I SA/Ol 668/17
PostanowienieWSA w Olsztynie2017-11-20
Skład orzekający: Anna Ambroziak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika może zostać uwzględniony pomimo nieprzedłożenia przez stronę dokumentów źródłowych potwierdzających jej oświadczenia, jeśli przedstawione okoliczności wskazują na trudną sytuację materialną?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika może zostać uwzględniony nawet w przypadku nieprzedłożenia dokumentów źródłowych, jeśli przedstawione przez stronę okoliczności dotyczące jej sytuacji materialnej i życiowej uzasadniają przyznanie pomocy. Ciężar wykazania trudnej sytuacji spoczywa na stronie, jednakże brak dokumentów nie może stanowić wyłącznej podstawy do nieuwzględnienia wniosku, gdy inne dowody wskazują na niemożność poniesienia kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego.Stan faktyczny
Skarżący R.G. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wniosek został złożony na urzędowym formularzu, w którym skarżący opisał trudną sytuację materialną rodziny, wynikającą z niskich dochodów z renty i emerytury, problemów zdrowotnych żony i własnych, a także zadłużenia. Skarżący nie przedstawił dokumentów źródłowych potwierdzających jego oświadczenia, mimo wezwania sądu. Sąd rozpoznał wniosek, biorąc pod uwagę przedstawione okoliczności.Rozstrzygnięcie
Przyznano prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi M.G., R.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2017 r. postanawia przyznać prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego WSA/post. 1 – sentencja postanowienia
W piśmie z dnia 25 października 2017 r. skarżący R.G. zawarł również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w osobie K.P.Ś. Na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 listopada 2017 r. skarżący złożył wniosek sporządzony na urzędowym formularzu PPF. We wniosku skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną M.G. Rodzina wnioskodawcy utrzymuje się z renty M.G. w wysokości "[...]", emerytury skarżącego w kwocie "[...]" oraz pomocy z MOPS w kwocie "[...]", tytułem spłaty zaległości za gaz, "[...]" "remont dachu" "[...]"i "[...]"z tytułu dodatku "na życie XI i X". Łączny dochód rodziny z tytułu rent i emerytury wynosi "[...]"miesięcznie. Dodatkowo w formie zasiłków z MOPS wnioskodawca wraz z żoną otrzymuje kwotę "[...]"miesięcznie (licząc, że dodatek "na życie" wyniósł "[...]"na miesiąc). Skarżący wraz z żoną jest właścicielem połowy domu z 1900 r. wymagającego remontu, o wartości "[...]", nieruchomości rolnej we współwłasności z innymi osobami. Innego majątku nie posiadają.
Argumentując trudną sytuację materialną wnioskodawca wskazał na problemy ze zdrowiem żony. Wnioskodawca zaś jest inwalidą "znacznego stopnia" z prawem do stałej opieki w wieku "[...]". Dodatkowo stwierdził, że od początku tego raku są dyskryminowani wbrew art. 32 Konstytucji RP poprzez nakładanie na nich "podatków ubocznych m.in. za strychy, działki zabudowane – są bez zabudowy, za drogę wewnętrzną (z zabudową), za las bez dochodowy (...)". Wskazał, iż wraz z żoną ponoszą następujące koszty utrzymania: leki "[...]" prąd "[...]", woda "[...]" zł, gaz za rok "[...]"+ przedpłata roczna za gaz "[...]", TV- "[...]", telefon "[...]", szambo "[...]", śmieci "[...]". Wyjaśnił przy tym, że lokalizacja nieruchomości obok "[...]" oraz dewastacja jeziora, wspólnego lasu i gruntów przez ścieki "[...]", śmieci i inne nieczystości pozbawiła właścicieli możliwości sprzedaży przedmiotowych nieruchomości.
Na formularzu wniosku skarżący nadto zamieścił adnotacje, w której wniósł o ustanowienie radcy prawnego w osobie K.P.Ś.
Pismem z dnia 9 listopada 2017 r. skarżący wezwany został również do złożenia dokumentów źródłowych w zakresie ponoszonych wydatków w postaci faktur, rachunków, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z za okres od 1 września 2017 r. do dnia doręczenia wezwania, wysokości uzyskiwanej pomocy m.in. z MOPS-u kopii dokumentów potwierdzających uzyskiwane dochody w przypadku gdy nie wpływają one na rachunek bankowy.
Na wezwanie w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U z 2017r., poz. 1369 ze zm.) dalej zwana w skrócie p.p.s.a, skarżący nie przedstawił dokumentów źródłowych potwierdzających składane oświadczenia.
Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z art. 245 § 1-3 p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej.
W warunkach niniejszej sprawy należy uznać, że złożone przez skarżącego oświadczenia są wystarczające do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, pomimo nieprzedstawienia przez niego dokumentów źródłowych, do których był wzywany. Fakt nieprzedstawienia stosownych dokumentów źródłowych w sytuacji przedstawionych przez wnioskodawców okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej i życiowej nie może stanowić wyłącznej podstawy do nieuwzględnienia żądania wnioskodawców.
Z przedstawionego przez wnioskodawcę oświadczenia wynika bowiem, że w związku z ciężką chorobą żony, problemami zdrowotnymi wnioskodawcy, koniecznością stałej opieki z uzyskiwanego dochodu "[...]"miesięcznie nie licząc środków uzyskiwanych z pomocy społecznej nie jest w stanie opłacić nie tylko kosztów sądowych ale również comiesięcznych kosztów utrzymania i leczenia, w związku z czym korzystają oni z pomocy społecznej w formie różnego rodzaju zasiłków. Nadto dwuosobowe gospodarstwo domowe wnioskodawcy posiada zadłużenie z tytułu opłat za gaz jak i z tytułu wykonanej naprawy dachu. Sytuacja strony nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Uznać zatem należało, że strona nie jest w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem przed sądem administracyjnym jak i związanych z wynagrodzeniem pełnomocnika z wyboru. Uzasadniony jest zatem wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postaci radcy prawnego.
Wyjaśnić przy tym należy, że zgodnie z art. 253 p.p.s.a. o wyznaczenie radcy prawnego sąd zwraca się do właściwej rady okręgowej izby radców prawnych. Ustanawiając na rzecz strony radcę prawnego sąd nie wskazuje zatem w wydanym postanowieniu konkretnego pełnomocnika. Sąd zwracając się do właściwego organu samorządu zawodowego o wyznaczenie pełnomocnika może jedynie poinformować ten organ, że strona wnosiła o ustanowienie konkretnego pełnomocnika. Zgodnie bowiem z art. 244 § 3 p.p.s.a. jeżeli strona we wniosku wskazała radcę prawnego właściwa rada okręgowa izby radców prawnych w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym radcą prawnym, wyznaczy radcę prawnego wskazanego przez stronę.
Wobec powyższego na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w związku z art. 246 §1 pkt 1 orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło