I SA/Ol 601/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędziowie sędzia WSA Zofia Skrzynecka (spr.), sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 1 marca 2012r. sprawy ze skargi B. R. i S. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011 r. I. oddala skargę; II. zasądza od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie) na rzecz adwokat A. A. kwotę 60 zł (sześćdziesiąt) powiększoną o należny podatek od towarów i usług za pomoc prawną udzieloną z urzędu; III. zasądza od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie) na rzecz adwokata B. B. kwotę 60 zł (sześćdziesiąt) powiększoną o należny podatek od towarów i usług za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Decyzją z dnia "[...]" Burmistrz wymierzył B.R. i S.R. zobowiązanie podatkowe w łącznej kwocie 59 zł. Dokonując wymiaru organ przyjął za podstawę opodatkowania: w podatku rolnym powierzchnię użytków rolnych 0,0669 ha (nie podlegających opodatkowaniu), w podatku od nieruchomości powierzchnię budynków mieszkalnych lub ich części 45,17 m2 i powierzchnię gruntów pozostałych - 195,60 m2. W złożonym odwołaniu S.R. zakwestionował sposób naliczenia podatku od nieruchomości za 2011 r. Wskazał, iż nie otrzymał piwnicy i nie posiada 45 m2 powierzchni mieszkania i piwnicy, czyli 1/5 bloku. Oświadczył, iż powierzchnia mieszkania wynosi 38,17 m 2. Z treści pisma wynikało również, iż wymienieni w nim sąsiedzi odwołującego - niezasadnie zajmują i posiadają części użytkowe budynku, w tym także piwnice. Reasumując zażądał powołania komisji mieszkaniowej w celu dokonania rzeczywistych pomiarów mieszkań oraz ustalenia, co do którego mieszkania należy. W kolejnym piśmie z dnia 28 kwietnia 2011r. odwołujący ponownie stwierdził, iż nie zgadza się z decyzją Burmistrza, stwierdził, iż naliczane są metry wirtualne, ponieważ nie posiada on metrażu wskazanego w decyzji tj. 45 m2. Podniósł, iż decyzja nie pokrywa się z aktem notarialnym. Ponownie wyjaśnił, iż nie posiada piwnicy. Jako piwnica służy mu natomiast budynek gospodarczy znajdujący się na działce nr "[...]". Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza z dnia "[...]". W uzasadnieniu organ wskazał, iż B. i S.R. aktem notarialnym Repertorium A Nr "[...]" z dnia "[...]" nabyli następujące nieruchomości położone we wsi W. w gminie N.: - nieruchomość lokalową o łącznej powierzchni 38,17 m2 wraz z przynależną do niego piwnicą oraz udziałem wynoszącym 1/5 część w elementach wspólnych budynku, z którego lokal ten został wydzielony oraz taki sam udział w działce gruntu pod budynkiem (działka nr "[...]" o powierzchni 0.0978 ha), - udział wynoszący 1/6 część w działce nr "[...]" o powierzchni 0,0648 ha zabudowanej budynkiem gospodarczym z prawem korzystania z dotychczas zajmowanego segmentu w budynku gospodarczym, - działkę ogródkową składająca się z dwóch działek nr "[...]" i "[...]" o łącznej powierzchni 0,0669 ha. Organ podał, że z wypisów z ewidencji gruntów wynika, że grunty zabudowane domem mieszkalnym oraz budynkiem gospodarczym oznaczone są symbolem B - tereny mieszkaniowe. Pozostałe grunty mają charakter rolny (R klasa V i VI). Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazując na treść art. 3 ust. 1, ust. 4, ust. 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010r., Nr 95, poz. 613 ze zm., powoływanej dalej jako u.p.o.l.), wyjaśniło, iż nieruchomość lub obiekt budowlany stanowiący współwłasność lub znajdujący się we współposiadaniu stanowi "odrębny przedmiot opodatkowania". Oznacza to, iż nieruchomość lub obiekt budowlany, stanowiący współwłasność lub będący we współposiadaniu, musi być opodatkowany w odrębnej decyzji, w której wymienić należy wszystkie osoby będące ich współwłaścicielami. Nieruchomości lub obiekty budowlane będące współwłasnością lub znajdujące się we współposiadaniu nie mogą być opodatkowane "razem" z innymi nieruchomościami i obiektami budowlanymi stanowiącymi "samodzielną" własność podatników. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji wymierzył zatem właściwie zobowiązanie podatkowe za nieruchomość lokalową (powierzchnia mieszkania, przynależna do mieszkania piwnica, udział w elementach wspólnych budynku i udział w działce gruntu) oraz grunty rolne. Właściwie również dokonał wymiaru podatku od powierzchni gruntów stanowiących własność podatników i prawidłowo pominął posiadane we współwłasności wraz z innymi osobami pozostałe grunty podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości (grunt zabudowany budynkiem gospodarczym) oraz obiekt budowlany (budynek gospodarczy). Odnosząc się do podnoszonej kwestii opodatkowania piwnicy Kolegium wskazało, iż podatnicy aktem notarialnym nabyli m.in. lokal mieszkalny o powierzchni 38,17 m2 wraz z przynależną do niego piwnicą. Wyjaśniło również, iż podatnik składając w dniu 23 lutego 1997 r. wykaz nieruchomości wykazał do opodatkowania powierzchnię 45,17 m2 budynku mieszkalnego (w tym powierzchnię piwnicy). Taką samą powierzchnię lokalu mieszkalnego wraz z piwnicą wskazał w informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, złożonej w dniu 7 marca 2007r. Zdaniem Kolegium, brak było podstaw do uznania argumentacji podatnika, iż bezzasadnie opodatkowano 45,17 m2, skoro jego mieszkanie zgodnie z aktem notarialnym wynosi 38,17 m2. Nadto wyjaśnił, że powierzchnia piwnicy, jako część budynku przynależna do lokalu mieszkalnego, powiększa powierzchnię mieszkalną danego lokalu, stanowiącą podstawę do opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie B.R. i S.R. podnieśli, iż z aktu notarialnego wynika, że są właścicielami mieszkania o powierzchni 38,17 m2, w tym wliczona jest piwnica. Wskazali, iż do dzisiejszego dnia nie posiadają piwnicy i nigdy jej nie otrzymali. Zwrócili się o wskazanie, która piwnica należy do nich i pokazanie im opodatkowanego metrażu 45 m2. Podnieśli, iż nie dostali piwnicy, a Urząd Miejski przez 20 lat nie uczynił nic, aby sprawę załatwić prawidłowo. Reasumując, stwierdzili, iż decyzja Kolegium jest niezgodna ze stanem faktycznym. Zażądali również oddania piwnicy, ponieważ nie będą płacić za cudzy metraż. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) sprowadza się do badania zgodności decyzji z prawem. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja organu podatkowego, w której dokonano skarżącym wymiaru podatku rolnego i podatku od nieruchomości na 2011 rok, przyjmując do opodatkowania budynki mieszkalne i ich części o powierzchni 45,17 m2 - zgodnie z informacją podatnika z dnia 7 marca 2007 r. o nieruchomościach i obiektach budowlanych na rok 2007. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest powierzchnia tychże budynków liczona wraz z piwnicą. Na wstępie niniejszych rozważań wskazać należy, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych, użytkownikami wieczystymi gruntów, posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: wynika z umowy zawartej z właścicielem, jest bez tytułu prawnego. Natomiast stosownie do art. 3 ust. 4 wskazanej ustawy, jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Zgodnie zaś z ust. 5 ww. artykułu, jeżeli wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz części budynku stanowiących współwłasność ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku. Podstawę opodatkowania zgodnie z art. 4 u.p.o.l. stanowi: dla gruntów - powierzchnia; dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa; dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 4-6 - wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych - ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego. Przy czym należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 5 ustawy podatkowej przez powierzchnię użytkową budynku lub jego części należy rozumieć powierzchnię mierzoną po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach, z wyjątkiem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych; za kondygnację uważa się również garaże podziemne, piwnice, sutereny i poddasza użytkowe; Podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych ustala, w drodze decyzji, wójt (burmistrz, prezydent) właściwy ze względu na miejsce położenia nieruchomości (art. 6 ust. 7 u.p.o.l.). Przy czym stosownie do art. 6 ust. 6 ww. ustawy osoby fizyczne, z zastrzeżeniem ust. 11, są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3. Ustawodawca przewidział tu zaistnienie zdarzenia mającego wpływ na wysokość opodatkowania w roku podatkowym, a w szczególności zmiany sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części. W takich sytuacjach podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie. W rozpoznawanej sprawie, w świetle zarzutów podniesionych w skardze, przede wszystkim należy mieć na względzie treść art. 3 ust. 1 u.p.o.l. Z cytowanego wyżej przepisu wynika jasno, że dla powstania obowiązku podatkowego istotnym jest tylko fakt pozostawania podmiotem prawa własności lub innej formy prawnego władztwa nad rzeczą. Zdaniem Sądu, w sprawie koniecznym jest podkreślenie charakteru podatku od nieruchomości, który jest podatkiem majątkowym, nakładanym na podatnika nie z tytułu osiągania określonych przychodów, a z tytułu samego posiadania gruntu, budynku czy też budowli. Podatek od nieruchomości został powiązany przez ustawodawcę z faktem uzyskania tytułu prawnego do nieruchomości, który implikuje zarazem obowiązek regularnego ponoszenia ciężarów fiskalnych w wysokości wynikającej ze stosownej uchwały rady gminy (art. 5 u.p.o.l.). Podmiotami zobowiązanymi do ponoszenia podatku od nieruchomości na gruncie art. 3 u.p.o.l. są właściciele, użytkownicy wieczyści lub posiadacze przedmiotów opodatkowania oraz inne osoby wskazane w przywołanym przepisie. Osoba podatnika podatku od nieruchomości jest ustalana przez organ podatkowy na podstawie danych zawartych w deklaracjach, do których składania są zobowiązane osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, lub na podstawie informacji o nieruchomości składanych przez osoby fizyczne (art. 6 ust. 6 i 9 u.p.o.l.). Dopiero w przypadku braku takich dokumentów, organ podatkowy, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, wymierza podatek na podstawie posiadanych i uzyskanych w wyniku postępowania informacji. Przy opodatkowaniu gruntów wymiar podatku odbywa się na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), podstawą wymiaru podatków powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków (por. L. Etel "Podatek od nieruchomości, rolny, leśny", Wydanie 2, Komentarz C.H. Beck 2005, str. 127-129). W warunkach niniejszej sprawy organy podatkowe wymierzając podatek od nieruchomości oparły się o informacje złożone przez podatnika. Skarżący składając 23 lutego 1997r. wykaz nieruchomości zadeklarował do opodatkowania - powierzchnię 45,17 m2 - budynku mieszkalnego (w tym powierzchnię piwnicy). Taką samą powierzchnię lokalu mieszkalnego wraz z piwnicą wskazał w informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, złożoną w dniu 7 marca 2007r. Dokumenty te zgodnie z art. 6 ust. 6 u.p.o.l. były podstawą wymierzenia podatku rolnego i od nieruchomości za 2011r. Organy uwzględniły również inne dokumenty takie jak: akt notarialny z dnia "[...]", protokół obmiaru z dnia 18 marca 1989r.oraz wypis z ewidencji gruntów i budynków. Dokumenty te potwierdzały zadeklarowaną przez podatnika powierzchnię 45,17 m2. Z protokołu obmiaru wynikało bowiem, że powierzchnia mieszkania stanowi 38,17m2, natomiast piwnicy 7,50 m2. Również z aktu notarialnego wynika, iż lokal mieszkalny nr 1, który nabyli skarżący, składa się z "jednego pokoju, kuchni i łazienki, zachowanka i przedpokoju o łącznej powierzchni użytkowej 38,17 m2 (...) wraz z przynależną do niego piwnicą. Pomimo dość niefortunnego, a zarazem nie dość jasnego, zdaniem Sądu, sformułowania nie można przyjąć, iż zapis ten oznacza, powierzchnię użytkową mieszkania (38,17 m2), liczoną łącznie z piwnicą. Powierzchnia piwnicy, jako część budynku przynależna do lokalu mieszkalnego, powiększa bowiem powierzchnię mieszkalną danego lokalu, stanowiącą podstawę do opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Z tych też względów, zdaniem Sądu organy prawidłowo przyjęły za podstawę opodatkowania powierzchnię zadeklarowaną w informacji przez podatnika, która wynosi 45,17 m2. Kwestią sporną pozostaje powierzchnia budynków mieszkalnych i ich części, dla których dokonano wymiaru podatku, chociaż jak wskazano wyżej, przedmiotowa powierzchnia ustalona w postępowaniu przez organy podatkowe odpowiada powierzchni wskazanej przez podatników w złożonych informacjach. Zauważyć należy, iż podatnicy, na każdym stadium postępowania kwestionowali to ustalenie, ale nie wskazali konkretnych dokumentów lub innych dowodów, które stanowiłyby o innej powierzchni. W ocenie Sądu brak było bowiem takich dokumentów i dowodów z uwagi na fakt, iż skarżący są właścicielami całej opodatkowanej powierzchni, natomiast istota sprawy tkwi gdzie indziej. Skarżący nie kwestionują mianowicie konieczności płacenia podatku od nieruchomości, jednakże zgadzają się płacić jedynie za powierzchnię 38,17 m2, to jest taką, którą posiadają i którą użytkują. W niniejszej sprawie szczególną uwagę zwrócić należy na treść pism podatników, co w nich wyrażają i to co jest ich intencją. W piśmie z dnia 6 lutego 2011r., wniesionym po wszczęciu postępowania, skarżący wskazują, iż sąsiadki: G. Ś. i A. D. posiadają po dwie piwnice, mają większy metraż mieszkań, zapytują też czy płacą za to podatek. Końcowo żądają "oddania mi piwnicy". W odwołaniu z dnia 6 lutego 2011r. skarżący stwierdzają, iż "od 15 kwietnia 1994 roku nie posiadam piwnicy", a następnie "nie uchylam się od płacenia podatków, ale tylko od 36m2, więcej nie zamierzam płacić za kogoś." W kolejnym piśmie z dnia 26 kwietnia 2011r. skarżący zwraca się z pytaniem "czy dostęp do kanałów kominowych się należy i czy piwnica się należy. To dlaczego jest zajmowana przez E. D. Pomimo tego, że pod jej mieszkaniem znajduje się piwnica (...)", w dalszej części pisma żądają powołania komisji mieszkaniowej w celu dokonania rzeczywistych pomiarów mieszkań oraz ustalenia, co do którego mieszkania należy. W następnym piśmie z dnia 28 kwietnia 2011r. skarżący oświadczyli, że decyzja Burmistrza jest "niezgodna ze stanem posiadania", wskazali, iż nie posiadają 45 m2 powierzchni mieszkalnej. Opisując powierzchnię mieszkania wskazali: "bez piwnicy bo jej nie posiadam a mieszkanie w całości to 38,17". W skardze do Sądu ponownie oświadczyli: "do dzisiejszego dnia nie posiadamy piwnicy (...), następnie: "Proszę Szanowne Kolegium wskazać, która z piwnic jest nasza i pokazać te 45 m2 z piwnicą (...), "Proszę przyjechać i obmierzyć wszystkie powierzchnie lokalowe Bloku "[...]"", końcowo: "żądam od wydziału finansowego piwnicy, bo nie myślę za czyjś metraż płacić". Z treści powyższych pism wynika konkluzja, iż skarżący rzeczywiście mogą nie być w posiadaniu własnej piwnicy, a także, że użytkuje ją ktoś inny. Nie zmienia to jednak faktu, iż skarżący są jej właścicielami, co wynika z dowodów zgromadzonych w sprawie. Jak wskazywano wyżej podatek od nieruchomości ma charakter majątkowy, który nakładany jest na podatnika z tytułu samego posiadania określonej nieruchomości, w tym przypadku mieszkania i przynależnej do niego piwnicy. Uzyskanie przymiotu własności pociąga za sobą nie tylko pewne prawa, ale i nakłada obowiązki regularnego ponoszenia ciężarów fiskalnych w postaci podatku od nieruchomości. W związku z tym podatnicy są zobowiązani do ponoszenia podatku zgodnie z wykazanym stanem własności. Wskazać również należy, że rolą organów podatkowych nie jest rozstrzyganie sporów między sąsiadami. Organy dokonały wymiaru podatku od nieruchomości na podstawie dowodów znajdujących się w aktach sprawy, w tym także na podstawie informacji złożonych przez skarżących. Innymi słowy, jeżeli właściciel utracił posiadanie na rzecz osób trzecich to obowiązek podatkowy ciąży na nim nadal. W świetle powyższego, w ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, że w decyzjach podatkowych prawidłowo przyjęto do opodatkowania budynków mieszkalnych i ich części powierzchnię 45,17 m², co zresztą skarżący sami wykazali w złożonych w 1997r i 2007 r. informacjach, których nie zmienili. Dlatego też zarzuty i okoliczności podnoszone w skardze oraz postępowaniu podatkowym, dotyczące braku zgodności pomiędzy wynikającym z dokumentów stanem powierzchni lokalu mieszkalnego i przynależnej do niego piwnicy, a stanem posiadania skarżących, nie mogły być przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu w niniejszym postępowaniu. Jak wskazano na wstępie niniejszego uzasadnienia zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa w oparciu o stan faktyczny ustalony na podstawie wiążących danych z informacji uzyskanych od samych podatników, z danych z aktu notarialnego czy z danych z protokołu obmiaru. Jeżeli jednak skarżący nie akceptują aktualnego stanu posiadania, winni zwrócić się w pierwszej kolejności do osób, na rzecz których utracili posiadanie, o wydanie przynależnej ich lokalowi mieszkalnemu piwnicy. W sytuacji braku możliwości dobrowolnego odzyskania pomieszczenia pozostaje możliwość skorzystania z kognicji właściwych sądów celem wyegzekwowania ich praw właścicielskich. Do ustalenia czy też odzyskania stanu własności skarżących, nie są natomiast uprawnione (jak również nie mają takiego obowiązku), inne organy czy instytucje, do których zwracali się w toku postępowania skarżący, jak np. Wydział Finansowy Urzędu Miejskiego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, czy "Komisja Mieszkaniowa". Mając na uwadze powyższe, Sąd nie dopatrzył się podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa skutkującego koniecznością jej uchylenia. Wobec tego, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało skargę oddalić z powodu jej bezzasadności. Natomiast o wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokatów ustanowionych z urzędu Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 p.p.s.a. oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).