I SA/Ol 657/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie Sędzia WSA Ryszard Maliszewski (spr) Asesor WSA Renata Kantecka Protokolant Anna Fic po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 31 stycznia 2008r. sprawy ze skargi E. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Rep. "[...]", w przedmiocie: podatku od nieruchomości za 2007r. Oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Wójta Gminy z dnia "[...]" r. w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2007 i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ podatkowy. Z akt administracyjnych wynika, że E. O. wraz z M. S. i T. K. byli współwłaścicielami nieruchomości – drogi o powierzchni 900 m2 położonej w "[...]". , gmina "[...]", działka nr "[...]", w udziale wynoszącym po 1/3. Decyzją z dnia "[...]"r., nr "[...]" w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2007r. Wójt Gminy wymierzył E. i J. O. podatek w kwocie 438,00 zł. W dniu 3 lipca 2007r. jeden ze współwłaścicieli – M. S. sprzedał ½ udziału ze swojej 1/3 części K. M., bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Wójt Gminy decyzją z dnia "[...]"r. wymierzył podatek od przedmiotowej nieruchomości za okres 5 miesięcy w wysokości 0,00 zł i wyznaczył M. S. do zapłacenia podatku. Decyzja została wydana na podstawie art. 2-4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych, Uchwały Nr "[...]" Rady Gminy "[...]" z dnia "[...]" r. w sprawie określenia wysokości stawek od podatku od nieruchomości. Od powyższej decyzji E. O. wniosła odwołanie podnosząc, że nie zgadza się, aby M. S. został wyznaczony do zapłacenia podatku i chciałaby, aby nadal obowiązywała decyzja podatkowa z dnia "[...]" r., w której został jasno określony podatnik. Skarżąca wyjaśniła, że nie odsprzedała swojego udziału w drodze i w związku z tym chce płacić podatek na dotychczasowych zasadach. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" r. uchyliło decyzję Wójta Gminy z dnia "[...]" r. w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2007 i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ podatkowy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzja organu I instancji została wydana na skutek zawiadomienia o zmianie w ewidencji gruntów z dnia 6 lipca 2007r., która nastąpiła na podstawie aktu notarialnego z dnia "[...]" roku, Repertorium A Nr "[...]" w związku ze sprzedażą przez M. i M. S. udziału wynoszącego 1/2 części w udziale wynoszącym 1/3 przedmiotowej nieruchomości K. i M. M. W tej sytuacji od dnia 3 lipca 2007r. przedmiotowa droga stanowi współwłasność: K. i M. M. oraz M. i M. S. – w udziale wynoszącym po 1/6, E. i T. K. oraz E. i J. O. – w udziale wynoszącym po 1/3. Ponadto organ podniósł, że podstawa prawna decyzji oraz brak postępowania w sprawie nie wskazują na to, aby decyzja organu I instancji była decyzją zmieniającą decyzję Wójta Gminy z dnia "[...]" r. Jednakże treść decyzji odnosi się do pięciu miesięcy roku podatkowego 2007, co może sugerować, że została zmieniona decyzja wcześniejsza, której jednak brak jest w aktach sprawy. W dołączonej do akt sprawy decyzji podatkowej z dnia "[...]"r., nr "[...]" w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2007r. brak jest drogi jako przedmiotu opodatkowania. Z akt sprawy nie wynika, czy w odniesieniu do drogi wydana była odrębna decyzja, czy chodzi o przedmiotową decyzję. Kolegium wyjaśniło również, że organ I instancji wskazał stawkę podatkową jako zerową zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 7 uchwały Nr "[...]" Rady Gminy "[...]" z dnia "[...]" r. w sprawie dokonania zwolnień od podatku od nieruchomości począwszy od 2007r. (Dz.Urz. Województwa Warmińsko-Mazurskiego z 2006r., nr 200, poz. 2873 ze zm.). W konsekwencji dało to zerowy podatek. Organ odwoławczy stwierdził, że wskazanie w sentencji decyzji jako płatnika podatku "zerowego" M. S. było pozbawione podstawy prawnej. Mogło to spowodować u skarżącej powstanie przekonania, że zostało zagrożone jej prawo własności. Tymczasem podatnikami podatku od nieruchomości w odniesieniu do przedmiotowej drogi są wszyscy jej współwłaściciele. Z kolei zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych, jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. W ocenie organu odwoławczego przedmiotowa droga stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a zatem decyzja w sprawie opodatkowania drogi powinna być adresowana do wszystkich współwłaścicieli i wszystkim doręczona. Ponadto Kolegium podniosło, że organ I instancji wymierzył podatek "zerowy" powołując się na uchwałę Rady Gminy "[...]" Nr "[...]", pomijając podstawę prawną zwolnienia drogi z podatku od nieruchomości wynikającą z uchwały Nr "[...]" z dnia "[...]" r. w sprawie dokonania zwolnień od podatku od nieruchomości począwszy od 2007r. Organ odwoławczy wskazał także na brak uzasadnienia decyzji organu I instancji, brak ustosunkowania się do zarzutów przedstawionych w odwołaniu, niewyznaczenie stronie przed wydaniem decyzji siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Na powyższą decyzję E. O. wniosła skargę podnosząc, że K. M. kupił część udziału od jednego ze współwłaścicieli drogi, bez uzyskania wymaganej zgody pozostałych współwłaścicieli. Tymczasem każdy z wcześniejszych współwłaścicieli kupił po 3 ary drogi i w związku z tym chce płacić podatek. Skarżąca podniosła, że wskazanie jako podatnika wyłącznie M. S., z pominięciem pozostałych współwłaścicieli (tj. skarżącej i T. K.) oznacza, że pozostali zostali wykluczeni z podatku, a tym samym z prawa własności do drogi. Zdaniem skarżącej, akt notarialny na podstawie którego nastąpiła sprzedaż udziału w nieruchomości powinien zostać unieważniony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 22 stycznia 2008r. skarżąca ponownie podniosła, że chce, aby nadal obowiązywała decyzja podatkowa z dnia "[...]" r. i, aby każdy ze współwłaścicieli płacił podatek za swój udział w drodze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny właściwy jest do kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Decyzja taka jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 cyt. ustawy. Oceniając zaskarżoną decyzję w tym zakresie należy stwierdzić, że skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006r., nr 121, poz. 844 ze zm.) osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych są podatnikami podatku od nieruchomości. Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach (art. 3 ust. 4 cyt. ustawy). Ponieważ obowiązek podatkowy obciąża solidarnie wszystkich współwłaścicieli, to wszyscy współwłaściciele są zobowiązani do płacenia podatku od nieruchomości wspólnej. Jednakże zapłacenie całego podatku przez jednego lub kilku z nich powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego w stosunku do wszystkich. W przedmiotowe sprawie współwłaścicielami drogi położonej w "[...]", działka Nr "[...]" początkowo byli: E. O., M. S. i T. K. Osoby te, będąc współwłaścicielami drogi, były zobowiązane do płacenia podatku od wspólnej nieruchomości. Jednakże w wyniku sprzedaży przez jednego ze współwłaścicieli 1/2 swojego udziału w nieruchomości, współwłaścicielem drogi od lipca 2007r. stał się także K. M. Po otrzymaniu zawiadomienia o zmianie w ewidencji gruntów na skutek sprzedaży części udziału przedmiotowej drogi, organ I instancji wymierzył podatek od nieruchomości za rok 2007 w wysokości 0,00 zł za okres 5 miesięcy, wyznaczając jednocześnie do zapłaty podatku jednego ze współwłaścicieli. Ponieważ od powyższej decyzji odwołanie wniosła E. O., organ odwoławczy po rozpatrzeniu sprawy wydał decyzję kasacyjną na podstawie art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005r., nr 8, poz. 60 ze zm.), polegającą na uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zatem sprawa nie została rozpatrzona merytorycznie. Należy wyjaśnić, że w trakcie postępowania odwoławczego organ rozpatruje ponownie sprawę, ale jest zobowiązany do rozpoznania sprawy co do istoty tylko wtedy, gdy na etapie postępowania przed organem I instancji doszło do niezbędnych ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy. W innej sytuacji organ odwoławczy, aby dokonać oceny prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości, albo w znacznej części. Jednak nie jest on do tego uprawniony, gdyż zgodnie z art. 229 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy może przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe. Poza tym, gdyby organ odwoławczy przeprowadził postępowanie wyjaśniające w całości albo w znacznej części, to w danej sprawie zostałoby przeprowadzone postępowanie wyjaśniające tylko w jednej instancji. Tymczasem zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, unormowaną w art. 127 Ordynacji podatkowej, strona ma prawo do dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa (por. wyroki NSA z dnia 25 września 2001r., III SA 913/00 oraz z dnia 19 marca 2002r., III SA 1861/00, niepubl.). Należy zatem podkreślić, że przedmiotem badania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w trakcie postępowania odwoławczego nie była kwestia sprzedaży części udziału drogi, gdyż jest to sprawa z zakresu prawa cywilnego, do rozpatrzenia której organ administracji nie jest właściwy. Stosownie do treści art. 198 kodeksu cywilnego "każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli". Natomiast współwłaściciel nie jest uprawniony do zbycia lub obciążenia fizycznie określonej części rzeczy wspólnej, nie ma bowiem do takiej części żadnych wyłącznych praw. Organ odwoławczy zasadnie wskazał, że podatnikami nadal są wszyscy współwłaściciele drogi i nie było podstaw do tego, aby kogokolwiek z nich wyłączyć do zapłaty podatku. Decyzja o wymierzeniu podatku od nieruchomości powinna była zostać adresowana do wszystkich współwłaścicieli drogi i wszystkim doręczona. Bowiem każdy ze współwłaścicieli jest zobowiązany do płacenia podatku od nieruchomości wspólnej. Nie ma również, jak tego chce skarżąca, podstaw do obciążenia podatkiem poszczególnego współwłaściciela odnośnie określonej części rzeczy wspólnej, nie ma on bowiem do takiej części żadnych wyłącznych praw. Ponieważ organ I Instancji nie skierował swej decyzji do wszystkich współwłaścicieli, to zasadnie organ odwoławczy uchylił tę decyzję. Merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy może być skuteczne , po przeprowadzeniu postępowania podatkowego z udziałem wszystkich współwłaścicieli. Mając na uwadze wyżej przedstawione okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.