I SA/Ol 668/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Brzuzy Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2016-2019 oraz I, II i III raty podatku za rok 2020 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Z. W. 597 ( pięćset dziewięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z "[...]" r., "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze ( dalej SKO ) po rozpatrzeniu zażalenia Z. W. reprezentowanego przez pełnomocnika adwokata K. R. uchyliło w całości postanowienie znak: "[...]" wydane w dniu "[...]" r. przez Burmistrza Miasta, odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2016- 2019 oraz I, II i III raty podatku za 2020 r.. Z akt sprawy przekazanych do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wynika, że Z. W. prowadzi i prowadził w latach poprzednich działalność gospodarczą pod firmą A. - Z. W. na nieruchomości gruntowej położonej w B. przy ul. C. 1. Na działalność gospodarczą wykorzystana jest powierzchnia działki o powierzchni 10000 m2. Pozostałe grunty stanowią nieużytki oraz użytki rolne. Burmistrz Miasta decyzjami: ustalił A. i Z. W. wysokość zobowiązania m. in. w podatku od nieruchomości odpowiednio na 2016 r., 2017 r., 2018 r., 2019 r. i 2020 r. przyjmując do podstawy opodatkowania m. in. budowle o wartości 363 275,00 zł i 873 827,00 zł. Podstawą wymiaru podatku za powyższe lata była informacja podatkowa złożona w dniu 20 stycznia 2016 r. w związku z zawiadomieniem z dnia 8 sierpnia 2015 r. o zakończeniu budowy obiektu węzła betoniarskiego z urządzeniami technicznymi do produkcji betonu towarowego wraz z przyłączami oraz budową kontenera socjalno-biurowego oraz zjazdu z drogi gminnej, na podstawie uzyskanego pozwolenia na budowę decyzją nr "[...]" z dnia "[...]" 2014 r.. W dniu 20 lutego 2018 r. Z. W. złożył korektę informacji w sprawie podatku od nieruchomości na 2018 r. i wykazał w niej, poza gruntami, budynek związany z prowadzoną działalnością gospodarczą o powierzchni 40 m2 oraz budowle o wartości 363 275,00 zł. Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2018 r. organ wznowił z urzędu postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego na 2018 r., a następnie decyzją znak "[...]" z dnia "[...]" 2018 r. odmówił uchylenia dotychczasowej decyzji podatkowej na rok 2018, z uwagi na brak przesłanki wynikającej z art. 240 § 1 pkt. 5 ustawy Ordynacja podatkowa. Przedmiotowa decyzja została doręczona stronie w dniu 25 września 2018 r. i wobec niewniesienia od niej odwołania stała się ostateczna. Następnie pismem z dnia 29 września 2020 r. Z. W. złożył wniosek o zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2016 r. w kwocie 14636,20 zł, za 2017 r. w kwocie 14636,20 zł, za 2018 r. w kwocie 14636,20 zł, za 2019 r. w kwocie 14636,20 zł oraz za trzy kwartały 2020 r. 10977,15 zł. Do wniosku dołączył korekty informacji podatkowych za lata 2016-2020, w których do opodatkowania wykazał pomniejszoną o odpisy amortyzacyjne wartość budowli węzła betoniarskiego. W ocenie wnioskodawcy podatek od nieruchomości od wartości budowli węzła betoniarskiego winien być płacony nie od wartości początkowej węzła, a od wartości z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego, z uwzględnieniem dokonanych odpisów amortyzacyjnych. Postanowieniem z dnia "[...]" 2020 r. organ wznowił na wniosek strony postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2016 -2020, a następnie decyzją odmówił uchylenia dotychczasowych własnych decyzji podatkowych za lata 2016-2020 z uwagi na brak przesłanek wynikających z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy - Ordynacja podatkowa. W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją znak: "[.1.]" z dnia "[...]" 2021 r., uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem znak: "[...]" z dnia "[...]" r. Burmistrz Miasta odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2016-2019 oraz I, II i III raty podatku za 2020 r. Wskazał, że brak jest podstaw prawnych do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty w sytuacji, gdy kwota zobowiązania wynika z ostatecznych funkcjonujących w obrocie decyzji ustalających wysokość podatku od nieruchomości za lata objęte wnioskiem. Bez uprzedniego wzruszenia decyzji nie jest możliwe prowadzenie odrębnego postępowania, którego przedmiotem byłoby stwierdzenie nadpłaty, gdyż nieistnienie tej nadpłaty wynika wprost z decyzji wymiarowej. Zażalenie na to postanowienie złożył pełnomocnik podatnika - adwokat K. R. i wniósł o jego uchylenie oraz o wszczęcie postępowania w przedmiocie nadpłaty podatku od nieruchomości za wskazane okresy. SKO wskazało, że zaskarżone postanowienie z formalnego punktu widzenia jest poprawne.). Wskazało, że stwierdzenie nadpłaty na podstawie przepisów art. 75 § 1 i § 2 O.p. w opisanym stanie faktycznym i prawnym nie jest możliwe. Dopóki istnieje w obrocie decyzja ustalająca podatek, dopóty wynikające z niej zobowiązanie jest zobowiązaniem należnym w wysokości wynikającej z tej decyzji. Podatnik, kwestionujący kwotę podatku wynikającą z decyzji ustalającej nie może czynić tego w drodze wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Tym samym w niniejszej sprawie istniała przyczyna uniemożliwiająca wszczęcie postępowania podatkowego, co uzasadniało wydanie postanowienia w trybie art. 165a O.p. Kolegium za niedopuszczalne uznało zinterpretowanie przez organ wniosku podatników jako żądania wznowienia postępowania. Następnie wyjaśniło, że biorąc pod uwagę specyfikę postępowania nadpłatowego w przypadku osoby fizycznej niezbędne było wezwanie strony w trybie art. 169 § 1 O.p. do usunięcia braku podania poprzez sprecyzowanie treści żądania z równoczesną informacją o proceduralnych możliwościach weryfikacji ostatecznej decyzji podatkowej. Organ pierwszej instancji nie wykonał tego zalecenia. W skardze na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego zarzucił : 1 / naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: a/ art. 233 § 2 O.p. gdy zasadnym było zastosowanie art. 233 § 3 O.p. oraz wydanie decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę co do istoty, po uprzednim uzupełnieniu materiału dowodowego w trybie art. 229 O.p., b/ art. 75 § 1 i 2 O.p. w zw. z art. 21 § 1 pkt 2 O.p. poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że podatnikowi nie przysługuje prawo do żądania stwierdzenia nadpłaty wtedy, gdy podatek został ustalony decyzją konstytutywną; tym samym, tryb stwierdzenia nadpłaty na podstawie art. 75 § 1 i 2 O.p. nie dotyczy zobowiązań powstających w drodze decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, choć nie wynika to z żadnego przepisu obowiązującego prawa, a organ nie przytoczył, pomimo powołania się na orzecznictwo sądowe i literaturę, nawet jednego wyroku sądowoadministracyjnego potwierdzającego przyjęte przez niego założenie. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jej wydania lub podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji lub innego aktu może nastąpić tylko wtedy, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstawy do uznania, że przy ich wydawaniu organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", tj. w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga dotyczy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r., nr "[...]", w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2016-2019 oraz I, II i III raty podatku za rok 2020. SKO uchyliło w całości postanowienie będące przedmiotem rozpatrywanego zażalenia i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. SKO wskazało, że zaskarżone postanowienie z formalnego punktu widzenia jest poprawne, gdyż zostały wydane decyzje w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego o nieruchomości. Dopóki istnieje w obrocie decyzja ustalająca podatek, dopóty wynikające z niej zobowiązanie jest zobowiązaniem należnym w wysokości wynikającej z tej decyzji. Podatnik, kwestionujący kwotę podatku wynikającą z decyzji ustalającej nie może czynić tego w drodze wniosku o stwierdzenie nadpłaty na podstawie art. 75 § 1 i § 2 O.p.. SKO uznało, że w niniejszej sprawie istniała przyczyna uniemożliwiająca wszczęcie postępowania podatkowego. Uzasadniało to wydanie postanowienia w trybie art. 165a O.p. Decyzja z dnia "[...]" 2021r., znak: "[.1.]" nie ma związku z rozpoznawaną sprawą. Skarżącemu od tej decyzji przysługuje odwołanie do SKO. A następnie skarga do WSA w Olsztynie. W konsekwencji SKO bezpodstawnie zarzuciło Organowi I instancji, naruszenie art. 169 § 1 O.p.. Brak było podstaw do wzywania strony skarżącej do sprecyzowania treści żądania. Zarzut skargi jest uzasadniony jedynie w zakresie naruszenia art. 233 § 2 O.p.. Brak było podstaw do wydania postanowienia o uchyleniu postanowienia Organu I instancji. Przedmiotem skargi nie jest decyzja, a postanowienie. Jest to rozstrzygnięcie o charakterze procesowym. To strona skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wszczęła postępowanie. To strona skarżąca określiła treść żądania. I tym wnioskiem Organ był związany. Przedmiotem postępowania jest bowiem kwestia zwrotu nadpłaty podatku. Ma racje SKO, że dopóki istnieją w obrocie prawnym decyzje wymiarowe, dopóty brak podstaw do procedowania wniosku o stwierdzenie nadpłaty. A zatem w tym postępowaniu ani organ I instancji, ani SKO, czy też sąd rozpoznający tę sprawę nie jest uprawniony do podważania decyzji wymiarowych w przedmiocie podatku od nieruchomości. Będące przedmiotem zaskarżenia rozstrzygnięcie dotyczy zagadnienia o charakterze procesowym. A zatem bezprzedmiotowe są rozważania dotyczące wznowienia postępowania czy też postępowania w przedmiocie nieważności decyzji. Nie stanowią one bowiem przedmiotu sprawy. Nie mogą one być przedmiotem zaskarżenia. W sytuacji stwierdzenia przez organ podatkowy, że w sprawie zachodzą przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania i rozpatrzenie treści żądania, nie może on przystąpić do merytorycznego badania wniosku, a wręcz przeciwnie, obowiązany jest on zaniechać dalszych czynności i odmówić wszczęcia postępowania, zgodnie z art. 165a § 1 o.p.. Użyte w tym przepisie wyrażenie "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne jego przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny ( por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3183/21 ). Mając na względzie powyższe ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sąd stwierdził, że SKO naruszyło treść art. art. 233 § 2 w zw. z art. 239 O.p., gdyż nie zachodziły podstawy faktyczne i prawne do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Całkowicie pozbawione podstaw jest stanowisko pełnomocnika strony skarżącej, że doszło do naruszenia art. 75 § 1 i 2 O.p.. Stosownie do treści art. 77 § 1 O.p. nadpłata podlega zwrotowi w terminie: 30 dni od dnia wydania nowej decyzji - jeżeli nadpłata powstała w związku z uchyleniem albo stwierdzeniem nieważności decyzji. Podatnik podatku od nieruchomości będący osobą fizyczną nie ma możliwości domagania się stwierdzenia nadpłaty w trybie art. 75 o.p. Podatnik taki ma prawo do nadpłaty, ale w drodze zakwestionowania decyzji ustalającej w trybie zwykłym lub w trybach nadzwyczajnych. Jeżeli w ten sposób dojdzie do zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej, nadpłata stąd wynikająca będzie podlegała zwrotowi w terminie określonym w art. 77 § 1 pkt 1 o.p. ( por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt I SAB/Gl 33/19). Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. W związku z uwzględnieniem skargi, Sąd na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., zgodnie ze złożonym wnioskiem, zasądził na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 597 zł, w tym kwotę 100 zł tytułem uiszczonego w sprawie wpisu sądowego, kwotę 17 zł tytułem zwrotu kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kwotę 480 zł tytułem kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, którego wysokość ustalono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm. ).