I SA/Ol 602/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. i H. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. i H. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: podatku od nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący E. i H. G. zwrócili się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ze złożonych przez skarżących formularzy wniosków o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż są oni emerytami, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, którego łączny dochód miesięczny z tytułu otrzymywanych przez skarżących dwóch emerytur oraz dodatku pielęgnacyjnego wynosi 2.059 zł netto. Wnioskodawcy są właścicielami mieszkania o powierzchni 54 m2 oraz działki o powierzchni (jak podali) 568,4 m2. Poza mieszkaniem i działką nie posiadają żadnego majątku: ruchomości większej wartości czy zasobów pieniężnych. Argumentując wniosek wskazali na stan zdrowia i konieczność zakupu drogich leków. E. G. podniosła, iż choruje na korzonki, żylaki i serce. H. G. wskazał, iż jest po przebytym zawale serca. Zażywa systematycznie leki na serce, żołądek, prostatę i nerki. Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy powinien zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z udokumentowanymi wydatkami. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona stosownie do przepisu art. 255 p.p.s.a., jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Pismami z dnia 23.10.2009r. skarżący wezwani zostali do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń w zakresie: szczegółowych miesięcznych wydatków oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających ponoszone koszty, wyjaśnień w jaki sposób wykorzystywana jest nieruchomość rolna wskazana we wniosku, a także sprecyzowania czy wysokość podanych dochodów jest kwotą brutto czy netto. W wykonaniu wezwania skarżący oświadczył, iż miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego jego i żony przedstawiają się następująco: podatek od nieruchomości 18 zł, opłata za energię 115,18 zł, rata za telewizor 229,05 zł, opłata za gaz 61 zł, opłata za telefon 102,53 zł, opłata za wodę 110,23 zł, zakup podstawowych leków 279,30 zł, zakup maści i leków bez recepty 70 zł, koszty diety w chorobie cukrzycy (H. G.) – 450 zł, koszty wizyt lekarskich u lekarzy specjalistów 220 zł, koszty wyżywienia żony, środki czystości, zakup ubrań, przeprowadzenie drobnych remontów – skarżący określił na kwotę 404,98 zł. Dodał również, iż posiadana działka służy skarżącym jako ogródek warzywny i kwiatowy. Oświadczył także, iż dochód rodziny wynosi 2.060,27 zł netto miesięcznie. Skarżący wskazał, iż E. G. przebywa obecnie w Niemczech. W miarę możliwości dziadkowie opiekują się bowiem osieroconą wnuczką. Przedstawiona powyżej sytuacja materialna i rodzinna wnioskodawców nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Do takich osób zaliczyć można przykładowo osoby, które na skutek szczególnych okoliczności życiowych pozbawione zostały jakichkolwiek środków do życia. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, powinna partycypować w kosztach postępowania, nawet gdyby przeznaczenie ich na ten cel miałoby nastąpić z jakimś uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Zwrócić należy uwagę, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest obciążeniem budżetu państwa i przerzuceniem ciężaru tych kosztów na Skarb Państwa. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też mając na uwadze ustalony stan faktyczny stwierdzić należy, że skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla swego utrzymania. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż skarżący posiadają stałe i regularne źródło dochodów w postaci otrzymywanych emerytur i zasiłku pielęgnacyjnego. Analiza przedstawionych kosztów utrzymania skarżących daje podstawy do stwierdzenia, iż uzyskiwane dochody wystarczają na wszystkie wydatki wnioskodawców. Ponadto argumentem przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie jest również, okoliczność spłacania rat z tytułu zakupu telewizora. Ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych pożyczek nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Przeciwnie, skarżący posiadają środki, które pozwalają na zaciągnięcie tego typu zobowiązań i ich spłatę. Koszty te nie mają również pierwszeństwa przed kosztami należnymi Skarbowi Państwa. Wskazać również należy, iż skarżący posiadają majątek w postaci mieszkania i działki. Majątek wnioskodawców nie jest obciążony prawami osób trzecich, nie jest przedmiotem zajęcia czy egzekucji. Sytuacja bytowa skarżących jest zatem stabilna, posiadają oni majątek nieruchomy, stałe miejsce zamieszkania, uzyskują stałe dochody w postaci emerytury, prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe. Dodatkowo zauważyć należy, iż posiadany majątek może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Reasumując należy stwierdzić, iż regularność i wysokość dochodów wnioskodawców, jak również posiadany przez nich majątek, pozwalają na poniesienie kosztów sądowych niniejszego postępowania, które na obecnym etapie wynoszą 100 zł tytułem wpisu sądowego. W związku z tym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.