I SA/Ol 609/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. O. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 22 sierpnia 2011r. A. O., reprezentowany przez pełnomocnika, dołączonym do wniesionej skargi zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącego wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie posiada nikogo na utrzymaniu. Nie posiada jakiegokolwiek majątku nieruchomego. Nie posiada zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych itp. Jest właścicielem samochodu "[...]" o szacunkowej wartości 12.000 zł. Ze względu na fakt, że prowadzi działalność gospodarczą w innej miejscowości niż zamieszkuje ponosi znaczne koszty utrzymania oraz wyżywienia w wysokości 2.000 zł Wnioskodawca oświadczył, iż dochód z tytułu prowadzenia własnej działalności gospodarczej jest zmienny i zależny od sezonu. W uzasadnieniu złożonego wniosku wskazał, iż zobowiązanie publiczno-skarbowe w przedmiotowej sprawie wynosi 141.171,42 zł oraz odsetki 11.698 zł. Nie są to jednak jedynie zobowiązania jakie na nim ciążą. Zalega on również z płatnościami na rzecz Urzędu Skarbowego z tytułu podatku dochodowego w wysokości 84.000 zł, posiada także zadłużenie wobec ZUS na kwotę 20.000 zł. Oświadczył również, iż toczy się wobec niego postępowanie egzekucyjne "[...]" prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, którego celem jest zaspokojenie wierzycieli tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz Spółki A. Dodatkowo posiada kredyt w linii dla posiadaczy rachunków bieżących "[...]" na kwotę przekraczającą 1.000.000,00 zł i obowiązany jest z tego tytułu spłacać nie tylko same raty ale i odsetki. Postanowieniem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 października 2011r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw w uzasadnieniu, którego wskazał, że wnioskuje jedynie o udzielenie pomocy w zakresie ograniczonym, gdyż koszt wynagrodzenia radcy prawnego, z którego usług korzysta pokrywa sam. W świetle zaś art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., cyt. dalej jako p.p.s.a.), aby otrzymać przedmiotową pomoc wystarczy wykazanie przez skarżącego częściowej niemożności poniesienia przewidywanych w tego rodzaju sprawach kosztów. Nie jest zatem celowe wykazywanie, iż skarżący w rzeczywistości posiada majątek, ale raczej, że mimo tego faktu nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów wpisu sądowego. Dodatkowo wskazał, że błędne jest stanowisko, iż kwota niezbędnego wpisu sądowego mogłaby pochodzić z wyegzekwowanych wierzytelności przysługujących skarżącemu względem jego dłużników wynoszących ok. 85.000zł. Wierzytelności te ze względu na znaczny upływ czasu są niemal niemożliwe do ściągnięcia, część z nich była już przedmiotem prowadzonych egzekucji sądowych, które umorzono ze względu na brak możliwości wyegzekwowania dochodzonych roszczeń. Środki na wpis nie mogłyby pochodzić również z deklarowanych przez skarżącego negocjacji z naczelnikiem urzędu skarbowego z kwot wpłacanych tytułem rat spłaty należności podatkowej bowiem propozycja ta pochodziła sprzed 7 miesięcy, czyli z okresu w którym w ramach prowadzonego postępowania komorniczego nie dochodziło jeszcze do zajmowania aktywów należących do skarżącego. Dodatkowo wygospodarowanie deklarowanej kwoty miałoby miejsce kosztem znacznych wyrzeczeń poczynionych również kosztem własnego utrzymania po to tylko, aby w jak największym stopniu zmniejszyć zaległość, od której naliczane są odsetki pogłębiające zapaść finansową skarżącego. Z uwagi na szczątkowe informacje o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podane przez wnioskodawcę w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z uwagi na fakt, iż postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie dotyczyło odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych, miało zatem na celu ustalenie sytuacji finansowej i materialnej strony, posłużono się przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku zebranym w tym postępowaniu materiałem dowodowym. Na podstawie akt administracyjnych ustalono dodatkowo, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług turystycznych "[...]". W działalności tej wykorzystuje środki trwałe (grunty, budynki, lokale, obiekty inżynierii lądowej i wodnej, maszyny energetyczne i inne oraz środki transportu) o łącznej wartości początkowej 6.278.300,67 zł. Poza działalnością gospodarczą nie posiada majątku nieruchomego. Jest osobą rozwiedzioną, samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe, zamieszkuje w "[...]" i "[...]". Organy podatkowe ustaliły również, iż wnioskodawca posiada konta bankowe w "[...]","[...]", zajęte przez Komornika Sądowego. Odnośnie spłaty kredytów ustalono, na podstawie zaświadczenia z dnia 24.01.2011 r. Banku A "[...]", że w okresie od 01.08.2008r. do 05.01.2011r. spłacono odsetki w wysokości 244.674,41 zł (umowa kredytowa nr "[...]"). Z pisma Banku B "[...]"z dnia 11.02.2011r. wynika, że saldo zadłużenia z tytułu linii kredytowej na dzień 01.08.2008r. wynosiło 1.224.184,48 zł, natomiast na dzień 11.02.2011r. wynosi 1.092.290,70 zł, przy czym w okresie od 01.08.2008r. do 11.02.2011 r. odnotowano uznania na łączną kwotę 763.982,67 zł oraz obciążenia na kwotę 632.088,89 zł, w tym spłacone odsetki w kwocie 222.231,86 zł, opłaty i prowizje w kwocie 1.461,50 zł oraz pozostałe obciążenia w wysokości 408.395,53 zł (umowa kredytowa nr "[...]"). Skarżący wyjaśnił (k. 37 akt adm.), że miesięczna spłata odsetek i kapitału wynosi ok. 14.000 zł. Z dostarczonego w dniu 14.04.2011r. wyciągu z konta w "[...]" wynika, że w okresie 01.05.2010r. do 31.03.2011r. na konto wpłynęły środki w wysokości 142.794,59 zł oraz dokonano wpłat na łączną kwotę 144.794,13 zł; W postępowaniu podatkowym ustalono również, że dłużnicy wnioskodawcy zalegają z płatnościami na łączną kwotę ok. 85.000 zł. Odnośnie uzyskiwanych dochodów organy podatkowe ustaliły, iż skarżący za 2009r. osiągnął obrót z działalności gospodarczej w wysokości 1.283.829,00 zł, w 2010r. uzyskał obrót w kwocie 2.150.636,00 zł, a dochód w tymże roku wyniósł 401.180,60 zł. Organ pierwszej instancji ustalił również, że w styczniu 2011r. obrót stanowił kwotę 76.058,00 zł, w lutym 2011r. - 11.523,00 zł, w marcu 2011r. - 34.595,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 p.p.s.a. postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd. Generalną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Wyjątek od powyższej zasady wprowadza instytucja prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd może przyznać prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Przy czym podkreślenia wymaga, że już z literalnego brzmienia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż częściowe zwolnienie może nastąpić tylko w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie sposób zatem zgodzić się, w ocenie sądu, ze stanowiskiem wyrażonym we wniesionym sprzeciwie, że "w świetle przytoczonego powyżej przepisu, aby otrzymać przedmiotową pomoc, wystarczyło wykazanie przez skarżącego częściowej niemożności poniesienia przewidywanych w tego rodzaju sprawach kosztów". Zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika niezbicie, że to na stronie wnioskującej spoczywa obowiązek przekonania sądu, iż w jej przypadku zachodzą ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - w niniejszym przypadku w zakresie częściowym. Naczelny Sądu Administracyjny wskazuje, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienie NSA z dnia 9 września 2004r., niepubl.). W orzecznictwie podkreśla się również, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Burzy bowiem konstytucyjny obowiązek wynikający z art. 84 Konstytucji RP świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych na zasadzie równości i powszechności. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, iż sąd dokonując oceny sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego był zmuszony w znacznej mierze oprzeć swoje ustalenia na podstawie materiałów i dokumentów źródłowych złożonych przez niego w postępowaniu administracyjnym. Jak już bowiem podnoszono, wnioskodawca w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy podał znikome informacje o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Mając zaś na uwadze fakt, że postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie dotyczyło odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych, miało zatem na celu ustalenie sytuacji finansowej i materialnej strony, sąd posłużył się przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku zebranym w tym postępowaniu materiałem dowodowym. Oceniając stan majątkowy skarżącego sąd doszedł do wniosku, iż nie wykazał on, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług turystycznych, w której wykorzystuje środki trwałe (grunty, budynki, lokale, obiekty inżynierii lądowej i wodnej, maszyny energetyczne i inne) o łącznej wartości początkowej 6.278.300,67 zł. Z uwagi na fakt, że w złożonym wniosku w zasadzie nie określił wysokości obecnych dochodów podając w rubryce "dochody" - "zmienny i zależny od sezonu", sąd oparł się w tym zakresie na wykazanym w postępowaniu administracyjnym dochodzie za ubiegły rok, w którym to skarżący osiągnął dochód w wysokości 401.180,60 zł, co daje miesięczny dochód w wysokości około 33.431 zł. Z oświadczenia wynika zaś, iż obecnie jego miesięczne wydatki wynoszą około 2.000 zł (koszty utrzymania i koszty dojazdów). Dodatkowo podkreślenia wymaga, że skarżący posiada zadłużenie w ramach linii "[...]" na kwotę przekraczającą 1.000.000,00 zł i z tego tytułu ponosi koszty nie tylko samych rat, ale także spłacanych odsetek. Skoro zatem sytuacja finansowa jest na tyle stabilna, iż jest on w stanie terminowo spłacać zaciągnięty w banku kredyt nie sposób przyjąć, że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy i to w sytuacji, gdy na spłatę zobowiązań o charakterze prywatnoprawnym wnioskodawca miesięcznie znajduje kwotę ok. 14.000 zł, która jest blisko trzydziestokrotnie wyższa od wymaganego na chwilę obecną wpisu od skargi (500 zł). Powyższe, zdaniem sądu, wskazuje, że wnioskodawca w sposób priorytetowy traktuje jedynie wydatki prywatne, znajdując na ich pokrycie środki finansowe, kosztem środków związanych ze swoim udziałem w sprawie, które chce w całości przerzucić na Skarb Państwa. Brak jest zatem racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet winien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż skarżący nie udowodnił, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. W związku z powyższym na zasadzie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.