I SA/Ol 688/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło, Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca),, sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Protokolant Specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 7 grudnia 2016r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia "[...]" II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego I SA/Ol 688/16 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku A. O. (zwanej dalej "stroną", "skarżącą") o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję z dnia "[...]" w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, tj. za pracowników. Organ wskazał, że w dniu 29 kwietnia 2016r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek skarżącej o umorzenie całości zadłużenia z tytułu składek. W uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" organ powołał się treść art.30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.), dalej jako "u.s.u.s." i stwierdził, że przepis ten wyraźnie wyłącza określone kategorie należności spod stosowania wobec nich m.in. instytucji umorzenia - składki finansowane przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie podlegają umorzeniu. Natomiast do należności z tytułu składek za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, czyli za pracowników, nie ma zastosowania art.28 ust.3a u.s.u.s., gdyż dotyczy on należności z tytułu składek za ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, czyli za prowadzących działalność. W konsekwencji powyższego, zgodnie z art.61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r., poz.23), dalej jako "k.p.a.", organ odmówił wszczęcia postępowania w opisanym zakresie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podała, że wniosek oparła na art.28 ust.2 i 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s. oraz § 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), a odmowa wszczęcia postępowania została oparta na braku zastosowania art.28 ust.3a u.s.u.s. Zaznaczyła, że nie posiada żadnego majątku, który dawałby szanse na zaspokojenie zobowiązań wobec ZUS. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Zakład utrzymał w mocy opisaną decyzję z dnia "[...]". Stwierdził, że brak jest możliwości uwzględnienia argumentów strony, gdyż do należności z tytułu składek za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie ma zastosowania art.28 ust.3a u.s.u.s. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżąca wniosła o uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Decyzji zarzucała naruszenie: - art.107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez wadliwe (niepełne) uzasadnienie zaskarżonej decyzji, polegające na powtórzeniu uzasadnienia decyzji z dnia 17 maja 2016r., - art.7 k.p.a., poprzez nie podjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego mając na celu interes społeczny i słuszny interes strony, - art.77 § 1 k.p.a. w zw. z art.28 u.s.u.s., poprzez brak uwzględnienia jej stanowiska co do konieczności zastosowania w sprawie art.28 ust.2 i 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s., przez co organ nie zebrał w sposób wystarczający i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwane dalej "p.p.s.a.". Zaistniały w rozpoznanej sprawie spór pomiędzy skarżącą, a organem dotyczył odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek za pracowników. Za zgodną z prawem uznał Sąd odmowę wszczęcia postępowania o umorzenie składek za osoby ubezpieczone niebędące płatnikami składek, czyli pracowników, w części finansowanej przez ubezpieczonych. Powyższe wynika wprost z treści art.30 u.s.u.s., który stanowi, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art.28. Tym samym nie istnieją żadne podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej w tym zakresie. Wprowadzenie przez ustawodawcę wyłączenia, o którym mowa w powołanym przepisie oznacza, że możliwość umarzania składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami została bezwzględnie wyłączona. Prawidłowo zatem organ zastosował w tym zakresie art. 61a § 1 k.p.a., który stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art.61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Bezpodstawnie natomiast organ odmówił wszczęcia postępowania w zakresie umorzenie należności z tytułu składek za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, powołując się na art.28 ust.3a u.s.u.s.. Zgodnie z tym przepisem, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z treści tego przepisu wynika, że odnosi się on jedynie do należności z tytułu składek ciążących na stronie, jako osobie prowadzącej działalność gospodarczą, a zatem należności składkowych "ubezpieczonych", czyli ich własnych obciążeń z tego tytułu. Organ pominął natomiast treść art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s.. Zgodnie z tym przepisem, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek w całości lub w części w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Natomiast w ust. 3 powołanego artykułu ściśle określono przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność, a mianowicie: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233 i 978); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca podniosła, że podstawę jej wniosku stanowił m.in. art.28 ust.2 i 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s., a więc okoliczności zakwalifikowane przez ustawodawcę jako całkowita nieściągalność należności. Do powyższego organ w ogóle się nie ustosunkował. Należności z tytułu składek za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, tj. za pracowników (w części finansowanej przez pracodawcę) mogą być przez Zakład umarzane w całości lub w części, ale wyłącznie w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W tym zakresie istnieje zatem podstawa prawna do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy - art.28 ust.1-3 u.s.u.s. W konsekwencji powyższego organ zobowiązany będzie przeprowadzić postępowanie w zakresie zaistnienia przesłanek całkowitej nieściągalności, które mogą skutkować umorzeniem należności (w całości lub w części) z tytułu składek za ubezpieczonych niebędących płatnikami składek w części finansowanej przez pracodawcę. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja naruszała art. 61a § 1 k.p.a. oraz art.28 ust.1-3 u.s.u.s. W związku z tym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i §14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804).