I SA/Ol 686/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Pierechod po rozpoznaniu w Olsztynie w dniu 12 listopada 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. A.D. (dalej jako skarżąca, wnioskodawczyni, strona) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, grudzień 2012r. oraz styczeń 2013r. w łącznej kwocie 7.847,68 zł oraz odsetek za zwłokę w wysokości 690 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 22 października 2013r. sygn. akt I SA/Ol 686/13 odrzucił skargę z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Skarżąca nadesłała wniosek z dnia 30 października 2013r. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest obecnie w trudnej sytuacji bytowo-materialnej. W jej ocenie skargę wniosła z zachowaniem terminu do jej wniesienia i dąży do tego, aby kwestia ta została ponownie rozstrzygnięta. Dochody jej i męża we wspólnym gospodarstwie domowym określiła na ok. 1.100 zł miesięcznie, przy czym wskazała, że składają się na nie prowadzona działalność gospodarcza skarżącej (ok. 800 zł – 900 zł), oraz dochody z rolnictwa jej męża, B.D.– (ok. 220 zł). Podała majątek w postaci połowy domu o powierzchni 60 mkw. na działce o wielkości 60 arów oraz 2 ha gruntu męża. Majątek ten określiła jako udział ustawowy. Wnioskodawczyni nie posiada żadnych oszczędności jak też przedmiotów wartościowych. Dodatkowo wskazała, że wypowiedziała umowę kredytową na kwotę 6.751,84 zł (załączyła do wniosku kopię pisma banku A. z 31.08.2012r. - karta 25 akt sądowych), mąż ma natomiast zadłużenie na kwotę 8.442,10 zł należności głównej, objęte egzekucją prowadzoną przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym i przedstawiła w tym zakresie kopię zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat z dnia 19.03.2013r. nr "[...]" (karta 24 akt sądowych). Wnioskująca podała, że rodzina ponosi miesięcznie wydatki na energię elektryczną w kwocie 200 zł, lekarstwa stałe męża ok. 150 zł, wywóz nieczystości stałych 18 zł, natomiast kwartalnie opłaca składkę KRUS męża w wysokości 366 zł, podatek od nieruchomości 109 zł i wywóz nieczystości płynnych ok. 150 zł. Do wniosku dołączyła m.in. kopię postanowienia z dnia 15 lutego 2013r. sygn. akt II SAB/Ol 76/12, którym WSA w Olsztynie przyznał jej prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do art. 246 pkt 2 § 1 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a.). W tym miejscu należy podkreślić, że w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a., w którego treści używa się określenia "gdy wykaże", iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. W związku z tym to sam wnioskodawca powinien należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004r. sygn. akt FZ 360/04; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, komentarz do art. 246 p.p.s.a.). Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną strony skarżącej stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Wskazać należy, iż skarżąca wykazała, z czego się utrzymuje, jakie ponosi koszty utrzymania oraz przedstawiła swoją sytuację majątkową i rodzinną. Wnioskodawczyni rzeczywiście nie ma majątku ani wystarczających dochodów, z których mogłaby się utrzymać. Nie posiada też oszczędności ani przedmiotów wartościowych. W tej sytuacji, za uzasadnione uznać należy przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, gdyż z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przy czym w zakresie zamiaru skarżącej dalszego kwestionowania ww. postanowienia z dnia 22 października 2013r. WSA w Olsztynie o odrzuceniu skargi Sąd stwierdza, że zasada prawa do sądu jest zawsze brana pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy. Celem instytucji prawa pomocy jest bowiem zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.