I SA/Ol 643/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.J. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi M.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie podatku od spadków i darowizn z "[...]", Nr "[...]" postanawia : 1) przyznać M.J. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Skarżący M.J. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku podał, że obecnie zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę w charakterze pracownika magazynowego z najniższym wynagrodzeniem krajowym. Posiada wadę wzroku, która uniemożliwia mu zmianę dotychczasowej pracy na lepiej płatną. Zamieszkuje wspólnie z matką, której jedynym dochodem jest emerytura wystarczająca zaledwie na utrzymanie i zakup leków. Dlatego w miarę możliwości pomaga matce, przeznaczając część zarobków na utrzymanie mieszkania. Na swoje utrzymanie wydaje około 400 zł miesięcznie oraz na środki czystości około 200 zł. Z majątku posiada mieszkanie o powierzchni 62 m2, garaż oraz samochód Honda HRV. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie postanowieniem z 03 listopada 2009r. odmówiła przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia dokonała analizy przepisu art. 246 § 1 ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz sytuacji majątkowej i zarobkowej wnioskodawcy i stwierdziła, iż brak jest w sprawie przesłanek o jakich traktuje powołany wyżej przepis prawa, a zatem brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy. M.J. od powyższego postanowienia złożył sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu wywiódł, że jego sytuacja majątkowa i materialna uzasadniają przyznanie mu prawa pomocy. Nadto przytoczył dane o swoich zarobkach i wydatkach oraz wywiódł, że emerytura matki wynosząca około 1000 zł w całości przeznaczana jest na zakup leków i skromne utrzymanie. Zdaniem wnioskodawcy referendarz sądowy skupił się na rozważaniach teoretycznych, a nie rozważył okoliczności mających wpływ na wynik rozpoznania wniosku. Po złożeniu sprzeciwu Sąd – na podstawie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wezwał M.J. do nadesłania dokumentów potwierdzających wysokość aktualnie uzyskiwanych dochodów przez wnioskodawcę i jego matkę, wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie, leczenie, spłatę zadłużeń, stan zdrowia wnioskodawcy, aktualny stan majątkowy wnioskodawcy z uwzględnieniem aktualnej wartości nieruchomości i samochodu oraz kosztów utrzymania majątku. W wykonaniu wezwania M.J. złożył pismo, w którym podał, iż: zarabia 1200 zł; emerytura matki wynosi 1140 zł; na bieżące wydatki związane z utrzymaniem składają się czynsz za mieszkanie i garaż w kwocie 262 zł, koszty wyżywienia około 400 zł na osobę, koszty środków czystości i ubrania około 200 zł na osobę, opłaty za prąd i wodę. Nadto wnioskodawca uiszcza podatek od nieruchomości w kwocie 166 zł rocznie i zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn po 448 zł miesięcznie. Z majątku posiada mieszkanie, w którym zamieszkuje razem z matką oraz Honda HRV. Utrzymanie samochodu to 410 zł ubezpieczenie, badania techniczne i zakup paliwa za około 200 zł miesięcznie. U wnioskodawcy stwierdzono lekki stopień niepełnosprawności z powodu wrodzonej wady wzroku. Dla udokumentowania powyższych twierdzeń dołączył stosowne dokumenty (k. 42-61). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje : Zgodnie z przepisem art. 246 § 1 ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1. w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2. w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W aspekcie tego przepisu i danych wynikających z oświadczenia M.J. oraz z przedłożonych przez niego dokumentów ocenić należało zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wprawdzie zgromadzony majątek (mieszkanie, garaż, samochód) nie stanowią bezpośrednich środków do pokrycia kosztów postępowania ale świadczą o pewnej zamożności ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dla Sądu nie budzi wątpliwości, że majątek ten nie został zgromadzony z zarobków wnioskodawcy (skarżącego), które uzyskuje aktualnie. Z tego płynie następny wniosek, iż ubiegający się o przyznanie prawa pomocy nie wykazał wszystkich źródeł przychodu. Że tak jest świadczy zestawienie dochodów wnioskodawcy i pozostającej we wspólnym gospodarstwie matki (1140 zł plus 1200 zł) z ponoszonymi – w/g wnioskodawcy wydatkami 2408 zł. Skoro deklarowane przychody nie pokrywają wydatków, to z tego wynika w sposób oczywisty, że deklarowane przychody nie są rzeczywistymi pełnymi przychodami. Dlatego brak było podstaw do przyznania wnioskodawcy (skarżącemu) prawa pomocy w zakresie całkowitym. Uwzględniając jednakże fakt, że deklarowane wydatki w stopniu nieznacznym przekraczają przychody deklarowane, o wynikające z dokumentów, Sąd uznał, iż poniesienie pełnych kosztów postępowania mogłoby dla wnioskodawcy spowodować uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla niego i jego matki. Dlatego za celowe i dopuszczalne uznał przyznanie M.J. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Niezależnie od tego zauważyć należy, że skarga na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej zawiera wyłuszczenie zagadnień prawnych wymagających interpretacji przepisów prawa stanowiących podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji. W takiej sytuacji – niezależnie od sytuacji majątkowej wnioskodawcy – przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – tj. łącznie z ustanowieniem doradcy podatkowego i ponoszenia kosztów jego ustanowienia przez Skarb Państwa nie mogło być uznane za uzasadnione. Uwagę należy zwrócić i na to, że sprawa dotyczy nie wątpliwości co do stanu faktycznego i postępowania lecz interpretacji przepisów prawa, czyli zbadania zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego. Tę zgodność Sąd bada z urzędu, co wynika z treści przepisu art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 245 § 1 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w postanowieniu.