I SA/Ol 685/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy wniosku o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]". Nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia : I. zmienić prawomocne postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 września 2010 r., odmawiające przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 (sto) złotych od wniosku o uzasadnienie i od wpisu od skargi kasacyjnej oraz ustanowić adwokata. D. K.(powoływana dalej jako "skarżąca", "wnioskodawczyni") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. w przedmiocie umorzenia należności podatkowych. Wnioskiem z dnia 26 lipca 2010 r., skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na trudną sytuację materialną wynikającą z pozostawania bez pracy przez dłuższy okres, a także braku pracy dla jej męża. Ze złożonego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że wnioskodawczyni jest właścicielką ½ domu bliźniak o powierzchni 140m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 1,17 ha. Łączny dochód wnioskodawczyni i jej męża wynosił 1.676 zł brutto miesięcznie. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), powoływana dalej jako "p.p.s.a.", skarżąca została wezwana, w terminie 7 dni do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, określających jej sytuację majątkową i życiową . W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawczyni wskazała, iż miesięczne koszty utrzymania dwuosobowej rodziny wynoszą 4.457,28 zł. Na bieżące wydatki składają się: ubezpieczenie domu 259 zł za 12 miesięcy (21,58 zł miesięcznie), opłata za energię 2995,44 zł za 6 miesięcy ( 499,24 zł miesięcznie), opłata za wodę 379,93 zł za 3 miesiące ( 126,64 zł miesięcznie), opłata za wywóz nieczystości 723,32 zł za 9 miesięcy (80,36 zł), opłata za telefon 137 zł, zakup opału na zimę około 300 zł, wyżywienie rodziny około 1.600 zł, wydatki na leczenie skarżącej i jej męża około 120 zł, wydatki na ubranie 100 zł, spłata kredytu konsumpcyjnego (na utrzymanie rodziny) 633,35 zł, spłata raty kredytu mieszkaniowego 838,69 zł. Do złożonych oświadczeń w zakresie wydatków skarżąca załączyła rachunek za wodę, telefon, energię elektryczną, wywóz nieczystości – potwierdzające deklarowane kwoty wydatków. Wskazano również, że aktualnie skarżąca wraz z mężem są właścicielami działki rolnej o powierzchni 1,17 ha nabytej za kwotę 5.000 zł, z której nie osiągają żadnych dochodów ani dopłat oraz ½ domu mieszkalnego typu bliźniak w G.nabytego w ramach kredytu hipotecznego. Wnioskodawczyni oświadczyła, że kwoty uzyskane ze sprzedaży posiadanych we wcześniejszym okresie nieruchomości zostały przeznaczone na: spłatę kredytów, na utworzenie 9 nowych stanowisk pracy, spłatę zadłużeń w Urzędzie Skarbowym, ZUS, UM , pokrycie straty za 2001r. w wysokości 258.466,29 zł oraz pokrycie strat w latach 2006-2008 oraz na bieżące utrzymanie rodziny. Skarżąca oświadczyła również, iż ani ona ani jej mąż nie posiadają polis ubezpieczeniowych. W wyniku rozpatrzeniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 sierpnia 2010 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 13 września 2010 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie sąd stwierdził, że sytuacja materialna wnioskodawczyni nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych W sprawie skarżąca wykazała, że jest w stanie ponieść pełne koszty postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uzyskuje obecnie dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę, również jej małżonek jest zatrudniony i osiąga dochód. Sytuacja bytowa skarżącej jest stabilna jest ona współwłaścicielką domu typu bliźniak o powierzchni 140 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 1.17 ha. Skarżąca jest zatem współwłaścicielką majątku nieruchomego, który może służyć jako zabezpieczenie ewentualnej pożyczki, kredytu, w przypadku braku bieżących środków finansowych. W odniesieniu do zaciągniętych przez skarżącą kredytów i uiszczanych z tego tytułu rat w łącznej wysokości 1.472,04 zł miesięcznie stwierdzono, iż nie oznacza to jeszcze, że wnioskodawczynie nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę D. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w z dnia "[...]"r. Wnioskiem z dnia 29 stycznia 2013 r., skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. We wniosku strona wskazała, iż obecnie pozostaje bez pracy, natomiast jej mąż w 2012 r. otrzymał jedną umowę zlecenia na kwotę 2.500 zł brutto, co stanowiło jedyny dochód w ciągu roku. Skarżącej i jej mężowi pomagają członkowie rodziny. Wnioskodawczyni jest właścicielką ½ domu bliźniak o pow. 140 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 1,17 ha. Do wniosku załączono kopie: rachunku za usługi telekomunikacyjne, dostarczanie wody, energię elektryczną, utylizację nieczystości oraz wydruk z rachunku bankowego od 31 października 2012 r. do 29 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 165 p.p.s.a, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy może być zmienione, na co wskazuje treść art. 165 p.p.s.a., powinna jednak nastąpić zmiana okoliczności sprawy, która to zmiana powinna zaistnieć po tym, jak sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii, czyli w sprawie tej, po 13 września 2010 r. i dotyczyć stanu majątkowego skarżącej i jej możliwości płatniczych. Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art.245 § 2 i 3 p.p.s.a.). W tym miejscu należy podkreślić, że w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a., w którego treści używa się określenia "gdy wykaże", iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. W związku z tym to sam wnioskodawca powinien należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt FZ 360/04; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, komentarz do art. 246 p.p.s.a.). Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną strony skarżącej stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, iż w 2009 r. skarżąca wraz z mężem uzyskiwała miesięczny dochód w wysokości 1.676 zł brutto (wniosek złożony w 2010r. – k.16 -18). Natomiast w 2012 r. jedynie małżonek wnioskodawczyni uzyskał dochód roczny w wysokości 2.500 zł brutto. Trudno zatem uznać, w ocenie sądu, aby ze środków finansowych jakimi dysponuje skarżąca była ona w stanie zgromadzić środki pieniężne na pokrycie przedmiotowych kosztów postępowania sądowego, w tym opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz wpisu od skargi kasacyjnej. Zwrócić również należy uwagę, że skargę kasacyjną musi sporządzić fachowy pełnomocnik. W tej sytuacji, za uzasadnione uznać należy przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej i opłaty kancelaryjnej oraz ustanowienie adwokata. Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że obecnie wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść wskazanych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. W tych warunkach, uznając, iż skarżąca wykazała, że - po wydaniu prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy – jej sytuacja majątkowa uległa zmianie (pogorszeniu) w stosunku do tej, jaka była przedmiotem oceny zawartej w postanowieniu z dnia 13 września 2010 r., stwierdzić należało, iż zachodzą określone w art. 165 p.p.s.a. przesłanki konieczne dla dokonania zmiany prawomocnego postanowienia w tym zakresie (pkt I sentencji). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt II sentencji postanowienia.