I SA/Ol 609/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 7 października 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. O. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 26 sierpnia 2010r., złożonym wraz ze skargą, skarżący A. O., reprezentowany przez radcę prawnego P. Ł., zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie posiada nikogo na utrzymaniu. Nie posiada jakiegokolwiek majątku nieruchomego. Nie posiada zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych itp. Jest właścicielem samochodu "[...]", niezbędnego ze względu na prowadzenie działalności gospodarczej w znacznej odległości od miejsca zamieszkania, o szacunkowej wartości 12.000 zł. Wnioskodawca oświadczył, iż dochód z tytułu prowadzenia własnej działalności gospodarczej jest zmienny i zależny od sezonu. Argumentując wniosek wskazał, iż zobowiązanie w stosunku do Dyrektora Izby Skarbowej (141.171,42 zł + odsetki 11.698 zł) nie jest jedynym zobowiązaniem jakie posiada. Wnioskodawca zalega również z płatnościami na rzecz Urzędu Skarbowego z tytułu podatku dochodowego w wysokości 84.000 zł, posiada także zadłużenie wobec ZUS na kwotę 20.000 zł. Oświadczył również, iż względem niego toczy się postępowanie egzekucyjne (sygn. akt KM 2374/100 prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, którego celem jest zaspokojenie wierzycieli tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz Agencji Ochrony Osób i mienia "[...]" Sp. z o.o. Posiada kredyt w linii dla posiadaczy rachunków bieżących "Plan Finansowania Biznesu" na kwotę przekraczającą 1.000.000,00 zł i obowiązany jest z tego tytułu spłacać nie tylko same raty ale i odsetki. Podniósł również, iż w związku z koniecznością ciągłego przemieszczania się z "[...]" (miejsca zamieszkania) do miejsca prowadzonej działalności gospodarczej "[...]" (pow. "[...]"), ponosi znaczne koszty utrzymania i wyżywienia w wysokości około 2.000 zł. Mając na uwadze, iż postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie dotyczyło odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych, miało zatem na celu ustalenie sytuacji finansowej i materialnej strony, posłużono się przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku zebranym w tym postępowaniu materiałem dowodowym. Na podstawie akt administracyjnych ustalono, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług turystycznych "[...]" "[...]". W działalności tej wykorzystuje środki trwałe (grunty, budynki, lokale, obiekty inżynierii lądowej i wodnej, maszyny energetyczne i inne oraz środki transportu) o łącznej wartości początkowej 6.278.300,67 zł. Poza działalnością gospodarczą nie posiada majątku nieruchomego. Jest osobą rozwiedzioną, samodzielnie prowadzącą gospodarstwo domowe, zamieszkuje w "[...]" i "[...]. Organy podatkowe ustaliły również, iż wnioskodawca posiada konta bankowe w "[...]", "[...]", "[...]"., zajęte przez Komornika Sądowego. Odnośnie spłaty kredytów ustalono, na podstawie zaświadczenia z dnia 24.01.2011 r. "[...]", że w okresie od 01.08.2008r. do 05.01.2011r. spłacono odsetki w wysokości 244.674,41 zł (umowa kredytowa nr 04911485/2005). Z pisma "[...]" z dnia 11.02.2011r. wynika, że saldo zadłużenia z tytułu linii kredytowej na dzień 01.08.2008r. wynosiło 1.224.184,48 zł, natomiast na dzień 11.02.2011r. wynosi 1.092.290,70 zł, przy czym w okresie od 01.08.2008r. do 11.02.2011 r. odnotowano uznania na łączną kwotę 763.982,67 zł oraz obciążenia na kwotę 632.088,89 zł, w tym spłacone odsetki w kwocie 222.231,86 zł, opłaty i prowizje w kwocie 1.461,50 zł oraz pozostałe obciążenia w wysokości 408.395,53 zł (umowa kredytowa nr 04811485/2005). Skarżący wyjaśnił (k. 37 akt adm.), że miesięczna spłata odsetek i kapitału wynosi ok. 14.000 zł. Z dostarczonego w dniu 14.04.2011r. wyciągu z konta w "[...]" wynika, że w okresie 01.05.2010r. do 31.03.2011r. na konto wpłynęły środki w wysokości 142.794,59 zł oraz dokonano wpłat na łączną kwotę 144.794,13 zł; W postępowaniu podatkowym ustalono również, że dłużnicy wnioskodawcy zalegają z płatnościami na łączną kwotę ok. 85.000 zł. Odnośnie uzyskiwanych dochodów organy podatkowe ustaliły, iż skarżący za 2009r. osiągnął obrót z działalności gospodarczej w wysokości 1.283.829,00 zł, w 2010r. uzyskał obrót w kwocie 2.150.636,00 zł, a dochód w tymże roku wyniósł 401.180,60 zł. Organ pierwszej instancji ustalił również, że w styczniu 2011r. obrót stanowił kwotę 76.058,00 zł, w lutym 2011r. - 11.523,00 zł, w marcu 2011r. - 34.595,00 zł. Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, o co wnioskuje skarżący, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Na wstępie niniejszych rozważań wskazać należy, iż wpis od skargi w niniejszej sprawie zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) wynosi 500 zł. Przechodząc do oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy stwierdzić należy, iż w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Osoby fizyczne powinny partycypować w kosztach postępowania, jeżeli mają jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby przeznaczenie ich na ten cel miałoby nastąpić z jakimś uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla nich i ich rodziny. Zwrócić należy uwagę, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest obciążeniem budżetu państwa i przerzuceniem ciężaru tych kosztów na Skarb Państwa. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Oceniając stan majątkowy skarżącego wskazać należy, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą i z tego tytułu uzyskuje dochody, dysponuje również majątkiem. Za ubiegły rok skarżący osiągnął dochód w wysokości 401.180,60 zł, co daje miesięczny dochód w wysokości około 33.431 zł. Jak oświadczył jego miesięczne wydatki wynoszą około 2.000 zł (koszty utrzymania + koszty dojazdów). Tym samym należy uznać, iż miesięczny dochód znacząco przekracza wydatki związane z funkcjonowaniem wnioskodawcy. W związku z tym, iż w złożonym wniosku skarżący bardzo lakonicznie określił wysokość swoich dochodów podając w rubryce "dochody" - "zmienny i zależny od sezonu", należało przyjąć w tym zakresie ustalenia organów podatkowych. Tym bardziej, że wnioskodawca prowadzi nadal działalność gospodarczą i nie zgłaszał żadnych niepokojących okoliczności dotyczących zmian w prowadzeniu tej działalności lub zmniejszających uzyskiwane dochody. Dodatkowo wskazać należy, iż zwracając się do Naczelnika Urzędu Skarbowego pismem z dnia 10 marca 2011r. o rozłożenie zaległości podatkowych na raty (k. 5 akt administracyjnych) skarżący deklarował możliwość uiszczania miesięcznych rat w wysokości 30.000 zł począwszy od dnia 1 czerwca 2011r. Biorąc zatem pod uwagę wysokość posiadanej zaległości (204.212,52 zł), okres spłacania wyniósłby około 7 miesięcy. Z powyższego wywnioskować można, iż skarżący przewidywał możliwość regulowania rat w tej wysokości, a tym samym posiadania środków finansowych umożliwiających ich pokrycie. Nie będzie zatem nadużyciem stwierdzenie, iż w okresie, w którym skarżący miał spłacać przedmiotowe raty (czerwiec – grudzień 2011r), będzie również w stanie uiścić, znacząco niższe koszty związane z opłaceniem wpisu w niniejszej sprawie w wysokości 500 zł. Odnosząc się do argumentacji, iż skarżący posiada zadłużenie w ramach linii "Plan Finansowania Biznesu" na kwotę przekraczającą 1.000.000,00 zł i z tego tytułu ponosi koszty nie tylko samych rat, ale także spłacanych odsetek, wskazać należy, iż podnoszone okoliczności nie należą do nadzwyczajnych, w sytuacji zaciągnięcia tego rodzaju zobowiązań i nierozerwalnie wiążą się ze spłacaniem kredytu. Ponadto wskazać należy, iż wysokość zaciągniętego zobowiązania oraz ustalonych rat, została ustalona w oparciu o możliwości finansowe kredytobiorcy. Możliwości te zostały także zweryfikowane przez profesjonalne instytucje finansowe, które wydały pozytywne decyzje o udzieleniu wnioskodawcy znacznych kredytów. Oznacza to, że sytuacja finansowa wnioskodawcy jest na tyle dobra, iż gwarantuje terminową spłatę zaciągniętych zobowiązań wraz z pozostałymi kosztami jego bieżącego utrzymania. Znajduje to również odzwierciedlenie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, skoro skarżący nie podniósł, by miał trudności finansowe z terminowym uiszczaniem tych należności, czy też, że zalega ze spłatą rat kredytów. Dodatkowo podkreślić należy, iż ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Jak wskazano wyżej sytuacja ta świadczy o tym, że wnioskodawca posiada środki, które pozwalają mu na zaciąganie zobowiązań i ich spłatę. Dlatego też niezrozumiałe jest, aby wnioskodawca spłacał inne ciążące na nim zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, i to w kwocie (ok. 14.000 zł miesięcznie) blisko trzydziestokrotnie wyższej od wymaganego na chwilę obecną wpisu od skargi (500 zł), a jednocześnie żądał by koszty związane z wniesieniem skargi pokrywał za niego Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Niewątpliwie skarżący posiada znaczące zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym (kredyty). Fakt ten jednakże nie uzasadnia przyznania prawa pomocy, zwłaszcza że rozpoczynając prowadzenie działalności gospodarczej powinien liczyć się również z koniecznością pokrywania kosztów czy inwestycji środkami pochodzącymi z kredytów. Nie mniej jednak z operacji przeprowadzanych na rachunkach bankowych nie wynika, iż skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej; dokonywane są bowiem systematyczne spłaty odsetek, a oprócz obciążeń widnieją także uznania w postaci wpływu środków finansowych czy też dokonywanych wpłat na rachunek. Dodatkowo wskazać należy, iż źródeł sfinansowania niniejszych kosztów sądowych, skarżący mógłby również poszukiwać w wierzytelnościach, które posiada na kwotę 85.000 zł. Całościowa ocena sytuacji materialnej i finansowej nie pozwala na stwierdzenie, iż wnioskodawca jest osobą wymagającą pomocy Państwa. W związku z tym należy stwierdzić, iż skarżący nie udowodnił, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego w wysokości 500 zł i że poniesienie ich spowodowałby uszczerbek jego utrzymania koniecznego. W związku z tym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.