I SA/Ol 658/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski,, sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2019r. sprawy ze skargi M. G. i R. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z "[...]". Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej Kolegium, SKO, organ), po rozpatrzeniu wniosku M.R.G. (dalej jako: skarżący, podatnicy), odmówiło stwierdzenia nieważności własnego postanowienia z "[...]" w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości, podatku leśnego i podatku rolnego za 2014r. Z przedłożonych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że postanowieniem z "[...]" SKO stwierdziło uchybienie przez podatników terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta z "[...]". w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości, podatku leśnego i podatku rolnego za 2014r. Postanowieniem z "[...]" Kolegium odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Wnioskiem z 23 kwietnia 2018r. podatnicy zwrócili się do Kolegium m.in. o stwierdzenie nieważności postanowienia z "[...]" Postanowieniem z "[...]" Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia, gdyż nie należy ono do kategorii postanowień, w stosunku do których mogą być prowadzone nadzwyczajne tryby weryfikacji aktów administracyjnych. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Kolegium rozstrzygnięciem z "[...]" Kolejnym pismem z 8 sierpnia 2018r. skarżący zwrócili się do Kolegium o stwierdzenie nieważności postanowienia z "[...]"., w którym zakwestionowali sposób opodatkowania nieruchomości oraz zarzucili, że postanowienie wydane zostało z naruszeniem właściwości miejscowej i rzeczowej, a ponadto z naruszeniem art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018r. poz. 800 ze zm., dalej O.p.). Odmawiając stwierdzenia nieważności postanowienia z "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 248 § 3 w związku z art. 219 Ordynacji podatkowej, w uzasadnieniu postanowienia z "[...]". wskazało, że kwestionowane przez podatników postanowienie opisuje stan faktyczny sprawy oraz zawiera omówienie przepisów prawa i wynikających z nich konsekwencji. Nie sposób dopatrzeć się w nim, że rażąco narusza ono prawo. Prawidłowo uznano w nim bowiem, że postanowienie wznawiające postępowanie podatkowe nie może być przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności stosownie do art. 219 O.p. Nie doszło też do naruszenia przepisów o właściwości, gdyż Kolegium było organem właściwym rzeczowo i miejscowo do jego wydania. Działało na podstawie i w granicach przepisów prawa, jak również nie dopuściło się rażącego naruszenia prawa. Postanowienie zostało skierowane do osób będących stronami postępowania, jak również nie dotyczyło ono sprawy uprzednio już rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym. Nie można uznać także, by postanowienie było niewykonalne, bądź w razie jego wykonania wywoływałoby czyn zagrożony karą, lub też zawierało wadę powodującą jego nieważność z mocy prawa. W postanowieniu zawarto pouczenie, że stronie postępowania przysługuje na nie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia. Postanowieniem z "[...]". Kolegium sprostowało z urzędu błędne pouczenie co do środków zaskarżenia w postanowieniu z "[...]" w ten sposób, że strona może złożyć w terminie 7 od doręczenia postanowienia zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na postanowienie z "[...]". podatnicy wyrazili swe niezadowolenie z zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego i zarzucili naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 9, art. 10 i art. 11 k.p.a. oraz naruszenie właściwości rzeczowej na skutek naruszenia przepisów art. 15 § 1 i art. 247 § 1 pkt 3 i 4 Ordynacji podatkowej. Wskazali na trudną sytuację zdrowotną i materialną, jak również zarzucili działania niezgodne z prawem organom podatkowym, WSA w Olsztynie oraz ustanowionym dotychczas w ich sprawach pełnomocnikom w ramach prawa pomocy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że w postanowieniu zawarto błędne pouczenie o sposobie i terminie zaskarżenia postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) w brzmieniu nadanym ustawą z 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017, poz. 935): "Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka". "Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie" (§ 2). "Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa" (§ 3). Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą skargę zarówno wykładnia językowa, jak i systemowa ww. przepisów prowadzi do wniosku, że w obecnym stanie prawnym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest środkiem zaskarżenia od złożenia którego uzależniona jest możliwość skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Wspomnianą ustawą z 7 kwietnia 2017r. wykreślono go z katalogu środków zaskarżenia zawartego w art. 52 § 2 p.p.s.a. W tej sytuacji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest środkiem prawnym przysługującym zarówno od decyzji, jak i postanowienia wydanych w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze, z którego strona może skorzystać. Fakultatywny charakter tego środka prawnego potwierdza regulacja art. 52 § 3 p.p.s.a. Literalne brzmienie przepisu art. 52 § 3 p.p.s.a. odnoszące się wyłącznie do decyzji, a nie do postanowienia, nie ma żadnego wpływu na wynikający z treści art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. wniosek, że w obecnym stanie prawnym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest już środkiem zaskarżenia, którego wyczerpanie jest koniecznym warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z obecnego brzmienia art. 52 § 3 p.p.s.a. nie wynika obowiązek zwrócenia się do organu, który wydał postanowienie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy jako warunek dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego. Powyższe stanowisko zostało przesądzone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z: 11 maja 2018r. sygn. akt I OSK 1269/18, 11 maja 2018r. sygn. akt I OSK 1154/18, 15 maja 1437/18, 24 maja 2018r. sygn. akt I OSK 1271/18, 23 listopada 2018r. sygn. akt I OSK 3975/18, 5 lutego 2019r. sygn. akt I OSK 4439/18 - orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl), a Sąd rozpoznający niniejszą skargę w pełni je podziela. Jak zwracano w nim uwagę, powyższa wykładnia koresponduje z celem omawianej nowelizacji, którym jest zapewnienie stronie szybszego dostępu do sądu administracyjnego w sytuacjach, w których do tej pory konieczne było występowanie - przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego - ze środkiem prawnym kierowanym do organu, który podjął zaskarżony akt. W uzasadnieniu do projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw z 7 kwietnia 2017r. wskazano na bardzo niewielką skuteczność wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy przez ten sam organ. Zwrócono uwagę, że skorzystanie z takiego wniosku powinno być postrzegane jako prawo podmiotowe jednostki. Nie ma zatem żadnych racjonalnych przesłanek, aby łagodzić wymóg wyczerpania trybu w odniesieniu do decyzji, a zaniechać go względem postanowień. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi wskazać należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (odpowiednio postanowienia) jest postępowaniem administracyjnym o charakterze nadzwyczajnym, które ogranicza się do ustalenia, czy decyzja administracyjna dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 O.p., który to znajduje zastosowanie w oparciu o art. 219 O.p. do postanowień. Stanowi ono odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 128 O.p. Celem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie istnienia, bądź braku istnienia przesłanek wskazujących na to, że kontrolowana w tym postępowaniu decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 247 § 1 O.p. W niniejszej sprawie we wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia z "[...]" podatnicy zarzucili, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem właściwości miejscowej i rzeczowej a ponadto z naruszeniem rażącym naruszeniem prawa na podstawie art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Zdaniem Sądu zasadna jest ocena wyrażona w zaskarżonym postanowieniu z "[...]"., że kontrolowane postanowienie Kolegium z "[...]". nie narusza prawa, a tym bardziej nie narusza prawa w sposób rażący. Treść tego rozstrzygnięcia pozostaje w zgodzie z przepisem prawa dającym podstawę do jego wydania, a wydanie tego postanowienia było uzasadnione zaistniałymi okolicznościami faktycznymi. Postanowienie SKO z "[...]" nie zawiera wad podnoszonych we wniosku o stwierdzenie jego nieważności. Prawidłowo uznano w nim, że postanowienie wznawiające postępowanie podatkowe nie może być przedmiotem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności stosownie do art. 219 O.p. Nie narusza prawa ocena wyrażona w zaskarżonym postanowieniu z "[...]"., że nie doszło też do naruszenia przepisów o właściwości, gdyż Kolegium było organem właściwym rzeczowo i miejscowo do jego wydania. Działało na podstawie i w granicach przepisów prawa, jak również nie dopuściło się rażącego naruszenia prawa. Postanowienie zostało skierowane do osób będących stronami postępowania, jak również nie dotyczyło ono sprawy uprzednio już rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym. Nie można uznać także, by postanowienie było niewykonalne, bądź w razie jego wykonania wywoływałoby czyn zagrożony karą, lub też zawierało wadę powodującą jego nieważność z mocy prawa. Kolegium zasadnie podało również, że postanowienie nie dotyczyło ono sprawy uprzednio już rozstrzygniętej innym postanowieniem ostatecznym. Wypowiedziało się zatem co do podniesionej dopiero w skardze przesłanki stwierdzenia nieważności z art. 247 § 1 pkt 4 O.p. Ta ocena organu także nie narusza prawa. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a., jak w sentencji.