I SA/Ol 672/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Zofia Skrzynecka po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2013 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.M.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. postanawia: I. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 100 zł (sto złotych); II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. J.M.B. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r., zawarł także wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 14 grudnia 2012 r. wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest współwłaścicielem domu o powierzchni 115 m2. Osiągał ze stosunku pracy wynagrodzenie w wysokości 1.801,63 zł miesięcznie, natomiast obecnie przebywa na zwolnieniu lekarskim i otrzymuje zasiłek chorobowy w kwocie 1.046,50 zł miesięcznie. Skarżący powołał się na fakt prowadzenia egzekucji administracyjnej z wynagrodzenia za pracę, z tytułu której dokonywane są potrącenia w wysokości 270 zł. Ponadto wskazał, że jest zobowiązany do spłat rat kredytów bankowych na łączną kwotę ponad 1.800 zł miesięcznie. Podkreślił przy tym, że z powodu choroby dokonał tylko częściowych spłat rat kredytów za listopad i grudzień 2012 r.. Dodatkowo wskazał, że w zaspokajaniu potrzeb życiowych pomaga mu rodzina. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a"., w dniu 7 stycznia 2013 r. strona skarżąca została wezwana do przedłożenia, w terminie 7 dni, dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w zakresie okoliczności dotyczących jej stanu majątkowego, które mogą mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący przedłożył: odpis druku zwolnienia lekarskiego, odpis recepty lekarskiej, zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia za pracę za okres od sierpnia 2012 r. do listopada 2012 r., trzy odpisy tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS, dwa odpisy przelewów pocztowych potwierdzających wysokość zasiłków chorobowych za listopad i grudzień 2012 r., odpisy wyciągów bankowych z Banku A za okres od 1 sierpnia do 31 grudnia 2012 r., zaświadczenie Banku B o wysokości obrotów na rachunku bankowym w okresie od 1 sierpnia do 31 grudnia 2012 r., oświadczenie o wysokości pomocy udzielanej przez rodzeństwo, zestawienie średnich miesięcznych wydatków za okres sierpień – grudzień 2012 r. oraz odpisy opłaconych rachunków za media. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2013 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia skarżący złożył sprzeciw, w którym wskazał, że dane, na podstawie których została dokonana ocena jego sytuacji materialnej, są nieaktualne. Podkreślił, że od stycznia 2013 r. jedynym jego dochodem jest zasiłek chorobowy w wysokości 1.188,84 zł miesięcznie, który przeznacza na zakup lekarstw (300 zł), ogrzewanie mieszkania (400 zł), pokrycie potrzeb bytowych i opłacenie mediów. Dodał, że z powodu przestoju w budownictwie nie otrzymuje już pomocy od brata, natomiast siostra udziela mu pomocy tylko częściowo, w zakresie podstawowych potrzeb bytowych. Podał, że z powodu braku środków zaprzestał spłacania rat kredytów bankowych od grudnia 2012 r. Wskazując z kolei na sytuację zdrowotną, podniósł, że z uwagi na zdiagnozowaną niedrożność i obrzęk zatok oraz astmę oskrzelową został skierowany na trzy zabiegi operacyjne dróg oddechowych, co spowoduje wyłączenie go z normalnego funkcjonowania na okres ponad 3 miesięcy. Do sprzeciwu wnioskodawca dołączył kserokopie: potwierdzenia otrzymywanego zasiłku chorobowego, wezwania do zapłaty oraz dokumentacji medycznej potwierdzającej jego stan zdrowia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 p.p.s.a. postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc. Zatem wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych podlega ponownemu rozpoznaniu. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Mając na uwadze sytuację majątkową wnioskodawcy oraz fakt, iż przed tut. Sądem zawisły łącznie dwie sprawy z jego skarg, w których łączna wysokość wpisów sądowych wynosi 768 zł, Sąd uznał, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Dlatego też, w celu realizacji zasady prawa do sądu, zasadnym było przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w niniejszej sprawie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 100 zł. W świetle danych ujętych we wniosku oraz w przedłożonych dokumentach nie ma natomiast podstaw do przyjęcia w sposób jednoznaczny, iż skarżący nie ma żadnej możliwości sfinansowania przynajmniej części kosztów sądowych. Tym bardziej, że partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony, w tym też celu powinna ona zgromadzić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Przeprowadzone postępowanie wskazuje, że sytuacja materialna skarżącego ulega zmianie, bowiem obecnie jego jedynym źródłem utrzymanie jest zasiłek chorobowy. Niemniej jednak w momencie wniesienia skargi do Sądu wnioskodawca miał możliwość zabezpieczenia środków na pokrycie wpisu od skargi. W październiku 2012 r. otrzymywał bowiem wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. 1.300 zł netto oraz ok. 800 – 900 zł pomocy od rodzeństwa, ponosząc przy tym wydatki w wysokości ok. 870 zł. Powyższe wskazuje w sposób nie mogący budzić wątpliwości, że wnioskodawca miał realną możliwość wygospodarowania środków pieniężnych na poczet kosztów postępowania. Tym samym Sąd doszedł do przekonania w okolicznościach przedmiotowej sprawy, że wniosek podatnika zasługiwał na uwzględnienie jedynie w części. Skoro skarżący, mając pełną wiedzę o konieczności uiszczenia wpisu od skargi, posiadał w chwili wniesienia skargi środki pozwalające na poczynienie oszczędności, to tym samym nie istniały podstawy do traktowania go w sposób wyjątkowy, usprawiedliwiający przerzucenie na Skarb Państwa obowiązku ponoszenia pełnych kosztów za stronę. Należy podkreślić, że dla oceny przedmiotowego wniosku nie bez znaczenia pozostaje także fakt, że skarżący do grudnia 2012 r. regulował swoje zobowiązania prywatnoprawne z tytułu kredytów bankowych i jak wynika z przedłożonej przez niego historii rachunku bankowego, w grudniu 2012 r. dokonał spłaty rat na łączną kwotę 610 zł. Konieczność spłaty zobowiązań cywilnoprawnych np. z tytułu zaciągniętych kredytów, nie może przesądzać o zwolnieniu strony postępowania z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Przepisy prawa nie przewidują bowiem pierwszeństwa spłaty zobowiązań prywatnoprawnych przed zobowiązaniami publicznoprawnymi takimi jak koszty postępowania sądowego. Zdaniem Sądu, ubiegający się o zwolnienie od kosztów sądowych winien w każdym wypadku poczynić najpierw oszczędności we własnych wydatkach. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. Powyższe oznacza, iż w ramach planowania wydatków skarżący, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić także konieczność posiadania odpowiednich środków pieniężnych na prowadzenie procesu sądowego (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 września 2004 r., sygn. akt II SA/Gd 296/04, LEX nr 203311). Mając na uwadze obecną sytuację materialną i zdrowotną strony, wysokość kosztów sądowych, do których uiszczenia strona została zobowiązana w niniejszej sprawie (100 zł) nie wydaje się być nadmiernie wygórowana. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał, iż zagwarantowanie tego prawa nastąpi poprzez częściowe zwolnienie skarżącego z obowiązku uiszczenia tych kosztów. W związku z powyższym, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt I i II sentencji postanowienia.