I SA/Ol 604/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi H. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia odmówić zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego WSA/post.1-sentencja postanowienia H. P. wnioskiem z dnia 28 września 2015 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości "[...]" netto. Wnioskodawca posiada dom o powierzchni 100 m2, nieruchomość rolną o powierzchni "[...]" oraz inne nieruchomości o powierzchni 30.000 m2. Dodatkowo podał, że posiada samochód "[...]"(nieczytelne) o wartości 30.000 zł. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że ponosi wydatki w kwocie 2.500 zł, na które składają się: opłaty 1000 zł, leczenie 1000 zł i wyżywienie 500 zł. Pismem z dnia 9 października 2015 r. na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r. , poz. 270 ze zm. dalej cyt. jako "p.p.s.a."), skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie dokumentów źródłowych w zakresie okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego, które mogą mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. W zakreślonym terminie skarżący nie przedstawił dodatkowych oświadczeń i nie przedłożył również dokumentów źródłowych, do których był wezwany. Przy czym referendarz sądowy ustalił, że do kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego do sprawy o sygn. akt I SA/Ol 624/15 skarżący załączył fakturę VAT z dnia "[...]" z tytułu opłat za wodę na kwotę 159,88 zł, fakturę VAT z tytułu opłaty za energię elektryczną na kwotę 497,81 zł, fakturę VAT z tytułu opłaty za gaz na kwotę 288,89 zł oraz dwie faktury VAT z dnia "[...]" i z dnia "[...]" za telefon na kwoty 38,23 zł oraz 34,37 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z art. 245 § 1-3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika – adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Składając formularz wniosku, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, ma przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Wybór żądanych dokumentów źródłowych uzależniony jest od indywidualnych okoliczności rozpoznawanej sprawy i pozostawiony został uznaniu rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, na wstępie zauważyć należy, iż pomimo wezwania wnioskodawca nie przedstawił następujących oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak: dokumenty źródłowe potwierdzające wysokość uzyskiwanych przez wnioskodawcę dochodów, wyjaśnień czy prowadzi gospodarstwo rolne i jakie w związku z tym uzyskuje dochody, nie przedstawił również zaświadczenia w zakresie wysokości otrzymywanych dopłat, nie przedstawił zeznania podatkowego za 2014 r., wyjaśnień w zakresie posiadanego majątku w okresie od 1.01.2014 r. do 9.10.20`15 r. oraz wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych. Natomiast przedstawione dokumenty źródłowe odnoszące się do ponoszonych wydatków z tytułu opłat wskazują, że miesięczne koszty z tego tytułu wynoszą ok. 484 zł, a nie jak wskazał wnioskodawca 1000 zł. Zauważyć należy, że brak przedłożenia wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych, przy jednoczesnym braku wyjaśnienia przyczyn braku ich złożenia, uniemożliwia dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, a w konsekwencji również uwzględnienie jego wniosku. Przyjąć również należy, że wnioskodawca znał konsekwencje nieprzedstawienia wnikliwych i pełnych wyjaśnień co do swojego stanu rodzinnego jak i materialnego, został bowiem pouczony o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Przechodząc zatem do oceny wniosku skarżącego i przedstawionych przez niego wyjaśnień co do stanu rodzinnego i materialnego w jakim się znajduje, w oparciu o przesłanki do przyznania prawa pomocy stwierdzić należy, że z jednej strony wnioskodawca nie przedstawił stosownych oświadczeń na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a., tym samym nie uprawdopodobnił, że spełnia warunki do pozytywnego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy zaś, z drugiej strony przedstawione przez wnioskodawcę oświadczenie nie pozwala na przyjęcie, że spełnia warunki do przyznania prawa pomocy. Uzasadniając powyższe stanowisko należy przede wszystkim stwierdzić, że wnioskodawca nie przedłożył dokumentów, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej. Przyjąć zatem należało, że przedstawił on swoją sytuację finansową w sposób selektywny, uchylając się od wykazania swoich rzeczywistych możliwości płatniczych, nie wykazując tym samym, że spełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Wyjaśnienie – w sposób nie budzący wszystkich przedstawionych wyżej wątpliwości, dotyczących sytuacji materialnej wnioskodawcy oraz nadesłanie brakujących dokumentów umożliwiłoby ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku. Postępowanie wnioskodawcy, polegające na zaniechaniu złożenia dodatkowego oświadczenia skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sam wnioskodawca uniemożliwia dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej. Odnosząc się do oświadczenia złożonego w formularzu wniosku, stwierdzić jedynie można, iż przedstawiona sytuacja materialna skarżącego nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca uzyskuje stałe miesięczne dochody w kwocie "[...]" netto. Przy czym wyjaśnił, że ponosi wydatki w kwocie 2.500 zł miesięcznie na co składają się wydatki na opłaty 1000 zł, leczenie 1000 zł oraz koszty wyżywienia 500 zł. Na potwierdzenie ponoszonych wydatków wnioskodawca do akt o sygn. akt I SA/Ol 624/15 przedstawił faktury VAT z tytułu ponoszonych opłat, z których po analizie wynika, że średnie miesięczne wydatki z tego tytułu wynoszą ok. 484 zł ( dzieląc kwotę każdej z faktury przez okres za jaki została wystawiona). Tym samym należy stwierdzić, że wnioskodawca w żaden sposób nie uwiarygodnił zarówno oświadczenia w zakresie wysokości ponoszonych wydatków jak i wysokości uzyskiwanych dochodów. Bez odpowiedzi pozostawił kwestię wysokości uzyskiwanych dochodów z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego, nie przedstawił również dokumentów źródłowych potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów z emerytury jak i nie przedstawił zaświadczenia o wysokość uzyskiwanych ewentualnie dopłat. Podkreślić należy za Naczelnym Sądem Administracyjnym (postanowienie z 5 listopada 2010r., sygn. akt II GZ 318/10 publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl), iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. W sytuacji zatem gdy, rozpoznający wniosek referendarz sądowy, nie dysponuje pełnym i wiarygodnym oświadczeniem wnioskodawcy zarówno co do kwestii wysokości uzyskiwanych dochodów jak i wysokości faktycznie ponoszonych kosztów przez skarżącego, nie miał możliwości uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć należy, że zasadniczą kwestią dla właściwego ustalenia sytuacji materialnej wnioskodawcy, a tym samym do zweryfikowania jego możliwości płatniczych jest ustalenie kwoty faktycznie uzyskiwanych dochodów i ponoszonych stałych, niezbędnych kosztów utrzymania. Posiadając te informacje rozpoznający wniosek jest w stanie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej skarżącego poprzez porównanie wysokości kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym z możliwościami płatniczymi wnioskodawcy. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że z oświadczenia wnioskodawcy w kwestii wysokości uzyskiwanego dochodu z emerytury wynika, iż dochód uzyskiwany ze świadczenia emerytalnego przekracza kwoty najniższych świadczeń emerytalno-rentowych, które od 1 marca 2015r. wynoszą 880,45 zł, a to jak przyjąć należy co do zasady umożliwia, przy rozsądnym gospodarowaniu, nie tylko zabezpieczenie środków na niezbędne koszty utrzymania, ale również poczynienie oszczędności, które można byłoby przeznaczyć na partycypowanie w kosztach postępowania. Dodatkowo o sytuacji materialnej wnioskodawcy świadczy również wysokość uzyskanego dochodu, który znacząco przekraczająca przeciętny miesięczny dochód rozporządzalny przypadający na jedną osobę, który według komunikatu Głównego Urzędu Statystycznego w roku 2014 wynosił 1340 zł. Uwzględniając zatem powyższe nie sposób uznać, że wnioskodawca uzyskujący dochody przekraczające zarówno najniższe jaki również przeciętne dochody jest osobą spełniającą przesłanki do przyznania prawa pomocy. W takiej sytuacji, gdy skarżący dysponuje stałym miesięcznym dochodem w kwocie ok. "[...]" netto miesięcznie, nie licząc ewentualnych dochodów z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, uznać należało, że przy rozsądnym gospodarowaniu, jest w stanie nie tylko zabezpieczyć środki na niezbędne koszty utrzymania, ale również poczynić oszczędności, które można byłoby przeznaczyć na partycypowanie w kosztach postępowania. Wobec zaś braku możliwości zweryfikowania w pełnym zakresie twierdzeń skarżącego dotyczących wysokości uzyskiwanych dochodów jak i ponoszonych przez niego wydatków nie jest natomiast możliwe ustalenie, czy i w jakim ewentualnie zakresie poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie mogłoby nastąpić z uszczerbkiem dla jego utrzymania. Dla oceny wniosku skarżącego nie bez znaczenia jest również fakt posiadanego przez wnioskodawcę majątku. W sytuacji gdy wnioskodawca jest, jak wynika z akt administracyjnych m.in. współwłaścicielem działek o wartości "[...]" nie sposób uznać, że nie posiada środków do samodzielnego opłacenia kosztów sądowych. Bez wątpienia wartość posiadanego majątku wielokrotnie przekracza wartość należnych kosztów sądowych. Zauważyć przy tym trzeba, że poza tym majątkiem wnioskodawca posiada zarówno dom jak i samochód, które zabezpieczają jego potrzeby bytowe nie wspominając już o innych składnikach majątku. Wnioskodawcy zatem nie sposób zaliczyć do osób ubogich, którym pomoc państwa jest konieczna i niezbędna dla zagwarantowania tzw. "prawa do sądu". W takiej sytuacji przyznanie prawa naruszałoby nie tylko przepisy p.p.s.a., ale również art. 84 Konstytucji RP, ponieważ stanowiłoby nieuzasadnione odstąpienie od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.