I SA/Ol 637/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. S. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004r. postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skargą z dnia "[...]" I. S. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004r. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału skarżąca wezwana została, stosownie do § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 1.277 złotych. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca nadesłała wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Z uzasadnienia złożonego wniosku oraz dodatkowych wyjaśnień wynika, iż skarżąca przebywa obecnie na zasiłku macierzyńskim zajętym z tytułu zobowiązań podatkowych i w związku z tym otrzymuje jedynie kwotę 940 zł. Na utrzymaniu posiada dwoje dzieci w wieku 3 miesięcy i 3 lat, które wychowuje samotnie nie mając ustanowionych jeszcze alimentów. Starsze dziecko jest alergikiem i wymaga stałego leczenia. W związku z chorobą, syn ostatnio przebywał na leczeniu w uzdrowisku, zaś skarżąca musiała wynająć tam kwaterę prywatną. Powyższy pobyt wiązał się z koniecznością poniesienia kosztów w kwocie 880 zł (za wynajem kwatery prywatnej) dodatkowo kosztów wyżywienia i przejazdu. Ponadto podała, że musi co sześć tygodni opłacić szczepienia młodszego dziecka w wysokości 120 zł. Wskazała, iż jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Z zamieszczonego we wniosku oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że skarżąca posiada mieszkanie o powierzchni 50 m2 , zasoby pieniężne w wysokości 10.000 zł. Na koszty utrzymania prowadzonego przez wnioskodawczynię gospodarstwa domowego składają się następujące wydatki: zakup oleju opałowego (faktura z dnia 20 marca 2007r. na kwotę 2.298,30 zł) zakup drewna opałowego, opłaty za energię elektryczną (od 38,66 zł do 56,80 zł miesięcznie), opłaty za wodę i ścieki (79,30 zł od I-VI 2008r.), podatek od nieruchomości (116 zł za rok 2008r.), raty z tytułu kredytu (30,19 zł rata miesięczna opłacona 25 lutego 2008 r.), spłata kredytu – Praktiker (150 zł miesięcznie), opłaty za przedszkole (od 130 zł za wrzesień do kwoty 56,50 zł za miesiąc grudzień i styczeń, dodatkowo 8 zł miesięcznie z tytułu składki na Radę Rodziców), abonament telewizyjny Cyfra+, zakup ubezpieczenia samochodu osobowego marki Nissan Primera (płatany w dwóch ratach 891 zł do dnia 19 grudnia 2007r. i 865 zł do 19 czerwca 2008r.), opłaty za telefon TP SA (78,78 zł faktura z dnia 07 stycznia 2008r.), opłata za telefon GSM (68,00 zł rachunek z dnia 22 stycznia 2008r.), opłaty za prenumeratę książek do nauki (39,60 zł opłacony w dniu 4 marca 2008r.). Nadto wskazała, że z otrzymywanego zasiłku macierzyńskiego w kwocie 1850 zł brutto po wszelkich potrąceniach (m.in. z tytułu spłaty kredytu mieszkaniowego z Zakładowego Funduszu Mieszkaniowego w wysokości 220 zł miesięcznie) w miesiącu marcu 2008r. do wypłaty otrzymała kwotę 705,22 zł. Wnioskodawczyni przedłożyła także kartę informacyjną potwierdzającą pobyt na leczeniu uzdrowiskowym syna, postanowienie o umorzeniu dochodzenia w sprawie kradzieży z włamaniem samochodu marki VW Passat oraz zażalenie na postanowienie o zawieszeniu śledztwa. Dodatkowo skarżąca oświadczyła, że samochód MITSUBISI LANCER z uwagi na bardzo zły stan techniczny sprzedała za kwotę 2.000 zł w dniu 08 lutego 2008r., zaś w grudniu 2007r. nabyła samochód Nissan Primera. Nieruchomość położoną w "[...]", nabytą w dniu 27 kwietnia 2004r. sprzedała w dniu 17 marca 2006r. za kwotę 305.000 zł. Otrzymaną kwotę ze sprzedaży nieruchomości przeznaczyła na konieczny remont zawilgoconego mieszkania i dołączonego pomieszczenia. Ponadto wskazała, że stale przyjmuje leki. Postanowieniem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 marca 2008r. roku odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw w uzasadnieniu którego dodatkowo podała, że posiadane przez nią oszczędności w kwocie 10.000 zł znajdują się na lokacie w banku i stanowią zabezpieczenie na przyszłość dzieci. Skarżąca zaś jako matka samotnie wychowująca dzieci nie może pozwolić sobie na wyzbycie się wszystkich oszczędności na przedmiotowy proces sądowy. Zakupiła samochód warty 30.000 zł taniej za 2.000 € ze środków uzyskanych ze sprzedaży domu. Nie prawdziwe jest, że ponosi samowolnie nieobowiązkowe opłaty. Samochód jest jej bowiem niezbędny, a opłaty z nim związane są obowiązkowe. Jest zmuszona korzystać niekiedy z kart kredytowych, gdyż nie starcza jej pieniędzy na zakup żywności, ubrań dla dzieci. Sumy zadłużeń nie są wysokie ok. 300 zł i nie mają wpływu na stan majątkowy w takim znaczeniu, że mogłyby zostać przeznaczone na koszty postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., cyt. dalej jako p.p.s.a.) postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd. Generalną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Wyjątek od powyższej zasady wprowadza instytucja prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Sąd może przyznać prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym lub częściowym. Przy czym całkowite zwolnienie może nastąpić w sytuacji, gdy wykazana zostanie niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Tym samym to na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, że spełnia ona ustawowe przesłanki warunkujące jej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie podkreśla się jednakże, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Burzy bowiem konstytucyjny obowiązek wynikający z art. 84 Konstytucji RP świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych na zasadzie równości i powszechności. Oceniając sytuację finansową i rodzinną skarżącej na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych Sąd doszedł do wniosku, iż nie wykazała ona, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Sąd zauważył, że skarżąca uzyskuje niewysokie, lecz stałe dochody miesięczne z tytułu zasiłku macierzyńskiego i samotnie prowadzi gospodarstwo domowe i wychowuje dwójkę małoletnich dzieci. Jednakże posiada majątek, z którego może pokryć koszty postępowania związane z udziałem w niniejszej w sprawie. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, iż osoba ubiegająca się o prawo pomocy winna, bowiem partycypować w kosztach postępowania, poczynić na ten cel oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero zaś w sytuacji gdyby tak poczynione oszczędności okazały się niewystarczające, może liczyć na pomoc państwa (vide: postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002r., sygn. akt OZ862/04, niepubl.). Skarżąca uzyskała w 2006r. kwotę 305.000 zł. z tytułu sprzedaży nieruchomości. Część tej kwoty przeznaczyła na remont mieszkania pozostała jednakże część została do jej dyspozycji. W grudniu 2007r. wnioskodawczyni zakupiła samochód osobowy o wartości 30.000 zł i ponosi koszty jego eksploatacji i ubezpieczenia. Wydatek na zakup samochodu poczyniony został przez skarżącą w momencie, w którym wiedziała już o wydaniu przez organ drugiej instancji decyzji w zakresie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych, co więcej już po wniesieniu przez nią skargi do sądu administracyjnego. Dodatkowo wskazać należy, iż w dniu 7 lutego 2008r. wnioskodawczyni odebrała wezwanie do uiszczenia wpisu w wysokości 1.277 zł, zaś jak sama podaje dzień później tj. w dniu 8 lutego 2008r. sprzedała samochód MITSUBISI LANCER za który otrzymała kwotę 2.000 zł. Skarżąca opłaca również abonament telewizyjny Cyfra +, zaciąga i spłaca kredyty konsumpcyjne. Wnioskodawczyni posiada także oszczędności w kwocie 10.000 zł. Jednak z uwagi na fakt, iż środki te znajdują się na lokacie bankowej i w zamiarze skarżącej służyć mają wyłącznie jako zabezpieczenie przyszłości dzieci nie mogą zostać przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Tym samym, zdaniem Sądu, sposób dysponowania dochodami przez wnioskodawczynię wskazuje, iż priorytetowo traktuje jedynie wydatki prywatne, znajdując na ich pokrycie środki finansowe, kosztem środków związanych ze swoim udziałem w sprawie, które chce w całości przerzucić na Skarb Państwa. W związku z powyższym na zasadzie art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.