I SA/Ol 627/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w Olsztynie dniu 21 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki A w U. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2005 r., grudzień 2006r., luty 2007 r., postanawia: 1) przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie przekraczającej 5.000 zł (słownie: pięć tysięcy złotych); 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 4 sierpnia 2010 r. Spółka A zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, iż przedmiotem jej działalności jest produkcja olejów silnikowych, hydraulicznych, przekładniowych, smarów plastycznych, preparatów smarowych, dodatków do olejów smarowych i płynów chłodniczych. Wyjaśniła, że nie posiada środków finansowych pozwalających na pokrycie wpisu sądowego od skargi w wysokości 19.907 zł. W szczególności nie dysponuje mieniem, które mogłaby sprzedać, jak również środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku bankowym. Rok obrotowy 2009 zakończył się stratą w wysokości 51.578,98 zł. Jak podała, jej kapitał zakładowy wynosi 165.000 zł, zaś wartość środków trwałych 84.210,72 zł. Do wniosku strona dołączyła bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2009 r., rachunek zysków i strat za 2009 r., a także wyciągi z rachunku bankowego za okres 16 stycznia – 31 marca 2010 r. oraz 13 kwietnia – 31 lipca 2010 r., z których wynikało, że stan konta na dzień 31 lipca 2010 r. wynosił -128,25 zł. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie postanowieniem z dnia 22 września 2010 r. odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazano, że Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym i prowadzi działalność gospodarczą w znacznym zakresie. Wnioskodawczyni nie wykazała problemów związanych z niewypłacalnością, nie została również postawiona w stan upadłości. Ponadto, z przedłożonych dokumentów nie wynikało, aby w stosunku do skarżącej toczyło się postępowanie egzekucyjne. Natomiast poniesienie straty za rok obrotowy 2009 nie oznaczało automatycznie, iż wnioskodawczyni spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. Z dokumentów źródłowych wynikało bowiem, iż Spółka prowadzi działalność gospodarczą w znacznym zakresie, przychody w roku 2009 wyniosły 8.816.721,91 zł. Ponadto Spółka na dzień 31 grudnia 2009r posiadała aktywa obrotowe na kwotę 2.530.447,02 zł. W ramach tych aktywów wnioskodawczyni zgromadziła zapasy na kwotę 215.017,74 zł oraz środki pieniężne w wysokości 27.005,15 zł. Posiadała również należności krótkoterminowe na kwotę 2.288.424,13 zł. Spółka wykazała również zobowiązania krótkoterminowe na kwotę 991.236,54 zł, jednakże ich wysokość nie przekraczała wartości aktywów (2.530.447,02 zł). Ponadto wnioskodawczyni posiada kapitał zakładowy w wysokości 165.000 zł, a także środki trwałe na kwotę 84.210,72 zł. Wskazano również na możliwość pokrycia kosztów sądowych przez zażądanie dopłat od wspólników. Zdaniem Referendarza sądowego, strona wciąż dysponuje majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Pismem z dnia 4 października 2010 r. skarżąca wniosła sprzeciw na powyższe postanowienie. Polemizując z uzasadnieniem tego postanowienia, wskazała, że stanowiąc o przesłankach przyznania prawa pomocy, ustawodawca nie wymaga, aby podmiot, który o pomoc się ubiega, był podmiotem, który zakończył działalność gospodarczą, ani aby podmiot ten znajdował się w stanie upadłości. Jak podniosła, dopiero egzekucja należności wynikających z niezasadnej decyzji doprowadzi ją do stanu upadłości. Jednakże wówczas prawo pomocy nie będzie już potrzebne. Strona dodała, że prowadzi działalność tylko w ograniczonym zakresie, m.in. na skutek dokonanych przez organ egzekucyjny zajęć rachunków bankowych. Rozmiary obecnej działalności nie rekompensują jej kosztów, co powoduje brak środków finansowych. Podniosła, że sytuacja, w jakiej się znalazła, uniemożliwiła zaoszczędzenie jakichkolwiek środków. Ponadto sytuacja ta utrzymuje się od dłuższego czasu, co wpływa negatywnie na ocenę jej zdolności kredytowej. Organy poprzez swoje działania podważają wiarygodność Spółki, która działał na rynku od 1984 r. i jest jednym z najstarszych w regionie przedsiębiorstw prywatnych. Zajęcie rachunku bankowego na kwotę ponad 3.000.000 zł uniemożliwia uzyskanie przez Spółkę środków w postaci kredytu lub dopłat wspólników. Posiadanie aktywów obrotowych na koniec 2009 r. nie przesądza o tym, że Spółka jest w stanie zgromadzić środki pieniężne na opłacenie wpisu sądowego. Obecnie w ramach aktywów Spółka nie posiada już środków pieniężnych, ponadto zajęcie rachunku bankowego uniemożliwia swobodne dysponowanie ewentualnymi środkami. Również wysokość kapitału zakładowego nie jest jednoznaczna z możliwością wydatkowania środków pieniężnych w wysokości tego kapitału. Środki trwałe stanowią zaś stare samochody. Jedyny samochód, który przedstawia jakąkolwiek wartość to samochód ciężarowy marki DAF z 1988 r., na którym organ egzekucyjny ustanowił zastaw skarbowy. W kwestii ewentualnych dopłat od wspólników Spółka podkreśliła, że jej udziałowiec J.R., nie posiada obecnie wolnych środków finansowych z uwagi na fakt, że Spółka nie przynosi zysków. Na jego utrzymaniu pozostaje zaś 19 – letni syn. Strona zaznaczyła również, że przedmiotem postępowania organów podatkowych jest określenie zaległości w podatku akcyzowym od olejów smarowych, które to jest powszechnie uważane za obszar niezgodności polskich przepisów akcyzowych z prawem Unii Europejskiej. W załączeniu Spółka przedłożyła m.in. postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji oraz wykaz środków trwałych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w dalszej części zwanej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, a zatem wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpoznaniu. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z § 3 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że wobec ustaleń dotyczących sytuacji finansowej wnioskodawczyni, złożony przez nią wniosek zasługiwał na uwzględnienie w zakresie obejmującym zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych w kwocie przekraczającej 5.000 zł. Jednocześnie Sąd stwierdził, że z danych ujętych we wniosku oraz przedłożonych dokumentów nie wynika w sposób jednoznaczny, iż Spółka nie posiada środków pozwalających jej na sfinansowanie pełnych kosztów sądowych. Za takim wnioskiem przemawia w szczególności okoliczność, że skarżąca jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, co wynika z przedstawionych dokumentów w postaci bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2009 r. oraz rachunku zysków i strat za 2009 r. Według rachunku zysków i strat za 2009 r. przychód ze sprzedaży wyniósł 8.816.721,91 zł, przy jednoczesnych kosztach działalności w wysokości 8.883.506,40 zł. Uwzględniając powyższe, podkreślić trzeba, iż już sam fakt prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej znacznych rozmiarów wyklucza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Nie można bowiem przyjąć, że prowadząc działalność gospodarczą takich rozmiarów strona nie była w stanie zorganizować swojej gospodarki finansowej, tak by nie uwzględnić w niej środków na partycypowanie choć w części w kosztach procesu (por. postanowienie NSA z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, opubl. www.cbois.nsa.gov.pl). Zaznaczyć w tym miejscu również należy, że wprawdzie z przedłożonych dokumentów wynika, że Spółka poniosła znaczące wydatki tytułem kosztów działalności, jednakże powyższe oznaczało również, że dysponowała ona środkami na ich poniesienie. Mając zatem na uwadze fakt prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej znacznych rozmiarów oraz wysokość należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi w wysokości 19.907 zł, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie w kwocie 5.000 zł nie wydaje się być nadmiernie wygórowany w stosunku do możliwości finansowych strony. Wskazać również należy, że z przedłożonego przez stronę wraz z wnioskiem bilansu na dzień 31 grudnia 2009 r. wynikało, że posiadała ona środki trwałe (samochody) o wartości 84.210,72 zł. Ponadto Spółka dysponowała również aktywami obrotowymi w wysokości 2.530.447,02 zł, w tym należności krótkoterminowymi o wartości 2.288.424,13 zł. W ramach aktywów zgromadziła również środki pieniężne w wysokości 27.005,15 zł. Wszystkie te dane wskazywały na to, że strona posiadała majątek znacznie przewyższający swą wartością należny w niniejszej sprawie wpis sądowy od skargi. W kwestii zajęć rachunków bankowych i ustanowienia zastawu skarbowego przez organ egzekucyjny, wskazać należy, że fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie stanowi automatycznej podstawy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Podkreślenia wymaga, iż skarżąca jest spółką prawa handlowego i jako profesjonalny podmiot posiada wiedzę i doświadczenie w zakresie praw rynku oraz ryzyka związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ponadto podmiot działający w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie może się powoływać na brak środków finansowych, w sytuacji gdy może pokryć koszty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników. Ze złożonego do akt sądowych odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego wynikało, że jedynym wspólnikiem skarżącej Spółki jest J.R. Strona winna była zatem wykazać niemożność uzyskania dopłat od wspólnika, czego jednak w sprawie nie uczyniono. Wskazano jedynie, iż wspólnik nie posiada wystarczających środków finansowych, by dokonać dopłat w wysokości umożliwiającej pokrycie kosztów sądowych. Ponadto podniesiono, iż posiada na utrzymaniu 19 – letniego syna. Powyższe, w ocenie Sądu, nie stanowiło wystarczającej podstawy do uznania, że bezsprzecznie Spółka nie ma rzeczywistej możliwości uzyskania dopłat od wspólnika. W odniesieniu do argumentacji strony odwołującej się do negatywnej oceny legalności zaskarżonej decyzji jako sprzecznej z prawem wspólnotowym, należy podkreślić, że Sąd nie ma podstaw do badania zasadności skargi w toku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie tego wniosku nie może bowiem poprzedzać merytorycznej decyzji Sądu. Jedynymi zaś przesłankami przyznania prawa pomocy są okoliczności wymienione w art. 246 p.p.s.a., odwołujące się do sytuacji finansowej strony. Podsumowując, skarżąca nie wykazała w dostateczny sposób, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Nie wykazała bowiem w sposób bezsprzeczny i nie budzący wątpliwości, że nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów sądowych. Uwzględniając przedstawioną wyżej sytuację finansową Spółki oraz mając jednocześnie na uwadze okoliczności podnoszone w wniosku o przyznanie prawa pomocy (określenie w stosunku do Spółki zobowiązań podatkowych na łączną kwotę ponad 3.000.000 zł, zajęcie rachunków bankowych oraz ustanowienie zastawu skarbowego), jak również biorąc pod uwagę wysokość wpisu sądowego od skargi w kwocie 19.907 zł, Sąd przychylił się do oceny, iż wniosek Spółki zasługuje w części na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 245 § 3 tej ustawy, postanowiono jak w sentencji.