I SA/Ol 653/19
WyrokWSA w Olsztynie2020-01-15
Skład orzekający: Ryszard Maliszewski, Piotr Chybicki, Katarzyna Górska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie zasady konkurencyjności przy udzielaniu zamówień w ramach projektu współfinansowanego ze środków europejskich, polegające na powiązaniach osobowych między beneficjentem a wykonawcą, skutkuje obowiązkiem zwrotu części dofinansowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że naruszenie zasady konkurencyjności, wynikające z powiązań osobowych między beneficjentem a wykonawcą usług w ramach projektu współfinansowanego ze środków europejskich, stanowi podstawę do żądania zwrotu środków. Powiązania te, w tym wskazanie osoby do kontaktów roboczych we wniosku o dofinansowanie, która jednocześnie była członkiem zarządu wykonawcy i miała dostęp do informacji o budżecie projektu, uprzywilejowały wykonawcę i naruszyły uczciwą konkurencję. W związku z tym, zaskarżona decyzja o zwrocie środków została uznana za prawidłową.Stan faktyczny
Spółka A (beneficjent) otrzymała dofinansowanie na realizację projektu z Europejskiego Funduszu Społecznego. W trakcie kontroli stwierdzono naruszenie zasady konkurencyjności przy udzielaniu zamówień na usługi doradcze, polegające na powiązaniach osobowych między beneficjentem a wykonawcą (M Sp. z o.o. Sp. k.). Okazało się, że osoba wskazana we wniosku o dofinansowanie jako osoba do kontaktów roboczych była jednocześnie członkiem zarządu wykonawcy i miała dostęp do informacji o budżecie projektu. Organy administracji nałożyły na beneficjenta obowiązek zwrotu części środków. Spółka A zaskarżyła decyzję, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym dowolną ocenę dowodów i błędną wykładnię przepisów dotyczących powiązań osobowych.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki asesor WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) Protokolant starszy sekretarz sądowy Monika Rząp po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020r. sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Zarządu Województwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwrotu środków na realizację projektu oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją Zarząd Województwa działając jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Warmia i Mazury na lata 2014 – 2020 (dalej: "IZ" lub "organ drugiej instancji") utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy (dalej: "IP" lub "organ pierwszej instancji") z dnia "[...]" 2018 r. nr: "[...]", nakazującą A Sp. z o.o. Sp.k. z siedzibą w I (dalej: "beneficjent", "strona" lub "skarżąca") zwrot części środków na dofinansowanie w kwocie "[...]" zł z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych.
Z akt sprawy wynika, że beneficjent zawarł z IP w dniu "[...]" 2016 r. umowę "[...]" o dofinansowanie projektu pn. "S" współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego i Budżetu Państwa (dalej: "umowa"). Głównym celem projektu było podniesienie zdolności zatrudnienia "[...]" osób powyżej 29 roku życia pozostających bez pracy (bezrobotnych i biernych zawodowo), których sytuacja na rynku pracy jest najtrudniejsza, tj. osób powyżej 50 roku życia, długotrwale bezrobotnych, osób z niepełnosprawnościami, osób o niskich kwalifikacjach oraz kobiet, zamieszkujących na obszarze subregionu olsztyńskiego przez pomoc w określeniu kierunku rozwoju zawodowego, opracowanie IPD, wyposażenie uczestników projektu w umiejętność poruszania się po rynku pracy, nabycie nowych bądź aktualizację już posiadanych umiejętności, kompetencji, kwalifikacji, doświadczenia zawodowego, w okresie od "[...]" 2016 r. do "[...]" 2017 r., a w konsekwencji podjęcie zatrudnienia, zgodnie z założonymi wskaźnikami efektywności zatrudnieniowej. Cel ten miał zostać osiągnięty poprzez zapewnienie kompleksowego wsparcia składającego się z 4 elementów pomocy: poradnictwa zawodowego połączonego z opracowaniem Indywidualnego Planu Działania dla każdego uczestnika projektu, pośrednictwa pracy, dzięki któremu miało nastąpić zwiększenie szans na znalezienie zatrudnienia przez uczestników projektu, szkolenia zawodowego, dzięki któremu uczestnicy projektu mieli nabyć kwalifikacje lub kompetencji zgodne z zapotrzebowaniem rynku pracy oraz stażu, dzięki któremu uczestnicy projektu mieli nabyć doświadczenie.
Całość dofinansowania wynosi "[...]" zł. Zakwestionowana przez organ kwota to "[...]"zł wypłaconych w na podstawie 3 wniosków o płatność, o numerach wskazanych w zaskarżonej decyzji. Środki te miały służyć realizacji dwóch form wsparcia: w zakresie identyfikacji potrzeb uczestników projektu oraz opracowania Indywidualnego Planu Działania (łączna liczba godzin wsparcia wyniosła"[...]", tj. "[...]" godzin/osoba ze stawką "[...]" zł za godzinę) oraz w zakresie indywidualnego poradnictwa zawodowego (łączna liczba godzin wsparcia wyniosła "[...]", tj. "[...]" godzin/osoba ze stawką "[...]" zł za godzinę).
Usługi w powyższym zakresie zostały zrealizowane na podstawie dwóch umów zawartych z M Sp. z o.o. Sp. k: umowa na świadczenie usług doradztwa zawodowego w ramach realizacji projektu "S" z dnia "[...]" 2016 r. na kwotę "[...]" zł brutto oraz umowa na świadczenie poradnictwa zawodowego w ramach realizacji projektu "S" z dnia "[...]" 2017 r. na kwotę "[...]"zł brutto.
W trakcie planowej kontroli projektu przeprowadzonej na miejscu stwierdzono nieprawidłowości w zakresie udzielania zamówień, dotyczące naruszenia zasad postępowania o udzielenie zamówienia w ramach projektu, tj. naruszenie procedury konkurencyjności poprzez udzielenie zamówienia podmiotowi pozostającemu z beneficjentem w powiązaniach osobowych. Stwierdzono, że występują powiązania osobowe pomiędzy beneficjentem a M Sp. z o.o. Sp.k. Bowiem członkiem zarządu M Sp. z o.o. Sp.k. jest M W, która jednocześnie została wskazana w pkt 2.12 wniosku o dofinansowanie projektu beneficjenta jako osoba do kontaktów roboczych. Według informacji uzyskanych od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych beneficjent był płatnikiem składek M. W. Ponadto osoba ta podlegała ubezpieczeniom z tytułu zatrudnienia lub współpracy z podmiotami powiązanymi z beneficjentem. Dlatego podczas udzielania zamówienia beneficjent nie mógł skorzystać z wyłączenia z zasady konkurencyjności
IP, po wezwaniu do zwrotu środków, nałożyła na beneficjenta korektę finansową w wysokości 100% wartości poniesionych wydatków, a następnie wszczęła postępowanie administracyjne i wydała decyzję w sprawie zwrotu wypłaconych środków.
W odwołaniu strona zarzuciła naruszenie:
- art. 7 w zw. z art.77 § 1 Kpa poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie materiału dowodowego, a także zaniechanie podjęcia wszelkich możliwych czynności niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez co wydano decyzję naruszającą słuszny interes strony,
- art. 7 kpa, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez niezastosowanie polegające na rozstrzygnięciu sprawy bez dostatecznego wyjaśnienia i bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w szczególności bez wyjaśnienia i rozpatrzenia przyczyn błędnego wskazania M W jako osoby uprawnionej do kontaktów roboczych we wniosku o dofinansowanie projektu oraz zakresu dotychczasowej współpracy M. W ze stroną,
- art. 8, art. 9 i art. 11 Kpa poprzez niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębienia zaufania obywateli do organów Państwa oraz pogłębienia ich kultury prawnej, a także nieprzyczynienia się do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa,
- art. 80 Kpa poprzez niezastosowanie i dokonanie przez IP oceny, że dana okoliczność została udowodniona na podstawie fragmentarycznej oceny zebranego materiału dowodowego, w szczególności pominięcie wyjaśnień strony co do przyczyn błędnego wskazania M. W jako osoby uprawnionej do kontaktów roboczych, zakresu dotychczasowej współpracy M. W ze stroną, a tym samym błędne przyjęcie przez IP istnienia powiązań pomiędzy stroną a M. W,
- art. 107 § 3 oraz art. 11 Kpa poprzez niezastosowanie polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu przyczyn, dla których organ pierwszej instancji zobowiązał stronę do zwrotu części otrzymanego dofinansowania,
- art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ustawy o finansach publicznych (dalej: "ustawa UFP") poprzez błędne przyjęcie, że w ustalonym stanie faktycznym strona wykorzystała część przyznanego dofinansowania z naruszeniem procedur obowiązujących przy ich wykorzystaniu, podczas gdy strona nie naruszyła żadnej obowiązującej procedury.
Zaskarżoną decyzją IZ utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powołała się na Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014 – 2020 z dnia 19 września 2016 r. (dalej: "Wytyczne"), a także na treść § 25 umowy o dofinansowanie projektu, z których wywiódł, że do zamówień o wartości szacunkowej przekraczającej 50 tys. zł netto beneficjent zobligowany jest do przygotowania i przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia w sposób zapewniający przejrzystość oraz zachowanie uczciwej konkurencji i równe traktowanie wykonawców. W przypadku podmiotów niezobowiązanych do stosowania przepisów ustawy – Prawo zamówień publicznych, spełnienie powyższych wymogów następuje w drodze zastosowania zasady konkurencyjności, opisanej w rozdziale 6.5.2 Wytycznych. Wynika z niej, że w celu uniknięcia konfliktu interesów w przypadku beneficjenta, który nie jest zamawiającym w rozumieniu ustawy Prawo zamówień publicznych, zamówienia co do zasady nie mogą być udzielane podmiotowi powiązanemu osobowo lub kapitałowo, przy czym przez powiązania kapitałowe lub osobowe rozumie się wzajemne powiązania między beneficjentem lub osobami upoważnionymi do zaciągania zobowiązań w imieniu beneficjenta lub osobami wykonującymi w imieniu beneficjenta czynności związane z przeprowadzeniem procedury wyboru wykonawcy. Wskazano w Wytycznych przykładowe rodzaje powiązań oraz przyjęto, że w razie wystąpienia powiązań innych niż wymienione, instytucja zobowiązana przed wezwaniem do zwrotu środków wykazać istnienie naruszenia zasady konkurencyjności poprzez istniejące powiązanie.
IZ zaakceptowała ustalenia organu pierwszej instancji oparte na zapisie wniosku o dofinansowanie projektu, wskazującym M. W jako osobę przewidzianą do kontaktów roboczych, co oznacza, że jest powiązana z beneficjentem, a także oparte na piśmie ZUS oraz informacji w Informatorze Prawno-Gospodarczym LEX. IZ potwierdziła na ich podstawie, że członkowie zarządu beneficjenta – K G oraz S K byli płatnikami składek M. W w okresie od "[...]" 2012 r. do "[...]" 2017 r. oraz że płatnikiem składek był także beneficjent w styczniu 2016 r.
W ocenie IZ osoba mająca dostęp do danych zawartych we wniosku o dofinansowanie posiada pełną informację nt. kosztów przewidzianych w ramach poszczególnych zadań. Wniosek o dofinansowanie projektu jest integralną częścią umowy o dofinansowanie i stanowi podstawę do rozliczenia wydatków w nich zawartych. IZ nie uznała wyjaśnień strony w kwestii pomyłkowego wpisania M. W do wniosku, gdyż wniosek był składany 7-krotnie i w każdej wersji wpisana była ta sama osoba, a ponadto strona, składając wniosek, złożyła oświadczenie, że złożone we wniosku informacje są zgodne z prawdą, a także że posiada oświadczenia o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych innych osób wskazanych we wniosku. Według IZ przeczy to argumentom odwołania oraz dołączonemu do niego oświadczeniu M. W o pomyłkowym wpisaniu jej do wniosku o dofinansowanie. Wymienione okoliczności wskazują na to, że M. W, jako osoba wskazana we wniosku o dofinansowanie projektu, zarówno przed rozpoczęciem realizacji projektu, jak i w trakcie jego trwania, miała pełną wiedzę na temat wszystkich istotnych okoliczności, które będą kształtowały ewentualne postępowania o udzielanie zamówienia w ramach projektu, w szczególności znała kwoty środków, jakimi dysponuje beneficjent. Wiedza w tym zakresie ma istotne znaczenie w procesie kalkulowania ceny oferty. Trudno przyjąć założenie, iż podmiot działający na rynku w zakresie pozyskiwania funduszy z EFS wskazuje w siedmiu wersjach wniosku osobę, która, zgodnie z oświadczeniem beneficjenta, wyraża zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych w ramach przedmiotowego projektu a jednocześnie nie ma wiedzy o tym, że widnieje we wniosku jako osoba do kontaktów roboczych. Wskazana okoliczność bezspornie stanowi o uprzywilejowanej pozycji spółki M Sp. z o.o. Sp. k., (w której M. W była uprawniona do samodzielnej reprezentacji podmiotu) wobec innych potencjalnych oferentów. Podmiot ten poprzez osobę M. W dysponował dokładną wiedzą na temat założeń projektu.
IZ wskazała też na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 grudnia 2018 r. wydany w tożsamym stanie faktycznym (sygn. akt. I SA/Ol 604/18, w którym przyjęto, że analizowane powiązanie beneficjenta z wykonawcą stanowi "inne powiązania osobowe", o których mowa w Wytycznych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zażądano uchylenia zaskarżonej oraz decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.
Zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ustawy UFP w zw. z rozdziałem 6.5.2 pkt 3 Wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w zw. z § 5 ust. 7 i § 25 oraz § 16 ust. 1 pkt 2 umowy o dofinansowanie projektu przez niewłaściwą ich wykładnię, a w konsekwencji błędne zastosowanie i przyjęcie, że doszło do wykorzystania środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy UFP przez przyjęcie, że w ramach przedmiotowego projektu doszło do konieczności odzyskania środków z powodu niezastosowania przy zawieraniu umów na świadczenie usług doradztwa zawodowego i poradnictwa zawodowego - w ramach realizacji projektu "S" zasady konkurencyjności, do stosowania której skarżąca była zobowiązana na podstawie zawartej umowy o dofinansowanie projektu.
Zarzucono też naruszenie w istotny sposób przepisów postępowania administracyjnego:
- art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 Kpa poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego, wybiórczą, niewyczerpującą i bezzasadne uznanie, że, pomiędzy skarżącą a M Sp. z o. o. Sp. k. istnieją powiązania osobowe ze względu na fakt rzekomej współpracy M. W ze skarżącą, w szczególności bez wyjaśnienia i rozpatrzenia przyczyn błędnego wskazania M. W jako osoby uprawnionej do kontaktów roboczych we wniosku o dofinansowanie projektu oraz zakresu dotychczasowej współpracy M. W ze skarżącą ani że w związku z przedstawionymi w odwołaniu okolicznościami organ nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego,
- art. 107 § 3 Kpa poprzez niewskazanie bądź wskazanie w sposób niewyczerpujący przyczyn, z powodu których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej umowie zlecenia między skarżącą a M. W, oświadczeniom skarżącej i M. W załączonym do odwołania, które to dokumenty dotyczyły okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,
- art. 11 w zw. z art. 107 § 3 Kpa poprzez wydanie decyzji bez odniesienia się do wszystkich zarzutów podniesionych w odwołaniu, a to do zarzutu oznaczonego w odwołaniu cyframi 2 i 5 oraz, wobec powyższego, nienależytą kontrolę instancyjną decyzji organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazano, że Wytyczne dopuszczają istnienie faktycznej więzi między zamawiającym a wykonawcą w postaci możliwości wzajemnego posiadania udziałów lub akcji, co wynika z nietraktowania jako powiązanie faktu posiadania do 10% akcji lub udziałów. Także sam fakt dłuższej współpracy gospodarczej między podmiotami działającymi na tym samym rynku nie stanowi powiązań osobowych. Gdyby tak było, to należałoby wykluczyć z udziału w postępowaniu wszystkie podmioty, z którymi skarżąca współpracowała oraz podmioty, w organach których zasiadają osoby uprzednio współpracujące ze skarżącą.
Skarżąca uważa, że nie wystąpiły także tzw. "inne powiązania", na które powołuje się IZ w decyzji. Zapisy Wytycznych dotyczące "innych powiązań" odnoszą się jedynie do innych, dodatkowych aspektów (przejawów) przedmiotowych tych powiązań (dodatkowe zdarzenie, które można zakwalifikować jako powiązanie), nie zaś do aspektów podmiotowych (dodatkowe osoby/podmioty, pomiędzy którymi może istnieć powiązanie). W katalogu tym po stronie przeciwnej do strony zamawiającej jest tylko i wyłączne wykonawca, a nie członek jego organu. Na potwierdzenie skarżąca przedłożyła oświadczenie M. W o braku powiązań osobowych, kapitałowych i innych powiązań w rozumieniu Wytycznych. Ponadto, w ocenie skarżącej, pominięte zostały takie okoliczności jak okres współpracy M. W oraz jej zakres merytoryczny i obowiązki wynikające z zawartych umów. Sam fakt zgłoszenia M. W do ubezpieczenia przez skarżącą nie dowodzi nieuprawnionych powiązań, mających wpływ na kwalifikowalność wydatków. Dowodzi jedynie nawiązania współpracy, nie świadczy nawet o stałym charakterze tej współpracy. M. W nie była i nie jest zatrudniona przez skarżącą oraz przez żaden inny powiązany podmiot. Współpraca ustała przed dniem ogłoszenia konkursu. Zatem M. W nie mogła mieć informacji o projekcie. Została jedynie przez pomyłkę wpisana we wniosku o dofinansowanie projektu jako osoba uprawniona do kontaktów roboczych, bez jej wiedzy, a tym bardziej bez jej zgody. Nie miała styczności z projektem, w tym w zakresie opracowywania dokumentacji aplikacyjnej oraz realizacji projektu. Za bezzasadną skarżąca uznała odmowę wiarygodności przedłożonemu przez nią materiałowi dowodowemu na podstawie tej okoliczności, iż siedem wersji wniosku o dofinansowanie projektu wskazywało M. W jako osobę do kontaktów roboczych. Podkreśliła, że było to wyłącznie efektem powielenia błędu poczynionego w pierwszej złożonej wersji wniosku.
W zakresie naruszenia przepisów postępowania, w skardze podniesiono, że IZ w sposób sprzeczny z zasadami logiki uznała, że istniały powiązania osobowe pomimo nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego, które w sposób wiarygodny mogłoby podważyć twierdzenia skarżącej. Nie odniosła się do okoliczności dotychczasowej współpracy M. W ze skarżącą i przedłożonej na tę okoliczność umowy zlecenia. Wydanie decyzji bez odniesienia się do zarzutów strony, powoduje, że decyzja ta wymyka się kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego. Nie ma możliwości miarodajnej oceny postępowania organu administracji wobec faktu, iż nie ustosunkował się on do wszystkich twierdzeń skarżącej zawartych w odwołaniu, a w szczególności nie ustosunkował się do wyjaśnień o błędnym wskazaniu M. W jako osoby uprawnionej do kontaktów roboczych we wniosku o dofinansowanie oraz o zakresie dotychczasowej współpracy z M. W. Skarżąca stwierdziła ponadto, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji, ze względu na jego ogólnikowość, sprawia, że decyzja wymyka się spod kontroli sądowoadministracyjnej.
W odpowiedzi na skargę IZ wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art.60 pkt.6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. finansach publicznych (t.j. DzU z 2017 r., poz.2077 ze zm.) do środków publicznych zaliczane są należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności. Na podstawie art.207 ust.9 pkt1 ustawy UFP instytucja zarządzająca wydaje decyzje o zwrocie ww. należności. Do spraw dotyczących należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów, o których mowa w art.60 ustawy UFP, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, co wynika z odesłania zawartego w art.67 ust.1 ustawy UFP.
Z art.24 ust.1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (t.j. Dz.U 2018 poz.1431, dalej: "ustawa wdrożeniowa") wynika, że stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej albo nieprawidłowości systemowej, zwanych dalej "nieprawidłowościami", powoduje powstanie obowiązku podjęcia przez właściwą instytucję odpowiednich działań, o których mowa w ust.9 lub ust.11. Wartość korekty finansowej wynikającej ze stwierdzonej nieprawidłowości indywidualnej jest równa kwocie wydatków poniesionych nieprawidłowo w części odpowiadającej kwocie współfinansowania UE (ust.5 art.24 ww. ustawy). W przypadku stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości indywidualnej w uprzednio zatwierdzonym wniosku o płatność - właściwa instytucja nakłada korektę finansową oraz wszczyna procedurę odzyskiwania od beneficjenta kwoty współfinansowania UE w wysokości odpowiadającej wartości korekty finansowej, zgodnie z art.207 ustawy UPF (ust.9 art.24 ww. ustawy).
Przepis art. 184 ust. 1 ustawy UFP stanowi, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych m.in. ze środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. Te "inne procedury", to także procedury wskazane w ww. umowie o dofinansowanie projektu. Treść umowy stanowi regulację określającą, jak otrzymane środki mają być wydatkowane, aby uznać je za tzw. koszty kwalifikowalne realizacji projektu. Zapisy te, stanowiąc o sposobie wydatkowania środków, są rodzajem procedury wiążącej strony umowy dotyczącej wykorzystania środków.
Zgodnie zaś z art. 207 ust. 1 pkt 1 – 3 ustawy UFP, w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 tej ustawy, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
W ocenie Sadu dokonana przez organ ocena naruszenia przez beneficjenta art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ustawy UFP w zw. z pkt 7 lit. a sekcji 6.5. Wytycznych w zw. z § 5 ust. 7 umowy o dofinansowanie projektu jest prawidłowa, a co za tym idzie brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Organ wykazał bowiem, że w wyniku wyboru wykonawcy usług doradztwa zawodowego oraz pośrednictwa zawodowego doszło do naruszenia zasady konkurencyjności, do stosowania której skarżąca była zobowiązana na podstawie zawartej umowy o dofinansowanie projektu.
W myśl § 25 ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu beneficjent zobowiązał się do stosowania zasady konkurencyjności. Takie zobowiązanie do respektowania zasady konkurencyjności zawarte jest również we wniosku o dofinansowanie.
Należy zwrócić również uwagę, że zgodnie z § 5 ust. 7 umowy o dofinansowanie projektu beneficjent zobowiązał się do stosowania Wytycznych, które mają charakter wiążący.
Według pkt 3 sekcji 6.5.2. Wytycznych przez powiązania osobowe rozumie się wzajemne powiązania między beneficjentem lub osobami upoważnionymi do zaciągania zobowiązań w imieniu beneficjenta lub osobami wykonującymi w imieniu beneficjenta czynności związane przeprowadzeniem procedury wyboru wykonawcy a wykonawcą, polegające w szczególności na:
a) uczestniczeniu w spółce jako wspólnik spółki cywilnej lub spółki osobowej,
b) posiadaniu co najmniej 10% udziałów lub akcji, ile niższy próg nie wynika z przepisów prawa lub nie został określony przez IZ w wytycznych programowych,
c) pełnieniu funkcji członka organu nadzorczego lub zarządzającego, prokurenta, pełnomocnika,
d) pozostawaniu w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa drugiego stopnia lub powinowactwa drugiego stopnia w linii bocznej lub w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.
Wskazane w tej regulacji przypadki powiązań, z uwagi na użycie zwrotu "w szczególności", nie stanowią katalogu zamkniętego, co pozwala zaliczyć do nich również przypadek, który wystąpił w rozpoznawanej sprawie. Nie można bowiem podzielić poglądu skarżącej w kwestii tego, że wykazane przez organ zależności między beneficjentem a wykonawcą pozostają bez wpływu na wynik postępowania zakończonego zawarciem zakwestionowanych przez IZ umów doradztwa i pośrednictwa zawodowego, a tym samym są obojętne dla pomocy finansowej, o którą ubiegała się wnioskodawczyni. Brak jest też podstaw do wysnuwania ogólnych twierdzeń, że stanowisko IZ jest w tym zakresie nieracjonalne i w szerszej perspektywie prowadziłoby do pozbawiania strony możliwości jakiejkolwiek współpracy gospodarczej z uwagi na wcześniejsze kontakty biznesowe.
Zdaniem Sądu, ocenę powyższą potwierdzają również inne unormowania wiążących beneficjenta Wytycznych, w których stwierdza się, że ocena kwalifikowalności wydatku polega na analizie zgodności jego poniesienia z obowiązującymi przepisami prawa unijnego i prawa krajowego, umową o dofinansowanie i Wytycznymi oraz innymi dokumentami, do których stosowania beneficjent zobowiązał się w umowie o dofinansowanie. Ocena kwalifikowalności poniesionego wydatku dokonywana jest przede wszystkim w trakcie realizacji projektu poprzez weryfikację wniosków o płatność oraz w trakcie kontroli projektu, w szczególności kontroli w miejscu realizacji projektu lub siedzibie beneficjenta. Przyjęcie danego projektu do realizacji i podpisanie z beneficjentem umowy o dofinansowanie nie oznacza, że wszystkie wydatki, które beneficjent przedstawi we wniosku o płatność i w trakcie realizacji projektu, zostaną zrefundowane. Ocena kwalifikowalności wydatków jest prowadzona także po zakończeniu realizacji projektu w zakresie obowiązków nałożonych na beneficjenta umową o dofinansowanie oraz wynikających z przepisów prawa. Właściwa instytucja jest uprawniona do badania kwalifikowalności wydatków na każdym etapie postępowania o przyznanie dofinansowania.
Stwierdzenie przez instytucję będąca stroną umowy o dofinansowanie, udzielenia zamówienia podmiotowi powiązanemu w inny sposób, niż wskazane w lit. a-d sekcji 6.5.2. pkt 3 Wytycznych, zobowiązuje instytucję do wykazania, przed wezwaniem do zwrotu środków, istnienia naruszenia zasady konkurencyjności poprzez stwierdzone powiązanie.
Zebrane przez organ dowody wskazują, że w ramach projektu obejmującego świadczenie usług doradztwa zawodowego oraz pośrednictwa zawodowego, skarżąca zawarła umowę z M Sp. z o.o. Sp.k., której członkiem zarządu jest M W uprawniona do samodzielnej reprezentacji podmiotu. Osoba ta została jednocześnie wskazana w pkt 2.12 wniosku beneficjenta o dofinansowanie projektu jako osoba do kontaktów roboczych. Zaś z informacji udzielonej przez ZUS wynika, że skarżąca była w pewnym okresie był płatnikiem składek M. W. Z kolei z informacji zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że M W, uprawniona do samodzielnej reprezentacji podmiotu oferującego świadczenie usług doradztwa zawodowego i pośrednictwa zawodowego na rzecz beneficjenta, pozostawała z nim lub innymi podmiotami, w których członkami zarządu byli K G i S K (członkowie zarządu skarżącej), w stałej współpracy co najmniej od początku 2012 r. do sierpnia 2017 r.
Powyższe ustalenia stanowiły jednoznaczną podstawę do przyjęcia, że między beneficjentem a M W istniały powiązania osobowe.
Istotne jest, że M. W została wskazana we wniosku o dofinansowanie, i to we wszystkich siedmiu jego wersjach, jako osoba do kontaktów roboczych.
W tych okolicznościach nie sposób uznać za słuszne argumenty skarżącej, że wskazanie tej osoby nie mogło mieć charakter czysto techniczny czy administracyjny. Nie sposób też podzielić stanowiska, że M W została zgłoszona do wniosku bez jej wiedzy we wszystkich kolejnych wersjach wniosku o dofinansowanie składanych w okresie od "[...]" 2016 r. do "[...]" 2017 r. Oznaczałoby to, że wnioskodawca w sposób oczywisty naruszył prawo i złożył wniosek nieodpowiadający prawdzie.
Wnioskodawca, składając wniosek o dofinansowanie, zobowiązał się do respektowania Instrukcji wypełniania wniosku w ramach RPO WiM. Zgodnie z definicją legalną zawartą w tym dokumencie osoba do kontaktów roboczych: "musi to być osoba mająca możliwie pełną wiedzę na temat składanego wniosku o dofinansowanie".
W ocenie Sądu, trudno przyjąć, aby podmiot składający wniosek o dofinansowanie jako osobę do kontaktów roboczych wskazał osobę niemającą pojęcia o założeniach projektu, tym bardziej, że beneficjent w swoich wyjaśnieniach podkreślał szczególną i wzmożoną dbałość o wysoki poziom merytorycznego przygotowania zatrudnionych u siebie osób.
Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie w sposób oczywisty doszło do naruszenia zasady konkurencyjności. Posiadanie pełnej wiedzy w zakresie kluczowych założeń projektu, w tym precyzyjnych danych dotyczących kosztów zaplanowanych na realizację poszczególnych zadań w ramach projektu, ma bowiem istotne znaczenie w procesie kalkulowania ceny oferty. Osoba mająca dostęp do danych na temat środków finansowych przeznaczonych na realizację poszczególnych zamówień ma pełną informację co do możliwości finansowych beneficjenta. W niniejszej sprawie brak jest też pewności, że cena uzyskana w ramach postępowania odpowiadała cenie rynkowej usługi.
Podzielić więc należy stanowisko IZ, że zawarcie umowy z M W, która miała dostęp do wiedzy o założeniach projektu, w tym o jego budżecie, nastąpiło z pominięciem zasady konkurencyjności, co skutkowało naruszeniem procedur i koniecznością odzyskania środków wykorzystywanych z naruszeniem tych procedur. Nie budzi wątpliwości Sądu, że formą naruszenia zasady konkurencyjności jest występowanie powiązań osobowych pomiędzy zamawiającym a oferentem, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Niewątpliwie istniejące w niniejszej sprawie powiązanie osobowe stanowiło naruszenie zasady konkurencyjności, w sytuacji gdy ta sama osoba reprezentowała skarżącą w toczącym się postępowaniu i jednocześnie pełniła funkcję członka zarządu Spółki, która realizowała częściowo projekt skarżącej. Bezspornie stanowi to o uprzywilejowanej pozycji M Sp. z o.o. Sp.k. wobec innych potencjalnych oferentów usług.
Zdaniem Sądu, obowiązkiem skarżącej było takie przeprowadzenie procedury wyboru wykonawcy, aby bezwzględnie zapewnić zachowanie zasady przejrzystości, uczciwej konkurencji i równego traktowania potencjalnych wykonawców. Tymczasem skarżąca naruszyła powyższą zasadę, faworyzując jeden z podmiotów, której przedstawicielem była ta sama osoba, która brała udział w procedurze konkursowej zainicjowanej przez skarżącą. W wyniku naruszenia zasady konkurencyjności, wskazane wydatki kwalifikowalne nie były zgodne z zasadami finansowania projektów w ramach konkursu. Organ więc prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 207 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 184 ustawy UFP w zw. z pkt 7 lit. a sekcji 6.5. Wytycznych w zw. z § 5 ust. 7 umowy o dofinansowanie projektu.
W ocenie Sądu, całokształt okoliczności sprawy pozwala na przyjęcie, że wskazane wydatki zostały zakwestionowane przez IZ bez naruszenia przepisów prawa. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie jest – jak sugeruje skarżąca – dowolna, bowiem skrupulatnie odnosi się do przedłożonej dokumentacji projektowej i dokumentów dotyczących jej wykonania. Ponadto jest ona wyczerpująca i przekonywująca. Ocena organu odwoławczego jest spójna, wyczerpująca i logiczna, a przy tym uzasadniona zgodnie z ustalonymi w ramach konkursu kryteriami oceny oraz obiektywnymi regułami wiedzy.
Uznając tym samym za niezasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj.: art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 11 w zw. z art. 107 § 3 Kpa. Sąd stwierdził, że wbrew argumentacji skargi organ drugiej instancji rozważył wszystkie dowody, dokonał ich oceny, a następnie wynik tej oceny przedstawił w prawidłowo sporządzonym, spełniającym wymogi art. 107 § 3 K.p.a., uzasadnieniu decyzji administracyjnej. To, że wnioski wyprowadzone przez skarżącą są inne, nie oznacza naruszenia wskazanych przepisów procedury.
Reasumując, nie można również podzielić zarzutu skargi, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego praz przepisy postępowania. Organy dokonały prawidłowej wykładni i prawidłowo zastosowały przepisy prawa, skoro z poczynionych ustaleń faktycznych, które Sąd przyjmuje jako własne wynika, że objęte obowiązkiem zwrotu środki zostały wykorzystane z naruszeniem procedur.
W związku z powyższym Sąd oddalił skargę na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło