionuje on sam fakt doręczenia mu wezwania (mimo istnienia w aktach dowodu doręczenia wezwania, na którym to dowodzie widnieje jego czytelny podpis), to tym samym podważa ustalenie, że w ogóle rozpoczął bieg termin do uiszczenia wpisu, a więc nie mogło dojść do uchybienia terminu. Wskazano ponadto, że wniosek z dnia 7 lutego 2012 r. nie wymienia żadnych okoliczności mających usprawiedliwiać uchybienie terminu, a jedynie powołano w nim fakty mające świadczyć o braku doręczenia wezwania. W związku z powyższym, w sytuacji uznania przez skarżącego, że wniosek z dnia 7 lutego 2012 r. zawiera żądanie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wezwano go do usunięcia braków wniosku poprzez wskazanie i uprawdopodobnienie zaistnienia okoliczności świadczących o braku zawinienia w uchybieniu terminu oraz o zachowaniu terminu do złożenia wniosku, pod rygorem oddalenia wniosku o przywrócenie terminu. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia 22 lutego 2012 r. skarżący wskazał, że jego pismo z dnia 7 lutego 2012 r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, zaś skierowanie tego pisma na adres Naczelnego Sądu Administracyjnego wynikało z braku odpowiedniej wiedzy. Skarżący stwierdził, że jest mało prawdopodobne, by potwierdził odbiór pisma. Jednocześnie uznał, że w sytuacji, kiedy Sąd uznał, że doręczenie przesyłki nastąpiło, jedyną możliwością nadania dalszego biegu sprawie jest wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Z uwagi na powyższe wniósł, by jego pismo z dnia 7 lutego 2012 r. potraktować jako wniosek o przywrócenie terminu z uznaniem, że mogło dojść do uchybienia terminu (w przypadku zakwalifikowania jako doręczenia zastępczego). Ponadto wniósł o uwzględnienie jego wyjaśnień jako uprawdopodabniających zaistnienie okoliczności świadczących o braku zawinienia w uchybieniu terminu oraz zachowanie 7 – dniowego terminu do złożenia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jak wynika z treści art. 87 § 1 – 4 p.p.s.a., przywrócenie uchybionego terminu jest uwarunkowane łącznym spełnieniem następujących przesłanek. Strona powinna uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak jej winy w uchybieniu terminu (87 § 2 p.p.s.a.). Ponadto wniosek o przywrócenie terminu powinien zostać złożony w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1) i jednocześnie strona powinna dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 87 § 4). W rozpoznawanej sprawie, z uwagi na treść uzasadnienia pisma z dnia 7 lutego 2012 r. i sformułowanych w nim zarzutów co do okoliczności doręczenia zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, powstały wątpliwości co charakteru prawnego złożonego przez skarżącego środka. Tymczasem ze względu na to, że instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej może znaleźć zastosowanie jedynie wówczas, gdy nie ma wątpliwości co do tego, że strona uchybiła terminu do jej dokonania, w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymagały sygnalizowane przez stronę skarżącą wątpliwości co do prawidłowości doręczania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. Temu celowi służyło wystosowane do skarżącego w dniu 17 lutego 2012 r. wezwanie, w którym wyjaśniono mu m.in., że właściwą drogą do kwestionowania oceny Sądu w zakresie prawidłowości doręczenia w/w zarządzenia jest skarga kasacyjna od postanowienia w przedmiocie odrzucenia skargi. Odpowiadając na to wezwanie, skarżący wniósł o potraktowanie pisma z dnia 7 lutego 2012 r. jako wniosku o przywrócenie terminu "z uznaniem że mogło dojść do uchybienia terminu (w przypadku zakwalifikowania jako doręczenia zastępczego)" (pisownia oryginalna). Jednocześnie podtrzymał stanowisko, że w jego ocenie jest mało prawdopodobnym, by potwierdził odbiór wezwania do uiszczenia wpisu. W konsekwencji skarżący w dalszym ciągu nie zajął jednoznacznego stanowiska w kwestii ustaleń Sądu co do uchybienia przez niego terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Ze względu jednak na treść art. 86 § 1 p.p.s.a., który uzależnia możliwość rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej od uprzedniego stwierdzenia w sposób niebudzący wątpliwości, iż do uchybienia tego terminu doszło, wskazanie przez skarżącego, iż wnosi on o przywrócenie terminu do dokonania czynności, należy uznać za równoznaczne z tym, iż kwestia uchybienia terminu na obecnym etapie pozostaje poza wątpliwościami. Kwalifikując zatem żądanie zawarte w piśmie z dnia 7 lutego 2012 r., zgodnie z dyspozycją strony skarżącej, jako wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, Sąd ocenił, że nie zasługiwał on na uwzględnienie. Mając na uwadze, że w/w wniosek został złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia skarżącemu postanowienia o odrzuceniu skargi, w którym to wyrażono ocenę o uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego, Sąd uznał, że został zachowany termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Ponadto w terminie tym strona uiściła wpis sądowy od skargi, a zatem rozważenia wymagało, czy uprawdopodobniła ona, że uchybienie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi nastąpiło bez jej winy. Wskazując na wyrażane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i w literaturze prawniczej poglądy, podkreślić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Uprawdopodobnienie braku winy oznacza wykazanie takich okoliczności, które mimo spełnienia obowiązku zachowania należytej staranności, uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności, gdyż były nie do przewidzenia lub nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 226; postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, Mon. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Jak Podkreśla się również (np. wyroki NSA: z dnia 14 stycznia 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 794/99; Lex nr 40381; z dnia 2 lutego 2000 r., sygn. akt SA/Sz 2125/98; Lex nr 39797; z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00; Lex nr 55307), że o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy czym przy ocenie winy lub jej braku, należy wziąć pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez nią działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie SN z dnia 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, Lex nr 50679). Ponadto na gruncie niniejszej sprawy istotną jest uwaga, że ocena, czy wnioskodawca uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej nastąpiło bez jego winy, powinna odnosić się do okoliczności, które mają miejsce w terminie do dokonania tej czynności, a nie okoliczności, które wystąpiły po upływie tego terminu, czy też okoliczności, które miały miejsce zanim termin ten w ogóle rozpoczął swój bieg. Na ocenę, czy strona zachowała się stosownie do obiektywnego miernika staranności w wprowadzeniu swych spraw, o którym mowa wyżej, mogą mieć bowiem wpływ jedynie te okoliczności, które wystąpiły w czasie, gdy biegł termin do dokonania czynności procesowej. Na powyższe wskazano skarżącemu uwagę w wezwaniu Sądu z dnia 17 lutego 2012 r., w którym pouczono go, że w przypadku uznania przez niego, że wniosek z dnia 7 lutego 2012 r. zawiera żądanie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi, powinien on – pod rygorem oddalenia wniosku – uzupełnić braki wniosku poprzez wskazanie i uprawdopodobnienie zaistnienia okoliczności świadczących o braku zawinienia w uchybieniu terminu. Jednakże pomimo nałożonego w/w wezwaniem obowiązku, skarżący nie wskazał na zdarzenia, które uprawdopodobniłyby brak jego winy w uchybieniu terminu. Za taką okoliczność nie może być natomiast uznany powołany przez niego w piśmie z dnia 7 lutego 2012 r. pobyt u ojca I.Z. w miejscowości S. w dniach 8 – 12 stycznia 2012 r.. Abstrahując już od tego, iż skarżący nie przybliżył, jakie powody o nadzwyczajnym charakterze, które byłyby trudne lub wręcz niemożliwe do przezwyciężenia, stały za decyzją o zmianie przez niego miejsca pobytu, wskazać należy, że termin do uiszczenia wpisu od skargi upłynął w dniu 16 stycznia 2012 r. Zatem pobyt u ojca w okresie od 8 do 12 stycznia 2012 r. nie mógł mieć żadnego wpływu na możliwość dokonania przez stronę czynności procesowej, której końcowy termin upłynął w dniu 16 stycznia 2012 r. Ponadto sam fakt pobytu poza wskazanym w skardze – jako adresem do doręczeń – miejscem zamieszkania, nie uniemożliwiał skarżącemu w żaden sposób realizacji nałożonego na niego obowiązku uiszczenia wpisu sądowego, który to można wykonać nie tylko w miejscu zamieszkania, ale również wszędzie tam, gdzie istnieje możliwość dokonania wpłaty na rachunek bankowy Sądu, czy to za pomocą przekazu pocztowego, czy też przelewu bankowego. Wskazać też należy, że w przypadku wyjazdu strony należyta dbałość o jej interesy, która mogłaby uchronić ją od negatywnych następstw jej nieobecności, mogła również wyrazić się w ustanowieniu pełnomocnika do realizacji obowiązków związanych z zainicjowanych postępowaniem sądowym. Strona miała bowiem świadomość, że złożenie przez nią skargi skutkować będzie wszczęciem określonych procedur. W takiej sytuacji należyta dbałość w prowadzeniu własnych spraw wymagała od niej, aby przed wyjazdem podjęła odpowiednie działania, gwarantujące zabezpieczenie swoich interesów. Taka zapobiegliwość umożliwiłaby jej dochowanie terminu do uiszczenia wpisu sądowego, czy to przez upoważnioną osobę, czy też przez nią samą. W związku z powyższym, fakt pobytu poza miejscem zamieszkania, który dodatkowo zakończył się jeszcze przed upływem terminu do dokonania określonej czynności procesowej, nie może uprawdopodobnić braku winy w uchybieniu tego terminu. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.