I SA/Ol 642/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić ustanowienia radcy prawnego Wnioskiem z dnia 25 września 2013r. skarżący R. P. zwrócił się o ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Skarżący otrzymuje stypendium z Urzędu Pracy w wysokości 953,10 zł brutto. Żona skarżącego otrzymuje rentę w wysokości 1179 zł brutto. Łączny dochód rodziny wynosi 2.132,10 zł brutto. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 96 m2 oraz mieszkania o powierzchni 35,6 m2. Innego majątku nie posiada. Argumentując wniosek skarżący wskazał, iż uzyskiwane dochody wydawane są na bieżąco na opłaty za mieszkanie, lekarstwa i żywność. W skardze wnioskodawca wyjaśnił, iż pomimo nabycia po zmarłym ojcu nieruchomości (domu) z obowiązkiem spłaty pozostałych spadkobierców, faktycznie pozbawiony jest możliwości korzystania z tej nieruchomości. Dom zamieszkiwany jest przez jedną ze spadkobierczyń. W dodatkowym oświadczeniu złożonym na wezwanie skarżący wyjaśnił, iż posiada dom o całkowitej powierzchni 144,22m2 wraz z działką o powierzchni 549m2 oraz mieszkanie wspólne o powierzchni 35,6m2. Dodatkowo skarżący wyjaśnił, iż został spłacony jeden spadkobierca E. P., wysokość spłaty wynosiła 25.972,63 zł, pozostałych troje spadkobierców nie zostało spłaconych, a łączna kwota do spłaty wynosi 112.548,03 zł. Podał, że łączne dochody małżonków to kwota 1.842,28 zł netto. Wykazał również miesięczne opłaty takie jak: czynsz za mieszkanie 460 zł, energia elektryczna 100 zł, Internet 59 zł, TV kablowa 25 zł, telefon 30 zł, leki 200 zł, odzież 200 zł, środki czystości 100 zł, żywność 700 zł, spłata kredytu 350 zł. Do złożonych wyjaśnień skarżący przedłożył wyciągi z rachunków bankowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., ustanowienie radcy prawnego czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Nie wystarczy przy tym wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Przedstawiona powyżej sytuacja materialna wnioskodawcy nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Stwierdzić należy iż, wykazane przez skarżącego okoliczności nie wskazują, że nie jest on w stanie ponieść ewentualnych kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika, bez ryzyka wystąpienia uszczerbku utrzymania koniecznego. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wnioskodawca posiada majątek nieruchomy, jak wskazał jest właścicielem dwóch nieruchomości. Do jednej z nieruchomości ma ograniczoną możliwość korzystania, jest ona zamieszkana przez jedną ze spadkobierczyń, nie dokonano również spłaty pozostałych spadkobierców. Niemniej jednak skarżący jest jej właścicielem, był również w stanie dokonać spłaty jednego ze spadkobierców w wysokości 25.972,63 zł. Powyższe nie uprawnia do twierdzenia, iż wnioskodawca jest osobą na tyle ubogą, że niezbędne jest udzielenie mu pomocy państwa w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Ponadto na podstawie wyciągów z rachunków bankowych ustalono, że skarżący opłaca podatek od nieruchomości z tytułu posiadania trzech nieruchomości. Ustalono, iż opłaca podatek od nieruchomości położonej w "[...]" przy ul. "[...]" (mieszkanie), podatek od nieruchomości położonej w "[...]" przy ul "[...]" oraz podatek rolny od działki nr "[...]" położonej w "[...]". Łącznie z tytułu posiadania tych nieruchomości (podatek od nieruchomości, podatek rolny, opłata od nieruchomości gruntu, wieczyste użytkowanie, dzierżawa) w okresie maj – wrzesień 2013 poniósł koszty 870 zł. Wskazane wyżej składniki majątku nieruchomego skarżącego, w ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek, wyłączają możliwość przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zauważyć również należy, iż wnioskodawca w złożonym formularzu PPF jak również w dodatkowych wyjaśnieniach złożonych na wezwanie nie wyjawił posiadania działki gruntu nr "[...]", od której opłaca podatek rolny położonej w "[...]". Posiadanie przedmiotowej nieruchomości ustalono dopiero na podstawie analizy wyciągów z rachunków bankowych. Przyznania prawa pomocy nie uzasadnia także wysokość uzyskiwanych przez rodzinę dochodów. Nie są one wysokie, jednakże są stałe i regularne. Wystarczają na zaspokojenie niezbędnych potrzeb, wystarczają również na opłaty i podatki związane z posiadaniem nieruchomości, które nie służą jedynie zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych wnioskodawcy. Na podstawie rachunków bankowych stwierdzono również, że małżonkowie spłacają pożyczkę na rzecz "[...]", w dniu 02.06.2013r. spłacili kwotę 690,80 zł, natomiast w dniu 11.06.2013r. spłacono kwotę 1.980,00 zł Strona przedstawiła także dowód wpłaty do "[...]" kwoty 350 zł tytułem: kredyt- T. P. z dnia 29.05.2013 r. Z poczynionych ustaleń wynika, że skarżący spłaca zobowiązania prywatnoprawne (kredyty, pożyczki itp.) co stanowi o braku podstaw do przyznania prawa pomocy. Powyższe wskazuje, że zobowiązania wobec banku i innych instytucji finansowych wnioskodawca traktuje preferencyjnie względem zobowiązań publicznoprawnych jakimi będą koszty ustanowienia pełnomocnika ze środków Budżetu Państwa. Przepisy prawa nie przewidują zaś pierwszeństwa spłaty zobowiązań prywatnoprawnych przed zobowiązaniami publicznoprawnymi takimi jak ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Podkreślić należy, że ubiegający się o ustanowienie radcy prawnego ze środków publicznych powinien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, a dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające zwrócić się o pomoc państwa. Dodatkowo należy zauważyć, że w dniu 27.05.2013 r. na rachunek bankowy wnioskodawcy wpłynęła kwota ponad 11.761,91 zł przekazana przez komornika sądowego. W ocenie orzekającego, biorąc pod uwagę powyższe skarżący posiadał środki na opłacenie kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika. Zauważyć należy, że otrzymane środki pieniężne zostały w dużej części przekazane na konto A.M. w "[...]". W dniu 28.05.2013r. z rachunku wnioskodawcy przekazano na jej rzecz kwotę 2.000 zł, następnie w dniu 17.06.2013r. kwotę 3.869 zł. W okresie trzech tygodni wnioskodawca przekazał na rzecz A. M. kwotę 5.869 zł. Powyższe wskazuje, iż mając możliwość poczynienia oszczędności we własnych środkach pieniężnych wnioskodawca rozdysponował je na rzecz innej osoby fizycznej. Dodać również należy, iż w badanym okresie czasu kwoty o mniejszej wysokości również były przekazywane na konto A. M.. I tak w dniu 20.05.2013r. oraz 18.06.2013r dokonano przelewów w łącznej kwocie 400 zł. Nie wyjaśniono przy tym czego dotyczą wymienione wpłaty. Ponadto nie wyjaśniono jak należy rozumieć dodatkowe wpłaty uznaniowe na konto małżonków pod tytułem "wpłata gotówkowa na rach. innego klienta T. P.". W omawianym okresie była to łącznie kwota 1.330 zł. Mając na uwadze powyższe oraz fakt, iż wnioskodawca i pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żona posiadają stałe miesięczne dochody w wysokości ok. 1.842 zł netto miesięcznie uznano, że brak było podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dodatkowo argumentując odmowę ustanowienia pełnomocnika wskazać należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, gdyż jego obecność na tym etapie postępowania nie jest obowiązkowa. Złożona przez stronę skarga ma dla sądu wyłącznie charakter niewiążącej informacji na temat wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu. Sąd I instancji, nie będąc związany granicami skargi, zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich ewentualnych naruszeń prawa dokonanych przez organ administracji, którego akt lub czynność zostały zaskarżone. Oznacza to, że sąd ma nie tylko prawo ale przede wszystkim obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Co ważne przepis art. 6 p.p.s.a. zobowiązuje sąd do udzielania stronie występującej bez profesjonalnego pełnomocnika potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz do pouczania o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, zapewniając tym samym ochronę takiej strony. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.