I SA/Ol 687/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych WSA/post. 1 – sentencja postanowienia W sprawie, prawomocnym postanowieniem z dnia 10 stycznia 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego, z dnia 11 października 2016 r., w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego skarżącemu A. B., w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W związku z nieuiszczeniem wpisu od skargi postanowieniem z dnia 21 lutego 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę wnioskodawcy. Następnie postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2017r. Sąd odrzucił zażalenie na powyższe postanowienie. W piśmie z dnia 15 maja 2017r., A. B. złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów postępowania oraz ustanowienia na jego rzecz radcy prawnego. W związku z powyższym referendarz sądowy pismem z dnia 14 czerwca 2017 r. wezwał skarżącego do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF. Nadto w związku z faktem, iż skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako p.p.s.a.), wezwał do przedstawienia jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podania nowych faktów na tyle znaczących, aby mogły one doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, przedstawionych w prawomocnym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2017 r., w sprawie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Jednocześnie wezwano skarżącego do przedstawienia na podstawie art. 255 p.p.s.a dodatkowych wyjaśnień i dokumentów źródłowych, których poprzednio skarżący nie przedłożył, odnoszących się do jego aktualnej sytuacji życiowej i materialnej tj. wyciągów z rachunków bankowych, lokat terminowych jego żony z okresu od dnia 1 marca 2017r. do dnia doręczenia wezwania, bądź oświadczenia o braku takowych przez żonę wnioskodawcy i potwierdzenia zamknięcia rachunku bankowego przez złożenie odpowiednich dokumentów. Na wezwanie referendarza sądowego skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF z dnia 3 lipca 2017r., w którym w rubryce 4.1 "Wnoszę o" zakreślił zwolnienie od kosztów sądowych, natomiast w rubryce 4.2 nic nie zakreślił. Natomiast w rubryce nr 5 wyjaśnił: "Wnoszę o zwolnienie od kosztów sądowych w całości". Ponadto oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i niepełnoletnią córką. Otrzymuje świadczenie rentowe w wysokości "[...]" zł netto, żona zaś z tytułu "wynagrodzenia" otrzymuje kwotę "[...]" zł netto. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 100 m2. Innego majątku nie posiada. Wskazał, że ponosi następujące wydatki: podatek od nieruchomości – 250 zł, opał – 2000 zł, leki – 500 zł miesięcznie, energia -200 zł miesięcznie, gaz- 60 zł miesięcznie, woda 100 zł miesięcznie, wyżywienie – 500 zł miesięcznie, środki czystości – 100 zł miesięcznie, wywóz nieczystości – 35 zł miesięcznie, odzież- 150 zł miesięcznie, media – 100 zł miesięcznie, postępowanie egzekucyjne US – 200 zł. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie stwierdzić należy, że skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pomimo treści pisma strony z dnia 15 maja 2017r., w którym wnioskodawca zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, okoliczność niewypełnienia rubryki nr 4.2 na urzędowym formularzu PPF oraz wyraźne stwierdzenie w rubryce nr 5 "wnoszę o zwolnienie od kosztów sądowych w całości" wskazuje, że wnioskodawca wnosi jedynie o zwolnienie od kosztów sądowych. Przystępując zatem do rozpoznania kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, a dotyczącego zwolnienia od kosztów sądowych w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w toku niniejszego postępowania wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy (opisane wyżej postanowienie z dnia 10 stycznia 2017 r.) w związku z wnioskiem skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, które to postanowienie jest prawomocne. Wobec powyższego złożony ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Przesłanką modyfikacji orzeczenia na podstawie powyższego przepisu jest zatem zmiana okoliczności sprawy, przez które przy rozpoznawaniu wniosku o prawo pomocy należy rozumieć dane dotyczące sytuacji rodzinnej, stanu majątkowego i dochodów wnioskującego o takie wsparcie. Te bowiem są decydujące w kontekście przyznania prawa pomocy. Chodzi więc o zmianę w zakresie okoliczności, w oparciu o które wydano poprzednie orzeczenie. Musi być ona przy tym na tyle istotna, aby uzasadniała modyfikację tego orzeczenia. W tym postępowaniu nie jest możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego przez co należy również rozumieć, brak przedstawienia dokumentów źródłowych i oświadczeń na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a. co jest równoznaczne z brakiem uprawdopodobnienia składanych oświadczeń i prowadzi do uznania, że przedstawione oświadczenie nie jest wiarygodne. Oceniając zatem ponowny wniosek skarżącego w kontekście art. 165 p.p.s.a. stwierdzić należy, iż brak było podstaw do zmiany oceny sytuacji majątkowej skarżącego dokonanej w prawomocnym postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 stycznia 2017r. Analizując podstawy pierwotnej odmowy udzielenia stronie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego przypomnieć należy, iż skarżący nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. W szczególności nie przedstawił kompletnych wyciągów z rachunków bankowych swojej małżonki, co uniemożliwiało analizę powyższych dokumentów źródłowych, porównanie ich ze złożonymi oświadczeniami, a w konsekwencji ocenę rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny. Do złożonego aktualnie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący ponownie nie przedłożył dokumentów źródłowych w postaci aktualnych (od 1 marca 2017r.) wyciągów z rachunków bankowych żony, do czego został zobowiązany na podstawie wezwania z dnia 14 czerwca 2017r. (k.131). Tym samym wciąż nie jest możliwa wszechstronna analiza sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny i stwierdzenie w sposób niebudzący wątpliwości, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Jak wskazał Sąd w prawomocnym postanowieniu z dnia 10 stycznia 2017r. "sytuacja materialna małżonka ma znaczenie przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, stąd też istotne było przedstawienie pełnej sytuacji materialnej w tym przedłożenie w całości żądanych wyciągów z rachunku bankowego". Podkreślić przy tym należy, że rozpoznawany obecnie wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym wnioskiem w tej sprawie, jak również w innych sprawach, i skarżący miał świadomość ciążącego na nim w tym postępowaniu obowiązku, precyzyjnego wykazania wszystkich okoliczności przemawiających za przyznaniem prawa pomocy. W sytuacji nieuprawdopodobnienia przez wnioskodawcę składanych oświadczeń brak było podstaw faktycznych dla przyjęcia stanowiska, że przyczyną wystąpienia z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy jest pogorszenie się sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Przeciwnie zauważenia wymaga, iż wysokość dochodów rodziny uległa zwiększeniu z kwoty "[...]" zł (wniosek z dnia 19.09.2016r.) do kwoty "[...]" zł (wniosek z dnia 03.07.2017r.). Przy czym, co istotne, oświadczenia zawarte w formularzu wciąż nie zostały uwiarygodnione przez skarżącego dokumentami źródłowymi w postaci wyciągów z rachunków bankowych jego żony, bądź złożenia odpowiedniego oświadczenia o nieposiadaniu takich rachunków. Stwierdzić zatem należy, iż postanowienie o przyznaniu prawa pomocy nie może być wydane na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oparty na tych samych podstawach (przez które należy także rozumieć uchylanie się wnioskodawcy od przedstawienia swojej sytuacji w sposób zupełny), co wydane już prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Zatem w okolicznościach sprawy brak jest podstaw faktycznych do przyjęcia stanowiska, że spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 stycznia 2017 r. Powyższe uzasadnia umorzenie postępowania na podstawie art. 249a p.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Art. 249a p.p.s.a. może znaleźć bowiem zastosowanie w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 p.p.s.a., a więc wówczas, gdy strona powtórnie wnosi o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie, bądź domaga się – w drodze zmiany wcześniejszego postanowienia przyznającego stronie prawo pomocy – rozszerzenia jego zakresu ergo przyznania tego prawa w szerszym zakresie (R. Hauser, M Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2015, str. 989). Z tych względów, na podstawie art. 249a oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.