I SA/Ol 601/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 8 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanawia : przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci ustanowienia adwokata Wnioskiem z dnia 3 sierpnia 2009 r. skarżący S. Z. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żona i dwójką małoletnich dzieci w wieku 9 lat i 3 lata. Uzyskuje dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 1.000 zł brutto miesięcznie ponadto żona wnioskodawcy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 575 zł miesięcznie. Nie posiada żadnego majątku, oszczędności czy też przedmiotów wartościowych. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że z uwagi na trudną sytuację finansową nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych ani zapłacić profesjonalnemu pełnomocnikowi. Dodatkowo na podstawie akt administracyjnych ustalono, że wnioskodawca opłaca alimenty w wysokości 250 zł miesięcznie, opłaca składki ZUS w wysokości 338 zł , na bieżące zaś wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego tj. zakup żywności, odzieży środków czystości wydatkuje miesięcznie około 500 zł, opłaca rachunek za telewizję 40 zł miesięcznie, za telefon 49,20 zł miesięcznie oraz za zużycie energii elektrycznej 70 zł miesięcznie, nadto na bieżące utrzymanie samochodu wydatkuje 250 zł miesięcznie. Z decyzji organu odwoławczego wynika także, że wnioskodawca jest właścicielem samochodu marki Opel Astra rok prod. 1995 o szacunkowej wartości 7.500 zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Ponieważ z mocy art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami; w skrócie: "p.p.s.a."), strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku ogranicza się do kwestii ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 wskazanej ustawy, ustanowienie adwokata na rzecz osoby fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Oceniając sytuację materialną i życiową wnioskodawcy należy stwierdzić, że uzyskiwany dochód w wysokości 1.575 zł brutto miesięcznie nie pozwala na opłacenie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny. Wskazać bowiem należy, że z uzyskiwanego dochodu musi utrzymać się czteroosobowa rodzina, nadto wnioskodawca opłaca zobowiązanie alimentacyjne w wysokości 250 zł miesięcznie. W sumie na bieżące utrzymanie gospodarstwa domowego wszelkie opłaty, zakup żywności i innych niezbędnych przedmiotów pozostaje wnioskodawcy kwota 1.275 zł brutto. Oceny tej nie zmienia fakt posiada przez wnioskodawcę samochodu osobnego. Podkreślić bowiem należy, że wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą w formie usług budowlanych a zatem samochód jest mu niewątpliwie potrzebny w prowadzonej działalności gospodarczej nadto w sytuacji braku samochodu musiałby ponosić także koszty przejazdu innymi środkami komunikacji. W sytuacji zatem gdy wnioskodawca jest zwolniony z kosztów sądowych z mocy prawa, należało przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci ustanowienia adwokata. W związku z tym, na postawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.