I SA/Ol 663/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zofia Skrzynecka Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski Protokolant Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 21 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie uchylenia dotychczasowej decyzji i odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania po wznowieniu postępowania Oddala skargę. ISA/OI 663/09 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją, "[...]", z dnia "[...]" , Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa , utrzymał w mocy decyzję nr "[...]" z dnia "[...]" o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004r. Organ I instancji wskazał, że w związku z powzięciem informacji, iż Z.K. nie był w chwili wydawania decyzji posiadaczem gruntów rolnych, objętych wnioskiem o przyznanie płatności, postanowieniami z dnia "[...]" wznowił postępowanie administracyjne w sprawie tych decyzji. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR uzyskał informację, iż wszystkie grunty objęte zobowiązaniem ONW z.K. przekazał w dniu 18 czerwca 2004 r. swojemu synowi M.K. Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, które nie były znane organowi wydającemu decyzję, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR postanowieniem z dnia "[...]". wznowił postępowanie administracyjne dotyczące przyznania ww. producentowi płatności. Organ I instancji wskazał, że po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego uznał za fakt niebudzący wątpliwości, iż Z.K. od dnia 18 czerwca 2004 r. nie prowadził działalności rolniczej, na zadeklarowanych we wniosku działkach rolnych, w związku z przeniesieniem ich posiadania na syna M.K. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, że materiałem dowodowym, na którym oparł swoje rozstrzygnięcie w kwestii uchylenia decyzji dotychczasowej i odmowy przyznania płatności, jest umowa dożywocia z dnia 18 czerwca 2004 r.. Mając na uwadze fakt, iż Z.K. nie był na dzień wydania decyzji posiadaczem gruntów rolnych objętych wnioskiem, a także treść art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich, na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 kpa uchylił decyzję z dnia "[...]" i odmówił przyznania Z.K. płatności za 2004r. Z.K. wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając: naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych... ( Dz. U. z 2004r., Nr 6, poz. 40, ze zm. ) poprzez błędną wykładnię tego przepisu, naruszenie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, poprzez wydanie decyzji z pogwałceniem reguł postępowania zawartych w przepisach art. 7 - art. 9 kpa. W ocenie skarżącego organ I instancji nie dokonał dokładnej analizy jego pisemnych wyjaśnień z dnia 12 czerwca 2009 r., w których zgłosił wiele uwag do czynności podejmowanych przez organ, bezpodstawnie odrzucił zastrzeżenia dotyczące postępowania pracowników Biura Powiatowego ARiMR, którzy pracowali w 2004 r., a także niesłusznie nie dał wiary jego wersji zdarzeń, jakie miały miejsce w Biurze Powiatowym w 2004 r. Zdaniem odwołującego się twierdzenie organu I instancji, iż nie jest możliwe ustalenie czy pouczono go o brzemieniu § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r., nie ma oparcia w jakimkolwiek dowodzie. W dalszej części odwołania Z.K. zarzucił organowi administracji, że w toku postępowania wznowieniowego nie podjął wszelkich niezbędnych kroków w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poruszał się zaś w swoich rozważaniach w sferze przypuszczeń i domysłów. Skarżący podniósł również, że nie przesłuchano w charakterze świadków pracowników w L. na okoliczność tego, czy w 2004 r. przedłożył pracownikom biura powiatowego akt notarialny z 18 czerwca 2004 r., co skutkowało naruszeniem art. 7 i art. 8 Kpa. Z.K. zarzucił także organowi I instancji rażące naruszenie, wyrażonej w art. 9 Kpa, zasady informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Skarżący podał, że obowiązek informowania stron ciąży na organie administracji zwłaszcza wtedy, gdy strona po raz pierwszy zetknęła się z takimi problemami faktycznymi i prawnymi nie mając przygotowania na ich rozeznanie. Odwołujący się podkreślił, że okoliczności jego kontaktu z pracownikami Biura Powiatowego, którym okazał akt notarialny, nie zostały w ogóle zbadane, co godzi w zasadę dokładnego wyjaśnienia dokładnego stanu faktycznego. Zdaniem skarżącego, organ administracji nie miał prawa, przed wyjaśnieniem podnoszonych przez niego kwestii, wydać decyzji w trybie i na warunkach określonych w art. 151 § 1 pkt 2 Kpa, gdyż sprawa nie dojrzała jeszcze do stanowczego rozstrzygnięcia. Z.K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu całego materiału dowodowego ustalił i zważył, co następuje.: Z.K. we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004, złożonym w Biurze Powiatowym w dniu 08 czerwca 2004 roku, ubiegał się o przyznanie płatności z tytułu ONW do powierzchni 9,20 ha. Decyzją z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał Z.K. płatność ONW w wysokości 4513 zł. Z.K. stawił się w Biurze Powiatowym ARiMR w L. i złożył oświadczenie z dnia 23 stycznia 2008 r., z którego wynika, że grunty objęte zobowiązaniem ONW przekazał aktem notarialnym w dniu 18 czerwca 2004 r. swojemu synowi M.K. Organ odwoławczy wskazał, że wobec bezspornego ustalenia, iż Z.K. nie był na dzień wydania decyzji, tj. "[...]" posiadaczem działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności z tytułu ONW, organ I instancji miał obowiązek wzruszyć, w trybie art. 151 § 1 pkt 2 Kpa, decyzję dotychczasową oraz odmówić przyznania płatności z tytułu ONW za rok 2004. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez skarżącego organ odwoławczy zaznaczył, że nie zasługują one na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 ust.1 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych płatność na wiosek producent rolnego jest udzielana, w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez kierownika jednostki organizacyjnej Agencji. Organ II instancji odrzucił także zarzuty dotyczące naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego wyrażonych a art. 7, art. 8 i art. 9 Kpa oraz naruszenia art. 151 § 1 pkt 2 Kpa. Zgodnie z: art. 7 Kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Według art. 8 Kpa Organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Natomiast art. art. 9 Kpa stanowi, że Organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zwrócił uwagę, że w aktach sprawy nie ma żadnej informacji o tym, że Z.K. składając wniosek o przyznanie płatności powiadomił pracowników Biura Powiatowego ARiMR z/s w L. o zamiarze przekazania gospodarstwa rolnego swemu synowi. Wobec powyższego sprawa przyznania płatności została rozstrzygnięta w oparciu o deklarację we wniosku, zaś płatność została przekazana, zgodnie z wolą Z.K. wyrażoną we wniosku o wpis do ewidencji producentów, na rachunek bankowy jego syna M.K. Organ uznał, że przesłuchiwanie w charakterze świadków pracowników Biura Powiatowego na okoliczność przedłożenia przez skarżącego aktu notarialnego jest niecelowe. Organ administracji kierując się zasadą swobodnej oceny dowodów, podjął w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie, w oparciu o deklarację Z.K. oraz przedłożone przez niego dowody (umowa dożywocia z dnia 18 czerwca 2004 r.). W ocenie organu II instancji z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, że Z.K. nie prowadził na swój rachunek i w swoim imieniu działalności rolniczej w 2004 r. na zadeklarowanych przez siebie we wniosku o przyznanie płatności gruntach, a więc nie był ich posiadaczem. Decydują o powyższym oświadczenia samego skarżącego oraz umowa dożywocia z 18 czerwca 2004 r. Z.K. podpisując wniosek o przyznanie płatności na rok 2004 zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa: o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem, o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia niniejszego wniosku do dnia przyznania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkość powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego, a także oświadczył, iż znane mu są zasady przyznawania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem. Organ odwoławczy zaznaczył, że Z.K. planując przekazanie gospodarstwa synowi w roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności powinien we własnym interesie, przed jego złożeniem, bądź zapoznać się z przepisami i warunkami przejmowania płatności przez następców, bądź taż zasięgnąć wiedzy na ten temat w wybranym Ośrodku Doradztwa Rolniczego lub Biurze Powiatowym ARiMR. Takie działanie skarżącego uchroniłoby go przed negatywnymi konsekwencjami w postaci wzruszenia decyzji dotychczasowej i odmowy przyznania płatności na rok 2004. Z.K. w skardze wniesionej do Sądu od powyższej decyzji zarzucił : naruszenie art. 74 rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/204 przez brak zastosowania tego przepisu, art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych .. (Dz. U z 2004r., Nr 6, poz. 40 ze zm.) , naruszenie art. 7 - art. 9 kpa, poprzez rażące naruszenie zasad postępowania ujętych w wyżej wymienionych przepisach, naruszenie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, poprzez wydanie decyzji z pogwałceniem reguł postępowania zawartych w przepisach w art. 7 - art. 9 kpa. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreśli, że nie było podstaw do uchylenia decyzji i odmowie przyznania płatności, powielając argumentacje przytoczoną w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodność z prawem oznacza przy tym zarówno zgodność z prawem krajowym jak i prawem wspólnotowym, w szczególności w sytuacji, gdy akty prawa krajowego wprost oparte są, bądź wynikają z przepisów prawa wspólnotowego które, co do zasady mają bezpośrednie. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidziane w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ... (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004, str. 18, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, ze zm.) – zwane dalej "rozporządzeniem nr 796/2004", 2. W przypadku gdy przekazywane jest całe gospodarstwo przez jednego rolnika na rzecz drugiego po złożeniu wniosku pomocowego i przed spełnieniem wszystkich warunków przyznawania pomocy, przekazującemu nie przyznaje się żadnej pomocy w odniesieniu do przekazywanego gospodarstwa. 3. Pomoc, o którą ubiega się przekazujący, przyznawana jest przejmującemu w przypadku gdy: a) w czasie przekazywania ustalanym przez Państwa Członkowskie przejmujący poinformuje właściwe władze o przekazaniu i zwróci się o wypłacenie pomocy; b) przejmujący przedstawia wszystkie dowody przekazania wymagane przez właściwe władze. Zgodnie z treścią art. 3 ust.1 płatność na wniosek producenta rolnego przyznaje, w drodze decyzji administracyjnej, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy kierownik biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwanej dalej "Agencją". Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 ustawy w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności nastąpi przeniesienie posiadania całości lub części gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi rolnemu, jeżeli w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania całości lub części gospodarstwa rolnego złoży on wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. M.K. taki wniosek mógł złożyć w terminie do 2 lipca 2004r. Wynikający z powyższego przepisu 14 dniowy termin, jest terminem materialnoprawnym (nieprzywracalnym), a więc takim, do którego nie ma zastosowania wynikająca z kodeksu postępowania administracyjnego instytucja przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej. W konsekwencji Sąd nie uznaje zarzutu naruszenie art. 151 § 1 pkt 2 kpa, poprzez wydanie decyzji z pogwałceniem reguł postępowania zawartych w przepisach w art. 7 - art. 9 kpa. Nie można zgodzić się ze skarżącym, że organ nie udzielił mu niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Te wyjaśnienia i wskazówki są częścią składową wniosku o przyznanie płatności. Skarżący własnoręcznym podpisem potwierdził, że zobowiązuje się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencję o każdym fakcie , który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności. Skarżący tego obowiązku nie dopełnił. Oświadczenie na piśmie o przekazaniu gospodarstwa rolnego następcy i odpis aktu notarialnego złożył dopiero 23 stycznia 2008r., czyli po wydaniu decyzji o przyznaniu płatności. W związku z tym niezrozumiale są wywody skarżącego, że kontaktował się z pracownikami biura w tej kwestii. Zgodnie z pouczeniem skarżący zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencję o każdym fakcie, w tym przypadku o przekazania gospodarstwa rolnego następcy. W związku z tym nie można podzielić jego zarzutu, że nie został dokładnie wyjaśniony stan faktyczny. W świetle powyższych rozważań Sąd zatem nie podziela zarzutu: naruszenie art. 74 rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/204 przez brak zastosowania tego przepisu, art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych .. (Dz. U z 2004r., Nr 6, poz. 40 ze zm, ). Należy wskazać, że powołane w skardze zasady wyrażone w art. 7-9 kpa nie mogą powodować naruszenia przepisów prawa materialnego, gdyż przepisy prawa materialnego wyznaczają treść rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. W świetle poczynionych ustaleń faktycznych i rozważań prawnych zaistniały podstawy do uchylenia decyzji i odmowy przyznania płatności. Z.K. nie był na dzień wydania decyzji, tj. "[...]" posiadaczem działek rolnych objętych wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, gdyż na podstawie umowy dożywocia przekazał gospodarstwo rolne swemu następcy w dniu 18 czerwca 2004 r. Natomiast tekst tej umowy i oświadczenie na piśmie o przekazaniu gospodarstwa złożył dopiero 23 stycznia 2008r., a zatem po wydaniu decyzji o przyznaniu płatności. Na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.