I SA/Ol 653/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata ze skargi A. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" , Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, 2. odmówić ustanowienia adwokata Wnioskiem z dnia 08.01.2008r. A. C. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z uzasadnienia wniosku wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną D. C.. Utrzymuje się z zasiłków okresowych jaki i zróżnicowanej pomocy uzyskiwanej z MOPS w wysokości od 200 zł do 400 zł miesięcznie, dodatkowo z wykonywania prac społecznie użytecznych uzyskuje wynagrodzenie w wysokości od 186 zł do 248 zł miesięcznie. Pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą żona D. C. uzyskuje dochody z tytułu umowy o pracę w wymiarze ½ etatu w wysokości 500 zł brutto. Skarżący zamieszkuje w mieszkaniu stanowiącym własność żony, o powierzchni 45,5 m2. Nie posiada żadnych oszczędności, przedmiotów wartościowych. Dodatkowo wnioskodawca wyjaśnił, że wysokość uzyskiwanego dochodu uzależniona jest od wysokości posiadanych środków przez MOPS, zaś wysokość dochodu z tytułu wykonywanej pracy zależy od ilości przepracowanych w miesiącu godzin. Nadto strona wyjaśniła, że jest chora. Nie posiada prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153 , poz. 1270, dalej p.p.s.a. ), przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art.245§2 i 3 p.p.s.a.). Oceniając przedstawioną sytuację życiową i materialną skarżącego w świetle przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy stwierdzono, że przedstawiona we wniosku sytuacja materialna jest trudna i nie pozwala na uiszczenie kosztów sądowych w pełnej wysokości. Uzyskiwane bowiem dochody w postaci zasiłków z MOPS jak i dochody uzyskiwane z wynagrodzenia za pracę wnioskodawcy jak i jego żony w zależności od miesiąca w niewielkim stopniu wykraczają poza granice tzw. progu interwencji socjalnej, który to rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej został określony dla osób pozostających w rodzinie na kwotę 351 zł. Jak wynika bowiem z oświadczenia wnioskodawcy średnio miesięcznie kwota ta kształtuje się w granicach 1017 zł brutto. W związku z powyższym uznano, że skarżący spełnia przesłankę określoną w art. 246 § 1 pkt 2 uprawniającą do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Uzyskiwany dochód wskazuje, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, w tym należnego wpisu od skargi w wysokości 500zł. Odnosząc się do kwestii ustanowienia adwokata stwierdzić należy, że pomimo uznania, że skarżący nie posiada dostatecznych środków pieniężnych na zapłacenie należnych kosztów sądowych, to jednakże zgodnie z art. 84 Konstytucji RP koszty postępowania stanowią rodzaj danin publicznych. Daniny publiczne powinny być powszechne jak i w jednakowy sposób obciążać podmioty znajdujące się w podobnej sytuacji. Brak jest podstaw do uznania, że to ogół społeczeństwa winien ponosić całkowite koszty związane z dochodzeniem swych praw przez poszczególnych obywateli również te, które nie są koniecznymi do rozstrzygnięcia skargi przez Sąd. Takim niezbędnym wydatkiem w przeciwieństwie do opłat sądowych na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie jest koszt ustanowienia pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że zostanie ona uwzględniona, jeżeli tylko Sąd, niezależnie od zawartych w niej zarzutów i wniosków, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące wzruszeniem zaskarżonego aktu administracyjnego. Albowiem Sąd administracyjny pierwszej instancji , stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) ma obowiązek z urzędu dokonać wszechstronnej kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. W związku z powyższym, uznając iż nie jest to obowiązkowy koszt, który skarżący musi ponieść celem dochodzenia swoich praw przed sądem pierwszej instancji stwierdzono, że sytuacja materialna skarżącego nie pozwala na uznanie, że spełnia przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. nie jest w stanie opłacić jakichkolwiek kosztów sądowych. Strona bowiem pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która posiada majątek w postaci lokalu mieszkalnego, który mógłby ewentualnie służyć zabezpieczeniu pożyczki zaciągniętej celem opłacenia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że jak sam określił to wnioskodawca dochód średni miesięczny wynosi 1017 zł . Mając na uwadze powyższe uznano, iż w sytuacji gdy strona jest zwolniona z konieczności opłacenia kosztów sądowych ma możliwość z uzyskiwanego dochodu zgromadzić ewentualne środki pieniężne potrzebne do opłacenia profesjonalnego pełnomocnika. W związku z powyższym odmówiono ustanowienia adwokata. Niezależnie od powyższego wyjaśnić należy, że instytucja procesowa przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym odnoszącym się do osób, które z przyczyn obiektywnych znajdują się w sytuacji uniemożliwiającej im poniesienie tych kosztów. Dostępność do Sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Strona w stosunku do której prowadzone jest postępowanie podatkowe winna zatem liczyć się z koniecznością zgromadzenia odpowiednich środków finansowych na prowadzenie ewentualnych sporów sądowych. W związku z tym w oparciu o art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji.