I SA/Ol 642/07

WyrokWSA w Olsztynie2008-02-06

Skład orzekający: Zofia Skrzynecka, Tadeusz Piskozub, Renata Kantecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dowody przedstawione we wniosku o wznowienie postępowania podatkowego, dotyczące sprzedaży samochodu i otrzymania zaliczki, spełniają przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, stanowiąc podstawę do uchylenia ostatecznej decyzji podatkowej?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy. Dowody przedstawione przez stronę skarżącą (faks umowy sprzedaży samochodu i pokwitowanie zaliczki) zostały uznane za niewiarygodne i sporządzone na potrzeby postępowania, a nie odzwierciedlające rzeczywiste zdarzenia. W związku z tym nie zostały spełnione przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, co uniemożliwiało uchylenie ostatecznej decyzji podatkowej.
Stan faktyczny
Strona A. B. wniosła o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2001 r., powołując się na nowe dowody w postaci umowy sprzedaży samochodu i pokwitowania zaliczki. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wznowienia, ale Dyrektor Izby Skarbowej uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na naruszenie przepisów przez organ I instancji. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem wznowił postępowanie, a decyzją odmówił uchylenia ostatecznej decyzji podatkowej, uznając przedstawione dowody za niewiarygodne. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, stwierdzając, że czynności cywilnoprawne nie miały faktycznie miejsca. Strona wniosła skargę do WSA, kwestionując ustalenia organów.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zofia Skrzynecka Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Piskozub Asesor WSA Renata Kantecka (spr.) Protokolant Lidia Wachowska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 6 lutego 2008 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. po wznowieniu postępowania oddala skargę. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]"w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej z dnia "[...]" ustalającej A. B. zryczałtowany podatek dochodowy od dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2001r. Pismem z dnia 26 kwietnia 2006r., sprecyzowanym pismem z dnia 8 czerwca 2006r., strona wniosła o wznowienie, w trybie art.240 Ordynacji podatkowej, postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" We wniosku podniosła, że na wymiar podatku za 2001r. będą miały wpływ dowody dołączone do wniosku w postaci kopii umowy sprzedaży samochodu ciężarowego marki "[...]" oraz pisma z Wydziału Komunikacji, stwierdzającego, że strona była właścicielem przedmiotowego pojazdu. Decyzją z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wznowienia postępowania zakończonego opisaną decyzją. W wyniku rozpatrzenia odwołania od tej decyzji, Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W decyzji tej organ odwoławczy stwierdził, że w ramach postępowania wznowieniowego wyodrębnia się dwie fazy, a w każdej z nich przedmiotem badania są inne okoliczności. Pierwsza faza obejmuje badanie mające na celu wykluczenie przeszkód formalnych do wdrożenia ww. postępowania. Druga zaś dotyczy ustalenia, czy w istocie spełniona została jedna z przesłanek warunkujących wszczęcie postępowania oraz czy okoliczność ta ma wpływ na treść wydanej decyzji ostatecznej. W niniejszej sprawie organ I instancji dokonał merytorycznej oceny zgłoszonej we wniosku strony przesłanki z art.240§1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, pomimo braku postanowienia o wznowieniu postępowania. Tym samym organ naruszył art.243§1 i 2 Ordynacji. W konsekwencji powyższego organ I instancji, postanowieniem z dnia "[...]" wznowił postępowanie zakończone opisaną na wstępie decyzją ostateczną. Następnie, decyzją z dnia "[...]" odmówił uchylenia ww. decyzji ostatecznej, stwierdzając, iż w świetle art.240§1 pkt 5 Ordynacji podatkowej przedstawione przez stronę dowody nie okazały się dowodami istotnymi, więc nie stanowią przesłanki do zmiany decyzji ostatecznej. W motywach zaskarżonej decyzji organ odwoławczy zaznaczył, iż stosownie do art.240§1 pkt 5 Ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Zdaniem strony, podstawę wznowienia postępowania stanowią dowody istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, nieznane organowi wydającemu rozstrzygnięcie, tj. zaświadczenie Starostwa Powiatowego z dnia 31 grudnia 2001r., faks umowy sprzedaży samochodu "[...]" z dnia 17 września 2001r. oraz pokwitowanie zaliczki z dnia 5 stycznia 2001r. Organ II instancji, po rozpatrzeniu całości zebranych dowodów w sprawie oraz poniesionych w odwołaniu i w piśmie z dnia 17 września 2007r. zarzutów stwierdził, iż czynności cywilnoprawne, na które powołuje się strona (sprzedaż samochodu marki "[...]" oraz otrzymanie zaliczki od R. B.) nie miały faktycznie miejsca i zostały stworzone wyłącznie dla potrzeb niniejszego postępowania. W toku postępowania A.B. wyjaśnił, że samochód marki "[...]" nabył w dniu 7 lipca 1992r.. Pojazd ten nigdy nie był ujęty w środkach trwałych i nie służył do działalności gospodarczej. Pojazd ten sprzedał w dniu 17 września 2001r. obcokrajowcowi – S. N. G. za kwotę 120.000 zł. Na potwierdzenie powyższego przedstawił faks z dnia 22 kwietnia 2006r. wysłany z "[...]" oraz oświadczenie ze Starostwa Powiatowego z dnia 31 grudnia 2001r. Organ stwierdził, iż istotnym jest fakt, że strona w piśmie z dnia 24 grudnia 2001r. sama potwierdziła, że jest właścicielem przedmiotowego pojazdu. Potwierdziło to również Starostwo Powiatowe, wydając w dniu 31 grudnia 2001r. stosowne zaświadczenie. Zatem strona nie mogła w dniu 17 września 2001r. sprzedać wymienionego pojazdu. Niezależnie od powyższego organ stwierdził, że od transakcji sprzedaży przedmiotowego pojazdu nie odprowadzono podatku od czynności cywilnoprawnych, a w urzędzie celnym nie stwierdzono przypadku jego zgłoszenia do odprawy celnej. W toku postępowania strona pisemnie wyjaśniła, że wiosną, pomiędzy marcem, a kwietniem 2001r., otrzymała propozycję zakupu samochodu od przypadkowo spotkanych na parkingu osób. Strona zaproponowała sprzedaż samochodu marki "[...]" i udała się wraz z zainteresowanymi do domu, aby obejrzeli pojazd. Po obejrzeniu samochodu osoby te zdecydowały się na jego kupno za cenę 120.000 zł i wpłaciły zaliczką oznajmiając, że zakupu dokonają jesienią. Nabywcy przyjechali we wrześniu i wpłacili pozostałą kwotę należności. Pojazd marki "[...]", rok prod. 1973, został nabyty przez stronę w dniu 7 lipca 1992r. Pojazd ten był wycofany z ruchu od dnia 28 grudnia 1988r., a następnie przywrócony do ruchu dnia 7 lipca 1992r. i do dnia wydania przez Starostwo Powiatowe pisma stwierdzającego powyższe fakty, czyli do dnia 14 lipca 2006r. pojazd był nadal zarejestrowany na nazwisko podatnika. Organ zaznaczył także, iż w dniu 4 czerwca 1997r. do Urzędu Skarbowego wpłynęło zgłoszenie do opłaty skarbowej umowy sprzedaży przedmiotowego samochodu z dnia 1 czerwca 1997r.. Potwierdzenie rejestracji wymiaru doraźnego wskazuje, że opłatę wymierzono (po podwyższeniu do wartości rynkowej) od wartości 1000 zł. Zgłaszającym był J. D., a cena pojazdu wynosiła zaledwie 200 zł. J.D. przesłuchany w toku postępowania zeznał, że transakcja zakupu przedmiotowego pojazdu nie miała miejsca. Nie był w stanie powiedzieć, czy podpis złożony na okazanym potwierdzeniu rejestracji wymiaru doraźnego jest jego podpisem. Zeznał, że w 1999r. miał wypadek samochodowy, który spowodował uszczerbek na zdrowiu i nie pamięta niektórych zdarzeń sprzed 1999r. Stwierdził jednakże, że z całą pewnością nie zakupił przedmiotowego pojazdu. W ocenie organu odwoławczego transakcja sprzedaży samochodu marki "[...]" S. N. G. nie miała miejsca w 2001r. i nie mogła opiewać na kwotę 120.000 zł. Z doświadczenia życiowego wynika, iż nieprawdopodobnym jest, aby przypadkowe osoby przekazały zupełnie obcej osobie znaczną kwotę pieniędzy i dopiero za pół roku zawarły umowę sprzedaży. Strona nie przedłożyła przy tym dowodu, z którego wynikałoby, że kwota ta wpłynęła na jego rachunek bankowy. Zastrzeżenia budzi także cena sprzedaży pojazdu wskazana w umowie – po 28 latach od daty produkcji, według strony, wartość pojazdu wynosiła 120.000 zł, a wartość tego pojazdu wskazana w umowie sprzedaży zawartej z J.D. w 1997r. wynosiła zaledwie 200 zł. Nadto organ zaznaczył, że w toku postępowania podatkowego zakończonego decyzją z dnia "[...]" strona nie wskazywała tak korzystnej transakcji, ani nie uskarżała się na brak kontaktu z nabywcą przedmiotowego pojazdu, a samo zagubienie kopii umowy sprzedaży nie było przeszkodą we wskazaniu tej transakcji w postępowaniu wymiarowym. Kolejnym dowodem będącym według strony podstawą wzruszenia decyzji ostatecznej jest pokwitowanie odbioru zaliczki z dnia 5 stycznia 2001r. otrzymanej na poczet sprzedaży samochodu marki "[...]", nr rej. "[...]", rok prod.1994, w kwocie 36.000 zł, od R. B. (brata strony). Organ II instancji stwierdził, że pokwitowanie otrzymania zaliczki strona przedłożyła dopiero wnosząc odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia "[...]". Okoliczność ta świadczy, że strona powołała się na otrzymanie zaliczki, gdyż znała już przyczyny, dla których organ I instancji odmówił uchylenia decyzji ostatecznej. Ujawnienie kolejnego dokumentu zapewniało stronie rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy w szerszym zakresie. Niezależnie od powyższego, organ stwierdził, że R.B., przesłuchany w charakterze świadka w dniu 29 października 2004r. na okoliczność udzielenia stronie darowizny, nie wskazał, aby przekazał bratu w jakiejkolwiek formie inne środki. Nadto z dokonanych ustaleń wynika, że brak jest dowodów świadczących o tym, że sytuacja majątkowa R.B. pozwalała na przekazanie w formie zaliczki w dniu 5 stycznia 2001r. kwoty 36.000 zł. Jak wynika bowiem z zestawienia dochodów uzyskanych przez wymienionego w latach 1996-2000, nie złożył on zeznań o wysokości uzyskanych dochodów za lata 1996-1998, a z zeznań podatkowych za lata 1999-2001 wynika, że w tym okresie mógł zaoszczędzić jedynie kwotę 13.775,94 zł. Przy czym organ I instancji w postępowaniu wymiarowym uznał za wiarygodny fakt przekazania bratu darowizny w kwocie 10.000 zł. Organ odwoławczy zaznaczył, że z uwagi na stosunek bliskiego pokrewieństwa kwestię przekazania kwoty 36.000 zł przez R.B. należy oceniać jako zmierzającą do uchronienia strony przed konsekwencjami podatkowymi. Tym bardziej, że nie doszło do sprzedaży samochodu marki "[...]" R.B., co wynika z pisma Starostwa Powiatowego. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że z analizy akt sprawy wynika, że zarówno umowa sprzedaży samochodu marki "[...]" z dnia 17 września 2001r., jak i potwierdzenie przekazania zaliczki na zakup samochodu marki "[...]" z dnia 5 stycznia 2001r., zostały sporządzone jedynie na potrzeby niniejszego postępowania i nie miały faktycznie miejsca. Stąd nie ma podstaw do stwierdzenia, że w sprawie zaistniały przesłanki określone w art.240§1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, dające podstawę do uchylenia decyzji ostatecznej. W skardze na powyższą decyzję A.B. podniósł, iż jest ona niezgodna z prawem i podstawowymi jego prawami gwarantowanymi przez Konstytucję, a dodatkowo, podważając dokumenty, sugeruje, że dopuścił się przestępstwa. Skarżący stwierdził, że żądając wznowienia postępowania przedłożył dowody: umowę sprzedaży z dnia 17 września 2001r. oraz pokwitowanie odbioru zaliczki z dnia 5 stycznia 2001r. Podkreślił, że ustalony stan faktyczny musi być jednoznaczny, jasny i oparty na faktach, organ nie może powoływać się na doświadczenie życiowe. Rozstrzygnięcie musi opierać się na dokumentacji, a nie na sugestiach. Skarżący zauważył, że po trzech latach można nie pamiętać o sprzedaży samochodu i przyjęciu zaliczki, bo pieniądze zostały wydane. Stwierdził, że według organu sprzedawca musi kontrolować co zrobi kupujący z pojazdem, a najlepiej złożyć pismo aktualizowane co pewien okres co dzieje się z pojazdem. Według skarżącego nie można w jego sprawie ustalać sytuacji brata i stwierdzać, czy miał on pieniądze, czy nie. Jeżeli organ twierdzi, że brat skarżącego nie miał środków na kwestionowaną zaliczkę, to winien zbadać tę okoliczność wszczynając stosowne postępowanie wobec niego. Odnosząc się do wartości samochodu marki "[...]", skarżący stwierdził, że jest to pojazd specjalny i został sprzedany z dźwigiem leśnym, co wynika z umowy. Wartości przedmiotowego pojazdu nie można określać ze względu na wiek, gdyż na jego wartość wpływa to co znajduje się na ramie. Zaznaczył także, że Straż Graniczna może sprawdzić w jakim czasie obcokrajowcy przekraczali granicę. Organ nie może twierdzić, że w 2001r. do transakcji nie doszło. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Na wstępnie wskazać należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mają uprawnienia wyłącznie kasacyjne co oznacza, że nie zastępują organów administracji w rozstrzyganiu spraw, a stwierdzając, że zaskarżona decyzja, czy postanowienie narusza prawo materialne, bądź przewidziane przepisami zasady postępowania administracyjnego, mogą uchylić zaskarżony akt lub stwierdzić jego nieważność. Stanowią o tym art.3 i art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm., cyt. dalej jako p.p.s.a.). Należy również zwrócić uwagę na zasadniczą dla rozpoznawania sprawy kwestię zakresu kontroli aktów organów podatkowych wydanych w postępowaniu nadzwyczajnym jakim jest postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania. Zarówno treść pism składanych w toku postępowania jak i treść skargi wniesionej do sądu zdają się nie zauważać tej kwestii, dążąc do spowodowania ponownego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy rozstrzygniętej już decyzją ostateczną. Niedopuszczalne jest natomiast przenoszenie pełnej i wszechstronnej oceny zaskarżanych aktów organów podatkowych do postępowania nadzwyczajnego. (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2001r., sygn. akt III SA 1974/00, niepubl.). Postępowanie to nie jest kontynuacją postępowania zwykłego. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest odrębnym postępowaniem, w którym strona nie może oczekiwać zbadania sprawy tak jak w postępowaniu zwyczajnym. To postępowanie nadzwyczajne może być uruchomione tylko w przypadkach ściśle określonych ustawą. Są to przypadki szczególnie poważnych wad, które uzasadniają odstąpienie od zasady trwałości aktów administracyjnych i domniemania ważności decyzji. Wady te, określane jako kwalifikowane, przemawiają za odstąpieniem od wymienionych zasad, gdyż pewność obrotu prawnego musi w takim przypadku ustąpić wymogom zasady praworządności. Warunkiem koniecznym uruchomienia trybu nadzwyczajnego jest ostateczność decyzji. Wskazanie co najmniej jednej w przesłanek wymienionych w art.240§1 Ordynacji podatkowej uzasadnia wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania (art.243§1 Ordynacji). Faktyczne wystąpienie przesłanek wznowienia jest przedmiotem badania przez właściwy organ w postępowaniu wszczętym wspomnianym postanowieniem (art.243§2 Ordynacji), a wynik badania określony jest w decyzji wydanej na podstawie art.245 Ordynacji. W rozpoznanej sprawie, żądając wznowienie postępowania, skarżący powołał się na przesłankę określoną w art.240§1 pkt 5 Ordynacji, tj. ujawnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów. O zaistnieniu tej przesłanki możemy mówić wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie cztery warunki: wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, są one istotne dla sprawy, nie były znana organowi, który wydał decyzją oraz istniały w dniu wydania decyzji. Do wniosku o wznowienie postępowania skarżący dołączył faks umowy sprzedaży samochodu marki "[...]" z żurawiem leśnym marki "[...]", nr rej. "[...]", za cenę 120.000 zł. Umowa datowana jest na dzień 17 września 2001r., a jako kupujący wymieniony został S. N. G., zamieszkały w "[...]". Odnosząc się do powyższego, organy podatkowy stwierdził, że sprzedaż opisanego samochodu nie miała faktycznie miejsca. Uzasadniając swoje stanowisko organ podniósł, iż w piśmie z dnia 24 grudnia 2001r., wnioskując do Starostwa Powiatowego o wydanie zaświadczenia o posiadaniu opisanego samochodu, skarżący sam potwierdził, że jest jego właścicielem. Stosowne zaświadczenie zostało także wydane przez Starostwo Powiatowe w dniu 31 grudnia 2001r. W konsekwencji powyższego stwierdzić należy, iż skarżący nie mógł wcześniej sprzedać przedmiotowego pojazdu. Nadto organ ustalił, że jeszcze w lipcu 2006r. był on zarejestrowany na nazwisko skarżącego (pismo Starostwa Powiatowego z dnia 14 lipca 2006r.). Kolejnym argumentem organu jest okoliczność braku zgłoszenia tego pojazdu do procedury wywozu poza polski obszar celny w 2001r. Według organu podatkowego zastrzeżenia budziła także cena sprzedaży pojazdu wskazana w umowie oraz brak dowodu, z którego wynikałoby, że kwota ta została przekazana na rachunek bankowy skarżącego. Organ podkreślił również, iż podczas prowadzonego postępowania podatkowego, zakończonego decyzją z dnia "[...]" skarżący nie wskazywał na tę transakcję. Kolejnym, powołanym przez skarżącego, dowodem będącym podstawą wzruszenia decyzji jest pokwitowanie odbioru zaliczki z dnia 5 stycznia 2001r. otrzymanej na poczet sprzedaży samochodu marki "[...]" nr rej., "[...]", w kwocie 36.000 zł od R.B.. Na istnienie tego dowodu skarżący powołał się dopiero w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia "[...]". Odnosząc się do powyższego, organ odwoławczy stwierdził, że dowód ten został sporządzony jedynie na potrzeby niniejszego postępowania. Argumentując powyższe organ zauważył, iż R.B. zeznając w toku postępowania wymiarowego nie wskazał na tę okoliczność, a z analizy jego sytuacji materialnej w latach 1996-2001 wynika, że nie mógł on przekazać skarżącemu kwoty 36.000 zł tytułem opisanej zaliczki. Nadto zaznaczył, że do sprzedaży opisanego samochodu nie doszło, gdyż według pisma Starostwa Powiatowego z dnia 11 maja 2005r. skarżący nadal figuruje jako jego właściciel. Z treści skargi wynika, że skarżący kwestionuje ustalony przez organy podatkowe stan faktyczny oraz dokonaną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego. Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie został zebrany w sposób wyczerpujący, a ponadto dokonano jego szczegółowej analizy i oceny z uwzględnieniem całokształtu okoliczności w tym postępowaniu. Jedną z podstawowych zasad ogólnych postępowania podatkowego jest wyrażona w art. 122 Ordynacji podatkowej zasada prawdy obiektywnej, która stanowi, że organy podatkowe w toku postępowania podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego jest nie tylko ustalenie faktów zgodnie z rzeczywistością, ale również prawidłowa ocena prawna wszystkich prawotwórczych w danej sprawie faktów. Zasada ta rozwinięta została w art.187 §1 Ordynacji podatkowej, który zobowiązuje organ podatkowy do zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Obowiązek ten jest niezależny od tego, czy niezbędny materiał dowodowy potwierdza stanowisko podatnika, czy też je podważa. Sąd stwierdził, że organ wykonał ciążący na nim obowiązek określenia z urzędu jakie dowody są niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Realizując nałożone art.122 oraz art.187 Ordynacji podatkowej obowiązki dokonał ustaleń w kwestii istnienia przesłanek uchylenia decyzji ostatecznej w wyniku wznowienia postępowania. Organy podatkowe obu instancji dokonały wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego w kwestii uznania wskazanych przez skarżącego dowodów za niespełniające warunków określonych w art.240§1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy, oceniając zgromadzony materiał wykazał jednoznacznie, iż dowody, na które powoływał się skarżący stworzone zostały wyłącznie na potrzeby niniejszego postępowania, a czynności cywilnoprawne, które dowody te miały dokumentować nie miały faktycznie miejsca. Organowi podatkowemu nie można zarzucić przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art.191 Ordynacji podatkowej. Wskazać należy, iż w przypadku zgromadzenia w sprawie sprzecznych dowodów, organ podatkowy, może wybrać te, które uzna za wiarygodne, a inne odrzucić. W wyroku z dnia 12 listopada 2002r., sygn. akt I SA/Ka 1792/01, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zasada swobodnej oceny dowodów polega na tym, że organ podatkowy nie jest związany żadnymi regułami dowodowymi, a rozstrzyga sprawę na podstawie przekonania opartego na swobodnym uznaniu niektórych dowodów za wiarygodne, innych natomiast za niewiarygodne. Ocena ta powinna być również zgodna z wymaganiami wiedzy, doświadczenia życiowego i logiki (wyrok niepubl.). Także w wyroku z dnia 29 czerwca 2000r., sygn. akt I SA/Bk 1342/99, Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, że przy ocenie zebranych w sprawie dowodów organ podatkowy powinien kierować się prawidłami logiki, zgodnością z prawami nauki i doświadczenia życiowego oraz traktować zebrane dowody jako zjawiska obiektywne i dokonywać ich oceny wyłącznie z punktu widzenia ich znaczenia i wartości dla toczącej się sprawy (wyrok niepubl.). Podkreślenia wymaga, że ustaleń faktycznych nie dokonuje się na podstawie każdego dowodu oddzielnie, lecz we wzajemnym powiązaniu dowodów. Postępowanie dowodowe musi stanowić w rzeczywistości logiczny proces myślowy oparty na wnioskowaniu. Organ podatkowy według swej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania, ocenia wartość dowodową poszczególnych środków dowodowych oraz wpływ udowodnienia jednej okoliczności na inne okoliczności (wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 1997r, sygn. akt III SA 150.96, niepubl.). Zaznaczyć też trzeba, iż w niniejszej sprawie organ podatkowy oceniając zebrany materiał dowodowy wskazał dowody, którym dał wiarę oraz dowody, którym odmówił wiarygodności z podaniem przyczyn tej odmowy. Ocenę tę oparł na przekonujących podstawach i dał temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Mając na uwadze powyższe nie można zgodzić się ze skarżącym, iż w celu podważenia wartości pojazdu marki "[...]" organ winien powołać rzeczoznawcę. Argument dotyczący wartości tego pojazdu, wskazanej w zakwestionowanej umowie, był bowiem tylko jednym z motywów, a nie jedynym, którymi kierował się organ oceniając wiarygodność spornej umowy. Nadto zaznaczyć należy, iż obecnie, z uwagi na znaczny upływ czasu, nie byłoby możliwe dokonanie wyceny przedmiotowego pojazdu przez rzeczoznawcę na dzień 17 września 2001r., a tylko określenie jego wartości, na podstawie oględzin, na ten dzień mogłoby mieć znaczenie w sprawie. Odnosząc się do możliwości sprawdzenia w rejestrach prowadzonych przez Straż Graniczną dat przekraczania granicy przez obcokrajowców, stwierdzić należy, iż sama okoliczność przekroczenia (bądź nie) granicy przez daną osobę nie ma w rozpoznanej sprawie znaczenia. Przedmiotem zainteresowania organów jest bowiem towar (pojazd marki "[...]"), a odnoście powyższego stosowne ustalenia w organach celnych zostały przez organ podatkowy dokonane. Organami uprawnionymi do kontroli obrotu towarowego z zagranicą są bowiem organy celne. Do zadań Straży Granicznej należy natomiast ochrona granicy państwowej i kontrola ruchu granicznego. Wskazać przy tym należy, iż organy podatkowe, choć nie są uprawnione do ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego, z którym związane są skutki podatkowe, to są zobowiązane do dokonania oceny czy umowa nie zmierza do obejścia prawa podatkowego (art.199a Ordynacji podatkowej). Ustosunkowując się do twierdzeń skarżącego odnośnie braku podstaw do badania w niniejszej sprawie sytuacji materialnej R.B. stwierdzić należy, iż w celu wyjaśnienia możliwości uiszczenia przez wymienionego zaliczki w kwocie 36.000 zł, w dniu 5 stycznia 2001r., organ podatkowy był uprawniony, a nawet zobligowany do przeanalizowania jego możliwości płatniczych. Jak bowiem już wcześniej zaznaczono jednym z podstawowych obowiązków organu jest, wyrażony w art.187§1 Ordynacji podatkowej, obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Badana przez organ okoliczność (sytuacja materialna R.B.) miała natomiast wpływ na wynik sprawy. Sąd ocenił pozytywnie zupełność uzasadnienia zaskarżonej decyzji i stwierdził jej zgodność z art.210 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej, wskazał fakty, które uznał za udowodnione i dowody, którym dał wiarę oraz wymienił przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Organy dysponując sprzecznymi dowodami nie uchyliły się od oceny ich wiarygodności. W sytuacji, gdy jedno spośród twierdzeń jest prawdziwe, a drugie fałszywe dokonały stosownego wyboru, wskazując kryteria, jakimi kierowały się uznając daną okoliczność za udowodnioną. Mając na względzie całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz poczynione na jego podstawie ustalenia organów podatkowych sąd nie stwierdza naruszenia prawa materialnego, ani procesowego. W rozpoznanej sprawie, powołane przez skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania dowody, nie stanowią podstaw, o których mowa w art.240§1 pkt 5 Ordynacji. Niewątpliwie prawidłowe jest zatem rozstrzygnięcie co do odmowy uchylenia ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]" Z tych przyczyn, na mocy art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło