I SA/Ol 602/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. D. na rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia należności pieniężnej postanawia odrzucić skargę. W dniu "[...]" do sądu wpłynęła skarga P. D. (dalej jako skarżący) na rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta z dnia "[...]", którym to odmówiono mu umorzenia należności pieniężnej wynikającej z decyzji Prezydenta Miasta z dnia "[...]", nr "[...]" nakładającej obowiązek zapłaty kwoty w wysokości 17.896,60 zł tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia z drogi, przechowywania, oszacowania oraz zezłomowania pojazdu marki "[...]". Skarżący wskazał, że pismem Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta z dnia "[...]" został poinformowany, że Prezydent na kolegium w dniu "[...]" nie wyraził zgody na umorzenie należności. Pismo to nie zawierało żadnego uzasadnienia, więc poznanie powodów decyzji o nie wyrażeniu zgody na umorzenie należności nie było możliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270, dalej cytowanej jako p.p.s.a.) przekazał ww. skargę do organu. Organ, reprezentowany przez pełnomocnika, w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podniósł, że skarżący w dniu "[...]" złożył wniosek o zwolnienie go z obowiązku zapłaty wskazywanej kwoty. Wniosek został przedłożony Prezydentowi, który podjął decyzję o odmowie umorzenia należności wynikającej z ww. decyzji. W ocenie organu wykonane zostały wszystkie czynności, jakich należało dokonać w postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności. Decyzja o umorzeniu, bądź też odmowie umorzenia należności wynikającej z decyzji jest decyzją uznaniową, zatem organ miał prawo swobodnego podjęcia decyzji w tym zakresie. W zakresie formy w jakiej udzielono odpowiedzi wskazano, że przy wydawaniu rozstrzygnięcia organ kierował się art. 58 ust 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157 , poz. 1240 ze zm., dalej jako u.f.p.), zgodnie z którym umorzenie należności, a zatem również odmowa umorzenia, następuje w formie pisemnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności, w niniejszej sprawie, rozważenia wymaga charakter prawny należności będącej przedmiotem wniosku skarżącego o umorzenie. Organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu z dnia "[...]" nie powołał podstawy prawnej, dopiero we wniesionej odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wskazał, że organ przy wydaniu rozstrzygnięcia kierował się art. 58 ust 2 u.f.p. Tym samym uznał, że należności objęte wnioskiem mają charakter należności cywilnoprawnych, określonych w art. 55 u.f.p., które mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. Zgodnie zaś z art. 58 ust 2 u.f.p. umorzenie takich należności następuje w formie pisemnej, na podstawie przepisów prawa cywilnego. Nie jest to stanowisko prawidłowe. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie należność pieniężna, wynikająca z decyzji Prezydenta Miasta z dnia "[...]", nr "[...]", nakładająca obowiązek zapłaty kwoty w wysokości 17.896,60 zł tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia z drogi, przechowywania, oszacowania oraz zezłomowania pojazdu marki "[...]" ma charakter niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym, a zakwalifikować ją należy zgodnie z art. 60 pkt 7 u.f.p. jako dochód pobierany przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Wskazać należy, iż w niniejszym przypadku ustawą taką jest ustawa z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz 908). Wysokość tej należności określona została decyzją Prezydenta z dnia "[...]", nr "[...]" właśnie na podstawie przepisów tej ustawy (art. 130a ust 10h i ust 10j) oraz uchwały Nr "[...]" Rady Miasta z dnia "[...]"w sprawie zmiany opłat za usuwanie pojazdów z dróg i ich parkowanie, uchwały Nr "[...]"Rady Miasta z dnia "[...]" w sprawie ustalenia wysokości stawek kwotowych opłat za usunięcie pojazdów oraz za przechowywanie pojazdów usuniętych w trybie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym oraz ustalenia stawek kwotowych kosztów powstałych w razie odstąpienia od usunięcia pojazdu, jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało powstanie tych kosztów oraz uchwały Nr "[...]" Rady Miasta z dnia "[...]" w sprawie ustalenia wysokości stawek kwotowych opłat, za usunięcie i przechowywanie pojazdów usuniętych w trybie art. 130a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Rawo o ruchu drogowym oraz ustalenia stawek kwotowych kosztów powstałych w razie odstąpienia od usunięcia pojazdu, jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu spowodowało powstanie tych kosztów. Wymieniona decyzja wydana została w trybie przewidzianym w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako kpa). Stosownie do art. 64 ust 1 u.f.p. właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Przepisy ustawy o finansach publicznych nie regulują kwestii formy aktu administracyjnego, który ma wydać organ w sprawie udzielenia ulg mających charakter niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym, w przeciwieństwie do ulg mających charakter cywilnoprawny (forma pisemna – art. 58 ust 2 u.f.p.). Mając jednakże na uwadze treść art. 67 u.f.p. stanowiącego. że "do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.)" wskazać należy, że w takim przypadku zastosowanie winny znaleźć przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 104 kpa organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej (art. 104 §1 kpa). Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji (art. 104 § 2 kpa). W wyroku NSA z dnia 7 września 1982 r., SA/Wr 363/82, ONSA 1982, nr 2, poz. 82, wskazano, że: "Organy administracji bowiem załatwiają sprawę przez wydanie decyzji, o których mowa w art. 104 k.p.a., ale tylko w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych" (art. 1 § 1 pkt 1 kpa), co znaczy, że forma działania organów ma wynikać z prawa materialnego". W doktrynie podkreśla się, że domniemanie załatwienia sprawy w drodze decyzji ma sens tylko wówczas, gdy przepisy prawa upoważniają organ administracji publicznej do załatwienia sprawy administracyjnej, lecz nie określają formy rozstrzygnięcia tej sprawy, co nie jest rzadkim zjawiskiem w polskim systemie prawnym. Jeżeli zatem istnieje wątpliwość co do formy załatwienia sprawy administracyjnej, należy przyjąć, że powinna być załatwiona w drodze decyzji administracyjnej, jednakże koniecznym warunkiem przyjęcia takiego domniemania jest ustalenie, że istnieje sprawa administracyjna i organ administracji publicznej jest właściwy do jej załatwienia. Nie można bowiem uznać za rozsądne stanowiska, że jeżeli w przepisach określono właściwość organu administracji publicznej do załatwiania pewnej kategorii spraw administracyjnych, to sprawy te nie mogą być rozstrzygane tylko dlatego, że ustawodawca nie określił formy rozstrzygnięcia. Należy jednakże wskazać, że konsekwencje owego domniemania nie mogą wykraczać poza sfery objęte regulacją prawa administracyjnego, bowiem oznaczałoby to bezzasadne i niezgodne z wolą ustawodawcy poszerzenie zakresu reglamentacji administracyjnej (vide M. Jaśkowska, A. Wróbel Komentarz aktualizowany do art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego opubl. LEX/El.,2012). W ocenie Sądu powyższe wywody wskazują, iż w niniejszej sprawie organ, odmawiając umorzenia należności publicznoprawnej, winien był wydać akt administracyjny mający formę decyzji. Wymogi stawiane prawidłowo wydanej decyzji administracyjnej określone zostały w art. 107 § 1 kpa. W myśl postanowień tego przepisu prawidłowo wydana decyzja winna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Zgodnie z art. 109 § 1 kpa decyzja winna zostać także doręczona stronom na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Od tak wydanej decyzji, w myśl art. 127 § 1 kpa służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie z dnia "[...]" nie spełnia minimalnych warunków określonych w art. 107 § 1 kpa. W związku z powyższym nie można go w żadnym przypadku uznać za decyzję administracyjną. Przy czym podzielić należy pogląd wyrażony w odpowiedzi na skargę, że decyzja o umorzeniu bądź odmowie umorzenia zaległości ma charakter uznaniowy. Podkreślić należy jednakże, iż uznanie administracyjne nie oznacza zupełnej dowodności sposobu rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie zaległości. Organ winien bowiem wydać decyzję po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu, z zachowaniem przepisów procedury, zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych, w tym do zbadania wszystkich okoliczności sprawy mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia i ich oceny. Mając na uwadze powyższe rozważania wskazać należy, że organ w niniejszej sprawie, winien wydać decyzję administracyjną odpowiadającą wymogom wynikającym z art. 107 § 1 kpa, która zgodnie z art. 109 § 1 powinna zostać doręczona stronie. Od tak wydanej decyzji stronie będzie przysługiwało odwołanie, zgodnie z art. 127 § 1 kpa. Dopiero od decyzji organu odwoławczego dopuszczalne będzie wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi" (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270, dalej cytowanej jako p.p.s.a.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Niewątpliwe jest, że w rozpatrywanej sprawie zacytowane wymogi nie zostały spełnione. W związku z powyższym wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie skarga wniesiona została przedwcześnie i jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.