I SA/Ol 604/09
PostanowienieWSA w Olsztynie2009-09-29
Skład orzekający: Małgorzata Klimek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, zwolniony z mocy prawa z kosztów sądowych w sprawie dotyczącej ubezpieczeń społecznych, może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata?Ratio decidendi
Skarżący, który jest zwolniony z mocy prawa z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. W sytuacji, gdy dochód skarżącego jest niewystarczający na pokrycie kosztów utrzymania i leczenia, a tym bardziej na ustanowienie pełnomocnika, spełnione są przesłanki do przyznania mu zastępstwa procesowego z urzędu.Stan faktyczny
Skarżący Z. M. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący wykazał swoją trudną sytuację materialną, niskie dochody, wysokie koszty leczenia i utrzymania, a także brak majątku. Sąd rozpoznał wniosek, uwzględniając częściowo jego żądanie.Rozstrzygnięcie
Przyznano Z. M. prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci ustanowienia adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 29 września 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. M. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanawia: przyznać Z. M. prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci ustanowienia adwokata
Wnioskiem z dnia 17 września 2009 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, skarżący Z. M. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, oświadczeń złożonych w skardze oraz załączonych do złożonego formularza wniosku PPF oświadczeń i dokumentów źródłowych wynika, iż skarżący pracuje i z tego tytułu otrzymuje dochód w wysokości 2.002 zł brutto, tj. 1440 zł netto miesięcznie. Skarżący zamieszkuje razem z matką w jej mieszkaniu, jednakże nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Nie posiada żadnego majątku nieruchomego jak i ruchomego, zasobów pieniężnych, przedmiotów o znacznej wartości. Argumentując wniosek skarżący wskazał na bardzo trudną sytuację materialną związaną z wysokimi kosztami leczenia przewlekłego w poradni naczyniowej i urologicznej. Wskazał, iż ponosi połowę kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, koszty dojazdów do pracy (MPK) oraz koszt telefonu. Z uzyskiwanego dochodu pozostaje mu kwota 358 zł na środki higieny, czystości żywność. Wskazał, iż na inne potrzeby, takie jak np. uzupełnianie garderoby, go nie stać. W związku z trudną sytuacją finansową wystąpił o zapomogę na koszty leczenia do komisji socjalnej w firmie, w której pracuje. Wyjaśnił również, iż opiekuje się schorowaną matką. Dodał, iż z uwagi na niewydolność krążenia w kończynach dolnych nie może podjąć dodatkowego zatrudnienia.
Do złożonego wniosku skarżący załączył informacje o stanie zdrowia dokumenty związane z leczeniem, informacje i dokumenty związane z kosztami utrzymania. Skarżący oświadczył, iż ponosi połowę kosztu (263 zł) utrzymania mieszkania tj. czynszu wynoszącego 524,71 zł (zaświadczenie ze Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" – k. 26 akt sądowych). Ponosi połowę kosztów związanych z niedopłatą za wodę tj. 60 zł miesięcznie – przez okres czterech miesięcy. Niedopłata wynosiła 486,08 zł i została rozłożona na 4 raty ( po 120 zł miesięcznie) na wniosek skarżącego ( k. 11, k. 12, k. 27 – akt sądowych). Koszty energii elektrycznej ponoszone przez skarżącego to 35 zł miesięcznie – ½ całości ( k. 28 – akt sądowych). Ponadto skarżący opłaca w całości koszt Internetu – w wysokości 44 zł miesięcznie ( k. 29 – akt sądowych). Łącznie wydatki związane z mieszkaniem wynoszą 402 zł miesięcznie. Następnie skarżący przedłożył faktury związane z wykupem lekarstw w miesiącu wrześniu na kwotę 262,45 zł ( k. 30 – 33, k. 36-37 akt sądowych) dodał iż pozostało mu do wykupienia jeszcze jedno lekarstwo na miesiąc wrzesień, którego koszt wynosi 19,90 zł. Ponadto przedstawił fakturę dokumentującą koszt badania USG dopplerowskie żył kończyn dolnych na kwotę 200 zł ( k. 34 – akt sądowych). Przedłożył dokument potwierdzający koszt prywatnej wizyty lekarskiej w wysokości 100 zł (k. 35 - akt sądowych). Udokumentował koszty zakupu karty telefonicznej – w wysokości 20 zł oraz biletów MPK w wysokości 98 zł ( k. 38, k. 39 akt sądowych). Wszystkie wyżej wskazane koszty dają łącznie kwotę 1.102,35 zł . Skarżącemu na wyżywienie, środki czystości czy ewentualnego zakupu odzieży pozostaje kwota 338 zł. Skarżący oświadczył również, iż przewidywany poziom kosztów w przyszłych miesiącach będzie porównywalny.
Rozpoznając niniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy, na wstępie należy stwierdzić, że na skarżącym nie ciąży obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych. Stosownie bowiem do art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz . U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., cyt. dalej jako p.p.s.a.), strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Przedmiotem skargi Z. M. jest odmowa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych umorzenia należności z tytułu składek. Oznacza to, że w niniejszej sprawie skarżący z mocy prawa zwolniony jest całkowicie z obowiązku wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Tym samym, zgodnie z zakresem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, rozpoznanie wniosku obejmuje jedynie zasadność ustanowienia zastępstwa prawnego.
Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Stosownie do art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie adwokata. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowych dokumentów wynika, że w chwili obecnej sytuacja materialna skarżącego nie pozwala mu na wygospodarowanie środków pieniężnych potrzebnych na ustanowienie we własnym zakresie pełnomocnika. Skarżący uzyskuje co prawda dochód, lecz nie jest on wystarczający na poniesienie jakichkolwiek dodatkowych kosztów. Wnioskodawca szczegółowo wykazał, co zostało również dokładnie udokumentowane jakie ponosi miesięcznie koszty swojego utrzymania i leczenia. W ocenie orzekającego skarżący z uzyskiwanego dochodu nie jest w stanie poczynić oszczędności na poczet ustanowienia pełnomocnika, jak również zrezygnować z części wydatków.
W związku z powyższym należy uznać, iż w niniejszej sprawie skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, a tym samym, że spełnia przesłanki do przyznania pełnomocnika z urzędu.
Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 oraz w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a postanowiono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło