I SA/Ol 678/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi L.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia : oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. L.B. 03 listopada 2009r. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z treści złożonego formularza wynika, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną T.B.. Ich dochód stanowią renty-emerytury w łącznej kwocie 2390,33 zł miesięcznie. Wnioskodawca (skarżący) majątku nie posiada. Z treści formularza wynika, że koszty miesięczne utrzymania rodziny wynoszą 2670 zł (formularz – k. 49-52). Podał nadto, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej. Choruje na przewlekłą niewydolność mięśnia sercowego, stałe nadciśnienie tętnicze i napadowe migotanie przedsionków. Trudna sytuacja materialna spowodowana została "okrutnym, nieludzkim, upokarzającym traktowaniem i lekceważeniem przez Urząd Skarbowy zasad postępowania oraz poprzez bezpodstawne zastosowanie przez ten Urząd sankcji w postaci bezzasadnego zajęcia komorniczego renty, emerytury". Takie działanie spowodowało lawinowe zadłużenie, w tym wobec ZUS. Wobec nasuwających się wątpliwości, co do możliwości majątkowych i finansowych wnioskodawcy, Sąd skorzystał z uprawnień wynikających z przepisu art. 255 ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i wezwał wnioskodawcę do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, a to: a. wyjaśnień w kwestii wysokości ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania i stałych wydatków związanych ze spłatą kredytów. Z akt administracyjnych wynikało bowiem, że wnioskodawca wraz z żoną spłacają po 2887,11 zł miesięcznie, raty kredytów zaciągniętych na zakup domu, samochodu i garażu. W formularzu spłaty kredytów nie zostały wykazane; b. wyjaśnień w kwestii wysokości potrąceń dokonywanych przez komornika i uzyskiwanych przychodów; c. wyjaśnienia co stało się z domem i samochodem marki BMW, skoro w formularzu nie wykazano żadnego posiadanego majątku. W wykonaniu wezwania wnioskodawca złożył wyjaśnienia, w których powołał się na trudną sytuację zdrowotną, materialną i życiową. Na potwierdzenie swojej dramatycznej sytuacji materialnej i życiowej wskazał, że stałe miesięczne wydatki jego i żony wynoszą2497 zł, a z uzyskiwanego przez niego dochodu 1768,97 zł komornik sądowy potrąca 736,45 zł Na zakup domu – pobudowanego w latach 70-tych XX wieku – zaciągnięty został kredyt w wysokości 69000 euro. Do czasu spłaty kredytu – 26.05.2007r. – na domu ustanowiono hipotekę. Samochód BMW zakupiony został na potrzeby prowadzonej działalności gospodarcze, a na jego nabycie zaciągnięty został kredyt 20.000 zł. Żadnych lokat bankowych wnioskodawca nie posiada. Nadto wnioskodawca przedłożył harmonogramy spłaty kredytu zaciągniętego na kupno domu, 2 dowody spłaty kredytu zaciągniętego na kupno samochodu, 6 faktur VAT za okres od lipca do listopada 2009r. potwierdzających zakup leków, 2 faktury za zużycie wody i za ścieki, pierwszą stronę z rachunku bankowego za sierpień 2009r., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz zaświadczenie lekarskie potwierdzające stwierdzone schorzenia, a nadto kserokopię legitymacji emeryta – rencisty, pismo z 25.01.2006r. o przyznanie renty specjalnej i pismo MOPS z 21.03.2006r. i z 22.03.2006r. zaświadczające, iż nie posiada źródła dochodu. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie postanowieniem z 04.12.2009r. odmówił L.B. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu postanowienia wywiódł, iż złożone przez wnioskodawcę oświadczenia zarówno złożone na formularzu jak i w udzielonej – na wezwanie Sądu – odpowiedzi nie mogły zostać uznane za rzetelne, a tym samym dające podstawę do ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Wnioskodawca nie wyjaśnił bowiem z jakich środków pokrywa wydatki 2497 zł na bieżące utrzymanie oraz spłaca raty kredytów (zakup domu i samochodu) po 1900 zł miesięcznie. Łącznie zatem wnioskodawca wydaje miesięcznie około 4897 zł. Skoro więc przychody wnioskodawcy i jego żony wynoszą 2390,33 zł, to wydatki znacznie przekraczają te przychody. W takiej sytuacji podnoszona przez wnioskodawcę trudna sytuacja życiowa nie może stanowić wyłącznej podstawy do przyznania prawa pomocy. Przepis art. 245 § 2 i § 3 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia przyznanie prawa pomocy od wykazania niemożliwości pokrycia kosztów w całości lub w części. L.B. od wydanego postanowienia przez referendarza sądowego złożył – w ustawowym terminie – sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu odwołując się do przepisu art. 239 pkt 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20.10.2009r., sygn. akt III SA/Wa 1359/09, wywiódł, że nie ma obowiązku ponoszenia kosztów, gdyż wymienionym orzeczeniem został od tego obowiązku zwolniony. Nadto wywiódł, że poza ROR w Banku A nie posiada rachunków bankowych. Podał nadto, że posiada kilka kart kredytowych, nabytych za pośrednictwem supermarketów, przy okazji różnych promocji dla emerytów, pozwalających mu, poprzez pogłębianie zadłużeń, dalej jakoś trwać. Podniósł wreszcie, że jego krytyczna sytuacja spowodowana jest działaniem organu podatkowego. Dla stwierdzenia swego stanu zdrowia wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego lekarza kardiologa. Według wnioskodawcy nieuwzględnienie faktu wydawania emerytom kart kredytowych bez sprawdzania ich zdolności płatniczych skutkowało błąd w ocenie jego sytuacji materialnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje : Zgodnie z przepisem art. 246 § 1 ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1. w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2. w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Orzekając o prawie pomocy, Sąd ma obowiązek rozważenia, czy z danych wynikających z oświadczeń wnioskodawcy i zaoferowanych przez wnioskodawcę dowodów da się wysnuć logiczny wniosek, iż ubiegający się o przyznanie prawa pomocy rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bądź pełnych kosztów postępowania – w tym drugim przypadku bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W sprawie niniejszej wnioskodawca (wraz z żoną) ponoszą miesięczne wydatki (według oświadczenia wnioskodawcy i przedstawionych dowodów) około dwukrotnie większe od deklarowanych przychodów. I samo już to zestawienie wydatków z deklarowanymi przychodami nie pozwala sądowi na przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy. Z zestawienia wydatków i deklarowanych przychodów wynika, że stan materialny deklarowany przez wnioskodawcę jest różny od rzeczywistego. Prawo pomocy może być natomiast przyznane, kiedy rzeczywiście okoliczności sprawy wskazują, iż ubiegający się o pomoc nie dysponuje środkami finansowymi na pokrycie kosztów postępowania. Nie jest dla Sądu przekonywującym argument, że wnioskodawca 50% wydatków pokrywa kredytami z kart kredytowych uzyskanych w ramach promocji prowadzonej przez supermarkety. Niezależnie od tego, Sąd zauważa, że zwolnienie od wpisu od skargi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dotyczy sprawy tamtego Sądu, a nie sprawy zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie. Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w postanowieniu.