I SA/Ol 678/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: umorzenia zaległości podatkowych postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego Wnioskiem z dnia 3 listopada 2009 r. skarżący L. B. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną T. B. Uzyskują dochody z tytułu renty (emerytury) w łącznej wysokości 2.390,33 zł miesięcznie. Ponadto ze złożonego formularza wniosku wynika, iż skarżący nie posiada majątku. Wyjaśnił, że miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego (tj. wyżywienie, leki, opłaty za media, opał, zakup odzieży środków czystości itp. ) wynoszą łącznie 2.670 zł. Argumentując wniosek skarżący wskazał, iż znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej. Wskazał, iż choruje na przewlekłą niewydolność mięśnia sercowego, stałe nadciśnienie tętnicze, napadowe migotanie przedsionków. Zaś trudna sytuacja materialna spowodowana jest "okrutnym, nieludzkim, upokarzającym traktowaniem i lekceważeniem, zastosowaniem przez US sankcji represyjnej w postaci bezzasadnego zajęcia komorniczego renty, emerytury do końca życia w maksymalnej kwocie, powyższe spowodowało lawinowe zadłużenie w tym wobec ZUS". Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy może zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano i wystosowano do strony wezwanie z dnia 9.11.2009r. W wezwaniu tym zwrócono się w terminie siedmiu dni o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak: a. wyjaśnień w kwestii wysokości ponoszonych miesięcznych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego jak i stałych wydatków związanych ze spłatą rat kredytów. Z akt administracyjnych wynikało bowiem, że skarżący wraz z małżonką, z tytułu zaciągniętych kredytów na zakup domu, samochodu i garażu ponoszą wydatki w kwocie 2.887,11 zł miesięcznie, natomiast w złożonym oświadczeniu skarżący nie wykazał, iż ponosi jakiekolwiek wydatki związane ze spłatą rat kredytów, b. wyjaśnień, w kwestii wysokości miesięcznych potrąceń dokonywanych przez komornika sądowego z uzyskiwanych dochodów, c. wyjaśnień, w kwestii kto i na jakiej podstawie prawnej stał się właścicielem domu przy ul. B., garażu oraz samochodu marki BMW ( zakupionych przez L. B. i T. B., na które zaciągnęli kredyty), w związku ze złożonym oświadczeniem , iż nie posiadają żadnego majątku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący złożył obszerne wyjaśnienia, w których powołał się na trudną sytuację zdrowotną, materialną i życiową. Stwierdził m.in., że wadliwe orzekanie zarówno organów administracyjnych jak i wzywanie go do dodatkowych oświadczeń dotyczących sytuacji materialne i życiowej przez Sąd powoduje, że "życie jego jest kolejny raz zagrożone". Na potwierdzenie swojej dramatycznej sytuacji zdrowotnej i materialnej wskazał, że stałe miesięczne wydatki jego oraz współmałżonki wynoszą 2.497 zł. Wyjaśnił, że z uzyskiwanego dochodu w kwocie 1.768,97 zł Komornik sądowy potrąca kwotę 736,45 zł. Dom, w którym zamieszkuje zbudowany został w latach 70 ubiegłego stulecia. Na zakup ww. nieruchomości zaciągnął kredyt w BOŚ SA na łączną kwotę 69.000 euro. Na nieruchomości tej bank ustanowił hipotekę zwykłą do czasu całkowitej spłaty kredytu tj. 26.05.2007 r. Natomiast samochód marki BMW ( 14-letni) posiada instalację gazową, co czyni go tańszym w eksploatacji. Zakupiony został na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej w kredycie, udzielonym przez Invest-Bank na kwotę 20.000 zł. Oświadczył, że nie posiada żadnych lokat bankowych. Do oświadczenia załączył harmonogramy spłaty rat kredytu, z których wynika, że miesięczne raty kredytu zaciągniętego na zakup domu wynoszą łącznie ok. 477 euro ( za miesiąc czerwiec 2009 r.). Dwa dowody spłaty raty kredytu zaciągniętego na zakup samochodu w kwocie 500 zł każdy ( za 02.10.2009 r. i 04.11.2009 r.). Sześć faktur VAT za okres od lipca 2009 r. do listopada 2009 r. potwierdzających zakup leków na łączną kwotę 1053,11 zł. Nadto przedłożył: dwie faktury za okres od 08.05.2009 r. do 04.09.2009 r. za zużycie wody i ścieków na łączną kwotę 367, 98 zł, pierwszą stronę z wyciągu z rachunku bankowego za sierpień 2009 r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, zaświadczenie lekarskie z dnia 30.01.2009r. potwierdzające rozpoznanie chorób: przewlekłego niedokrwienia serca, nadciśnienie tętnicze, napadowe migotanie przedsionków, kserokopię legitymacji emeryta-rencisty, pismo z dnia 25.01.2006r. dotyczące wniosku L. B. o poznanie renty specjalnej, pismo MOPS z dnia 21.03.2006r. oraz z dnia 22.03.2006 r. zaświadczające, iż wnioskodawca nie posiada źródła dochodu. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270, dalej p.p.s.a. ) Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie całkowitym stosownie do art. 245 § § 2 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast zgodnie z § 3 p.p.s.a. ww. artykułu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Celem zaś instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku rozpatruje się w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Biorąc pod uwagę ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy, zauważyć należy, iż złożone przez wnioskodawcę oświadczenia zarówno złożone w formularzu wniosku PPF jak i w udzielonej odpowiedzi na wezwanie z dnia 9 listopada 2009 r. - nie mogły zostać uznane za rzetelne, a tym samy dające podstawę do ustalenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Skarżący nie wyjaśnił z jakich środków pokrywa wydatki w wysokości 2.497 zł ( przyjmując z oświadczenia z dnia 17.11.2009 r.) na bieżące utrzymanie gospodarstwa domowego oraz spłaca raty kredytów w łącznej kwocie ok. 1900 zł z tytułu kredytu zaciągniętego na zakup nieruchomości (przyjmując, iż średni kurs euro wg NBP na dzień 4.12.2009 r. wynosił 4 zł) i 500 zł z tytułu raty kredytu zaciągniętego na zakup samochodu osobowego. Z powyższego wynika, iż skarżący, miesięcznie wydatkuje ok. 4.897 zł (wydatki mieszkaniowo – osobiste + wydatki na spłatę rat kredytów). W tym stanie rzeczy nie sposób jest przyjąć za wiarygodne powyższych oświadczeń, skoro miesięczne wydatki (4.897 zł ) znacznie przekraczają uzyskiwane dochody wnioskodawcy i jego współmałżonki (2.390,33 zł). Jednocześnie skarżący nie wykazał, aby uzyskiwał jakąkolwiek pomoc (rzeczową, finansową) z innych źródeł (rodzina, znajomi, odpowiednie instytucje). Zatem nie możliwe jest rozpatrzenie wniosku skarżącego w aspekcie jego możliwości finansowych w oparciu o przedstawione oświadczenia. W tak ustalonym stanie faktycznym, pozostałe okoliczności podnoszone przez wnioskodawcę a dotyczące jego trudnej sytuacji zdrowotnej w przypadku nie wyjaśnienia z czego pokrywane są wydatki przekraczające wykazany dochód nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Rozpoznając wniosek skarżącego w kontekście przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy bada się całokształt sytuacji życiowej w jakiej znajduje się strona. Odnosząc się do uwag wnioskodawcy w zakresie przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od wpisu od skargi na mocy postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lipca 2009 r. stwierdzić należy, że tut. Sąd czy też referendarz sądowy nie jest związany rozstrzygnięciem w przedmiocie prawa pomocy zapadłym w innej spawie. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy osoby fizycznej orzekający rozstrzyga go wyłącznie w oparciu o przesłanki określone w art. 246 § 1 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.