I SA/Ol 639/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Piskozub Sędzia WSA Wojciech Czajkowski Protokolant Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 15 maja 2008r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. określa, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]", nr "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" o odmowie umorzenia Z.K. kosztów egzekucyjnych, powstałych w toku postępowania egzekucyjnego. Z akt administracyjnych wynika, że w stosunku do majątku Z.K. jest prowadzone postępowanie egzekucyjne na podstawie 28 tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, obejmujących zaległości z tytułu nieopłaconego podatku od towarów i usług. W toku postępowania egzekucyjnego doręczono zobowiązanemu odpisy tytułów wykonawczych, sporządzono protokół o stanie majątkowym i dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę. W związku z czynnościami dokonanymi przez organ egzekucyjny powstały koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 11.506,90 zł, zgodnie z art. 64 § 1 i 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pismem z dnia 16.07.2007r., uzupełnionym pismem z dnia 6.08.2007r., zobowiązany wystąpił z wnioskiem o umorzenie powyższych kosztów egzekucyjnych podnosząc, że obecnie przebywa w zakładzie karnym, w którym nie zarabia, a po opuszczeniu zakładu nie zdobędzie takiej kwoty. Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 11.506,90 zł z powodu braku przesłanek określonych w art. 64e § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stanowiących podstawę umorzenia kosztów egzekucyjnych. Podstawą rozstrzygnięcia był art. 17 § 1 w zw. z art. 64e § 1 powyższej ustawy. Na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł zażalenie podnosząc, że spełnia wszystkie przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych. Zobowiązany wskazał ,że jego sytuacja finansowa od wielu lat jest niestabilna, korzysta z pomocy innych osób, nie posiada żadnego majątku, a w areszcie śledczym jest zatrudniony nieodpłatnie i w związku z tym nie ma czego zająć. Po rozpatrzeniu zarzutów zawartych w zażaleniu, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia "[...]", nr "[...]" utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych, powstałych w toku postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że organ egzekucyjny dokonał rozstrzygnięcia w ramach przyznanych mu uprawnień, na podstawie posiadanych dowodów, a dokonanym ustaleniom i ocenie zgromadzonego materiału nie można zarzucić dowolności. Organ przyznał, że w toku postępowania odwoławczego ustalono, iż skarżący nie jest obecnie zatrudniony, jednakże okoliczność ta nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie organu I instancji, gdyż została ujawniona dopiero po wydaniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto organ stwierdził, że chociaż sytuacja finansowa skarżącego jest zła (nie posiada on rachunków bankowych, nieruchomości, ani majątku ruchomego), to może ona ulec zmianie. Postępowanie egzekucyjne nie może także zostać uznane za bezskuteczne, gdyż jest nadal prowadzone. Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie zachodzi ryzyko powstania niewspółmiernych wydatków egzekucyjnych, w przypadku ściągnięcia tylko kosztów egzekucyjnych. Nie zachodzi również przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych w postaci "ważnego interesu publicznego", którą należy rozumieć jako konieczność zapewnienia stałych dochodów budżetowi Państwa. W tej sytuacji organ odwoławczy uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Na powyższe postanowienie Z.K. wniósł skargę, w której ponownie zwrócił się o umorzenie kosztów egzekucyjnych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto wskazał, że organ egzekucyjny skorygował kwotę naliczonych kosztów egzekucyjnych z kwoty 11.505,90 zł do kwoty 2.299 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone akty administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. W przedmiotowej sprawie organy obu instancji odmówiły Z.K., w drodze postanowienia, umorzenia kosztów egzekucyjnych stwierdzając, że nie wystąpiły przesłanki stanowiące podstawę do umorzenia tych kosztów. Zaskarżone postanowienia wydane zostały na podstawie art. 64e ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.jedn. Dz.U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 z ze zm.) Przepis ten w § 2 przewiduje możliwość umorzenia kosztów egzekucyjnych, jeżeli: 1. stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej, 2. za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny, 3. ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Umorzenie kosztów egzekucyjnych, o których mowa w przepisie art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, a sądowa kontrola tego rodzaju rozstrzygnięcia obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jego wydanie. W ocenie Sądu postępowanie w rozpatrywanej sprawie jest dotknięte naruszeniem przepisów procesowych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak zostało wyżej wskazane sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu. Kontrola ta obejmuje natomiast zbadanie, czy wydanie aktu administracyjnego poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. W przedmiotowej sprawie Sąd badał, czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych. Zgodnie bowiem z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) organy mają obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do zastosowania właściwego przepisu prawa. Należy podkreślić, że zasada ustalenia prawdy obiektywnej w sprawie dotyczy każdego etapu postępowania. Zatem organ II instancji nie może orzekać wyłącznie na podstawie dostarczonych mu akt sprawy organu I instancji, ale sam powinien ocenić, czy zgromadzony przed organem I instancji materiał dowodowy jest wystarczający i odpowiedni do istniejącego w dniu orzekania stanu prawnego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 grudnia 2005r., VI SA/Wa 1634/05, Lex nr 190917). Realizację zasady prawdy obiektywnej zawierają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ jest zobowiązany zebrać, a następnie rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Sąd stwierdził, że w toku postępowania organy podjęły działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, aby ustalić występowanie ustawowych przesłanek umorzenia. Z materiału dowodowego zebranego przez organ I instancji wynikało, że choć sytuacja finansowa skarżącego nie jest dobra, gdyż nie posiada on nieruchomości, majątku ruchomego ani rachunków bankowych, to możliwe jest zajęcie wynagrodzenia za pracę skarżącego i częściowe wyegzekwowanie kosztów. Jednakże we wniesionym zażaleniu skarżący wyjaśnił, że obecnie przebywa w zakładzie karnym, w którym nie zarabia. Fakt nieodpłatnego zatrudnienia skarżącego w areszcie śledczym został potwierdzony pismem Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia 31 sierpnia 2008r., nr "[...]". Ta okoliczność nie została wzięta pod uwagę przed wydaniem rozstrzygnięcia przez organ II instancji. Ponieważ organ II instancji nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, do czego zobowiązywał go art. 77 § 1 k.p.a. (w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), to nie wykazał należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i tym samym naruszył zasadę prawdy obiektywnej uregulowaną w art. 7 k.p.a. W tej sytuacji oceniając legalność zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż narusza ono przepisy prawa w stopniu powodującym jego uchylenie. Mając powyższe na względzie, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w pkt I sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracyjny winien wyczerpującego zbadać wszystkie okoliczności faktyczne związane ze złożonym wnioskiem. Dopiero wtedy będzie możliwe wydanie postanowienia w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych. O treści określonej w pkt II wyroku rozstrzygnięto na podstawie art. 152 p.p.sa