I SA/Ol 653/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych sprawy ze skargi A. D. Firma Transportowa "A" na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie określenia daty powstania długu celnego, określenia kwoty podatku akcyzowego, opłaty paliwowej oraz podatku od towarów i usług postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę A. D. Firma Transportowa "A" na decyzję Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie określenia daty powstania długu celnego, określenia kwoty podatku akcyzowego, opłaty paliwowej oraz podatku od towarów i usług. Pismem z dnia 13 grudnia 2009r. skarżący wniósł o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Jednocześnie zwrócił się z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych za ww. odpis wyroku. Z załączonego do pisma urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej PPF wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Na utrzymaniu ma trzy córki, w tym dwie pełnoletnie (22 i 20 lat). W skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie o powierzchni 104 m2 oraz warsztat i garaż na autokar. Dodatkowo oświadczył, że posiada w leasingu autokar marki Mercedes, zakupione na kredyt dwa autokary DAF, Bus Ford Transit, samochód osobowy marki Voydger. Argumentując wniosek skarżący wskazał, iż z uwagi na: kryzys, brak zamówień na usługi i działania Urzędu Celnego w postaci blokady kont, naliczaniu nienależnych opłat, prowadzona przez niego firma utraciła płynność finansową. Konsekwencją powyższego była konieczność zwolnienia pracowników firmy. Ponadto w miesiącach zimowych występuje spadek zamówień na przewozy. Jego zdaniem konieczność spłaty kredytów czy leasingu również uzasadnia wniosek o zwolnienie z kosztów. Zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, Sąd może zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano i wystosowano do strony wezwanie z dnia 5.01.2010r. W wezwaniu tym zwrócono się o przedłożenie – w terminie siedmiu dni – dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak: a) podanie dochodów uzyskiwanych przez skarżącego oraz dochodów osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym i wskazanie z jakich źródeł dochody te pochodzą b) podanie innych danych mających, zdaniem wnioskodawcy, wpływ na ocenę sytuacji materialnej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący złożył wyjaśnienia, w których wskazał, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód 3.500 zł netto miesięcznie. Osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują dochodów. Podał, iż posiada zadłużenie z tytułu kredytów zaciągniętych w Banku Polskiej Spółdzielczości w wysokości: 60.000 obrotowy odnawialny, 60.000 na budowę domu, 120.000 inwestycyjny, 450.000 na zakup autokarów oraz 30.000 na zwrot podatku VAT. Do oświadczenia załączył: zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2008, informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2008, informację o odliczeniu wydatków mieszkaniowych w roku podatkowym 2007, kartę analityczną rachunku bankowego za okres 01.09.2009 do 30.11.2009 oraz odpis rozliczenia za rok 2009 firmy "A". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na mocy art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 243 § 1 p.p.s.a. Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie całkowitym stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast zgodnie z § 3 p.p.s.a. ww. artykułu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Celem zaś instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku rozpatruje się w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005r., sygn. akt II FZ 781/05). Z przedstawionej we wniosku sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz z oświadczenia i dowodów przedłożonych na żądanie Sądu nie wynika, by zaistniała podstawa do częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Według odpisu zeznania podatkowego za rok 2008 skarżący osiągnął dochód z działalności gospodarczej w wys. 51.269 zł. Oznacza to miesięczny dochód brutto w kwocie ponad 4 tys. zł. Wprawdzie w przedłożonym wyliczeniu dochodu za 11 miesięcy 2009r. wskazano na stratę w kwocie 446,21 zł to Sądowi z urzędu wiadomym jest, że w takim "memoriałowym" wyliczeniu dochodu mieszczą się "rezerwy" w postaci odpisów amortyzacyjnych. Z przedstawionego zestawienia przychodów i kosztów wynika, że w każdym miesiącu skarżący osiągał przychody, przy czym rzeczywiście, w miesiącach wiosenno-letnich zdecydowanie wyższe niż w zimowych. Również przedłożone wyciągi z rachunku związanego z działalnością gospodarczą za październik i listopad 2009r. wskazują na zdolność do regulowania wskazanych zadłużeń z tytułu kredytów (opłaty leasingowe są ujmowane w kosztach działalności). Dodatkowo należy zauważyć, że skarżący podał, że zaciągnął kredyt na budowę domu, podczas gdy z oświadczenia na formularzu wniosku nie wynika, by posiadał tego rodzaju nieruchomość. Reasumując Sąd stwierdza, że sytuacja skarżącego nie odbiega od przeciętnej sytuacji każdego "małego" przedsiębiorcy. Fakt korzystania z kredytów : obrotowego i inwestycyjnego jest zwykłą praktyką w działalności i świadczy o dobrej kondycji przedsiębiorcy, skoro banki kredytów udzielają. Formułując powyższą ocenę o braku przesłanki do częściowego zwolnienia od kosztów sądowych Sąd wziął pod uwagę fakt, że koszty skarżący ponosi w sześciu sprawach. Z uwagi na wartość przedmiotów sporu nie przekraczają one kwot 100 zł wpisu. Wszystkie późniejsze opłaty i ewentualne wpisy od skarg kasacyjnych nie przekroczą zatem kwoty 1.800 zł. Ta kwota, zdaniem Sądu, również nie spowoduje uszczerbku koniecznego utrzymania skarżącego i rodziny, zwłaszcza, ze nie jest uiszczana jednorazowo, a co najmniej w trzech odstępach czasowych, związanych z etapami postępowania sądowego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 245 § 1 i 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a postanowił jak w sentencji.